൨. ഗിലാനസുത്തവണ്ണനാ

൨൨. ദുതിയേ സപ്പായാനീതി ഹിതാനി വുദ്ധികരാനി. പതിരൂപന്തി അനുച്ഛവികം. നേവ വുട്ഠാതി തമ്ഹാ ആബാധാതി ഇമിനാ അതേകിച്ഛേന വാതാപമാരാദിനാ രോഗേന സമന്നാഗതോ നിട്ഠാപത്തഗിലാനോ കഥിതോ. വുട്ഠാതി തമ്ഹാ ആബാധാതി ഇമിനാ ഖിപിതകകച്ഛുതിണപുപ്ഫകജരാദിഭേദോ അപ്പമത്തആബാധോ കഥിതോ. ലഭന്തോ സപ്പായാനി ഭോജനാനി നോ അലഭന്തോതി ഇമിനാ പന യേസം പടിജഗ്ഗനേന ഫാസുകം ഹോതി, സബ്ബേപി തേ ആബാധാ കഥിതാ. ഏത്ഥ ച പതിരൂപോ ഉപട്ഠാകോ നാമ ഗിലാനുപട്ഠാകഅങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ ദക്ഖോ അനലസോ വേദിതബ്ബോ. ഗിലാനുപട്ഠാകോ അനുഞ്ഞാതോതി ഭിക്ഖുസങ്ഘേന ദാതബ്ബോതി അനുഞ്ഞാതോ. തസ്മിഞ്ഹി ഗിലാനേ അത്തനോ ധമ്മതായ യാപേതും അസക്കോന്തേ ഭിക്ഖുസങ്ഘേന തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഏകോ ഭിക്ഖു ച സാമണേരോ ച ‘‘ഇമം പടിജഗ്ഗഥാ’’തി അപലോകേത്വാ ദാതബ്ബാ. യാവ പന തേ തം പടിജഗ്ഗന്തി, താവ ഗിലാനസ്സ ച തേസഞ്ച ദ്വിന്നം യേനത്ഥോ, സബ്ബം ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സേവ ഭാരോ.

അഞ്ഞേപി ഗിലാനാ ഉപട്ഠാതബ്ബാതി ഇതരേപി ദ്വേ ഗിലാനാ ഉപട്ഠാപേതബ്ബാ. കിം കാരണാ? യോപി ഹി നിട്ഠപത്തഗിലാനോ, സോ അനുപട്ഠിയമാനോ ‘‘സചേ മം പടിജഗ്ഗേയ്യും, ഫാസുകം മേ ഭവേയ്യ. ന ഖോ പന മം പടിജഗ്ഗന്തീ’’തി മനോപദോസം കത്വാ അപായേ നിബ്ബത്തേയ്യ. പടിജഗ്ഗിയമാനസ്സ പനസ്സ ഏവം ഹോതി ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘേന യം കാതബ്ബം, തം കതം. മയ്ഹം പന കമ്മവിപാകോ ഈദിസോ’’തി. സോ ഭിക്ഖുസങ്ഘേ മേത്തം പച്ചുപട്ഠാപേത്വാ സഗ്ഗേ നിബ്ബത്തിസ്സതി. യോ പന അപ്പമത്തകേന ബ്യാധിനാ സമന്നാഗതോ ലഭന്തോപി അലഭന്തോപി വുട്ഠാതിയേവ, തസ്സ വിനാപി ഭേസജ്ജേന വൂപസമനബ്യാധി ഭേസജ്ജേ കതേ ഖിപ്പതരം വൂപസമ്മതി. സോ തതോ ബുദ്ധവചനം വാ ഉഗ്ഗണ്ഹിതും സക്ഖിസ്സതി, സമണധമ്മം വാ കാതും സക്ഖിസ്സതി. ഇമിനാ കാരണേന ‘‘അഞ്ഞേപി ഗിലാനാ ഉപട്ഠാതബ്ബാ’’തി വുത്തം.

നേവ ഓക്കമതീതി നേവ പവിസതി. നിയാമം കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തന്തി കുസലേസു ധമ്മേസു മഗ്ഗനിയാമസങ്ഖാതം സമ്മത്തം. ഇമിനാ പദപരമോ പുഗ്ഗലോ കഥിതോ. ദുതിയവാരേന ഉഗ്ഘടിതഞ്ഞൂ ഗഹിതോ സാസനേ നാലകത്ഥേരസദിസോ ബുദ്ധന്തരേ ഏകവാരം പച്ചേകബുദ്ധാനം സന്തികേ ഓവാദം ലഭിത്വാ പടിവിദ്ധപച്ചേകബോധിഞാണോ ച. തതിയവാരേന വിപഞ്ചിതഞ്ഞൂ പുഗ്ഗലോ കഥിതോ, നേയ്യോ പന തന്നിസ്സിതോവ ഹോതി.

ധമ്മദേസനാ അനുഞ്ഞാതാതി മാസസ്സ അട്ഠ വാരേ ധമ്മകഥാ അനുഞ്ഞാതാ. അഞ്ഞേസമ്പി ധമ്മോ ദേസേതബ്ബോതി ഇതരേസമ്പി ധമ്മോ കഥേതബ്ബോ. കിം കാരണാ? പദപരമസ്സ ഹി ഇമസ്മിം അത്തഭാവേ ധമ്മം പടിവിജ്ഝിതും അസക്കോന്തസ്സാപി അനാഗതേ പച്ചയോ ഭവിസ്സതി. യോ പന തഥാഗതസ്സ രൂപദസ്സനം ലഭന്തോപി അലഭന്തോപി ധമ്മവിനയഞ്ച സവനായ ലഭന്തോപി അലഭന്തോപി ധമ്മം അഭിസമേതി, സോ അലഭന്തോ താവ അഭിസമേതി. ലഭന്തോ പന ഖിപ്പമേവ അഭിസമേസ്സതീതി ഇമിനാ കാരണേന തേസം ധമ്മോ ദേസേതബ്ബോ. തതിയസ്സ പന പുനപ്പുനം ദേസേതബ്ബോവ.