൪. ചതുത്ഥപണ്ണാസകം

൧൫൫. ചതുത്ഥസ്സ പഠമാദീനി ഉത്താനത്ഥാനേവാതി.

൮. കമ്മനിദാനസുത്തവണ്ണനാ

൧൭൪. അട്ഠമേ ലോഭഹേതുകമ്പീതി പാണാതിപാതസ്സ ലോഭോ ഉപനിസ്സയകോടിയാ ഹേതു ഹോതി ദോസമോഹസമ്പയുത്തോപി. ഇമിനാ ഉപായേന സബ്ബത്ഥ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

൯. പരിക്കമനസുത്തവണ്ണനാ

൧൭൫. നവമേ പരിക്കമനം ഹോതീതി പരിവജ്ജനം ഹോതി.

൧൦. ചുന്ദസുത്തവണ്ണനാ

൧൭൬. ദസമേ കമ്മാരപുത്തസ്സാതി സുവണ്ണകാരപുത്തസ്സ. കസ്സ നോ ത്വന്തി കസ്സ നു ത്വം. പച്ഛാഭൂമകാതി പച്ഛാഭൂമിവാസികാ. കമണ്ഡലുകാതി കമണ്ഡലുധാരിനോ. സേവാലമാലികാതി സേവാലമാലാ വിയ ധാരേന്തി. സേവാലപടനിവാസിതാതിപി വുത്തമേവ. ഉദകോരോഹകാതി സായതതിയകം ഉദകോരോഹനാനുയോഗമനുയുത്താ. ആമസേയ്യാസീതി ഹത്ഥേന പരിമജ്ജേയ്യാസി.

൧൧. ജാണുസ്സോണിസുത്തവണ്ണനാ

൧൭൭. ഏകാദസമേ ഉപകപ്പതൂതി പാപുണാതു. ഠാനേതി ഓകാസേ. നോ അട്ഠാനേതി നോ അനോകാസേ. നേരയികാനം ആഹാരോ നാമ തത്ഥ നിബ്ബത്തനകമ്മമേവ. തേനേവ ഹി തേ തത്ഥ യാപേന്തി. തിരച്ഛാനയോനികാനം പന തിണപണ്ണാദിവസേന ആഹാരോ വേദിതബ്ബോ. മനുസ്സാനം ഓദനകുമ്മാസാദിവസേന, ദേവാനം സുധാഭോജനാദിവസേന, പേത്തിവേസയികാനം ഖേളസിങ്ഘാണികാദിവസേന. യം വാ പനസ്സ ഇതോ അനുപ്പവേച്ഛന്തീതി യം തസ്സ മിത്താദയോ ഇതോ ദദന്താ അനുപവേസേന്തി. പേത്തിവേസയികാ ഏവ ഹി പരദത്തൂപജീവിനോ ഹോന്തി, ന അഞ്ഞേസം പരേഹി ദിന്നം ഉപകപ്പതി. ദായകോപി അനിപ്ഫലോതി യം സന്ധായ തം ദാനം ദിന്നം, തസ്സ ഉപകപ്പതു വാ മാ വാ, ദായകേന പന ന സക്കാ നിപ്ഫലേന ഭവിതും, ദായകോ തസ്സ ദാനസ്സ വിപാകം ലഭതിയേവ.

അട്ഠാനേപി ഭവം ഗോതമോ പരികപ്പം വദതീതി അനോകാസേ ഉപ്പന്നേപി തസ്മിം ഞാതകേ ഭവം ഗോതമോ ദാനസ്സ ഫലം പരികപ്പേതിയേവ പഞ്ഞാപേതിയേവാതി പുച്ഛതി. ബ്രാഹ്മണസ്സ ഹി ‘‘ഏവം ദിന്നസ്സ ദാനസ്സ ഫലം ദായകോ ന ലഭതീ’’തി ലദ്ധി. അഥസ്സ ഭഗവാ പഞ്ഹം പടിജാനിത്വാ ‘‘ദായകോ നാമ യത്ഥ കത്ഥചി പുഞ്ഞഫലൂപജീവിട്ഠാനേ നിബ്ബത്തോ ദാനസ്സ ഫലം ലഭതിയേവാ’’തി ദസ്സേതും ഇധ ബ്രാഹ്മണാതിആദിമാഹ. സോ തത്ഥ ലാഭീ ഹോതീതി സോ തത്ഥ ഹത്ഥിയോനിയം നിബ്ബത്തോപി മങ്ഗലഹത്ഥിട്ഠാനം പത്വാ ലാഭീ ഹോതി. അസ്സാദീസുപി ഏസേവ നയോ. സാധുവഗ്ഗോ ഉത്താനത്ഥോയേവാതി.

ജാണുസ്സോണിവഗ്ഗോ ദുതിയോ.

ചതുത്ഥപണ്ണാസകം നിട്ഠിതം.

(൨൧) ൧. കരജകായവഗ്ഗോ

൨൧൧. പഞ്ചമസ്സ പഠമാദീനി ഉത്താനത്ഥാനേവ.

൬. സംസപ്പനീയസുത്തവണ്ണനാ

൨൧൬. ഛട്ഠേ സംസപ്പനീയപരിയായം വോ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മപരിയായന്തി സംസപ്പനസ്സ കാരണം ദേസനാസങ്ഖാതം ധമ്മദേസനം. സംസപ്പതീതി തം കമ്മം കരോന്തോ ആസപ്പതി പരിസപ്പതി വിപ്ഫന്ദതി. ജിമ്ഹാ ഗതീതി തേന കമ്മേന യം ഗതിം ഗമിസ്സതി, സാ ജിമ്ഹാ ഹോതി. ജിമ്ഹുപപത്തീതി തസ്സ യം ഗതിം ഉപപജ്ജിസ്സതി, സാപി ജിമ്ഹാവ ഹോതി. സംസപ്പജാതികാതി സംസപ്പനസഭാവാ. ഭൂതാ ഭൂതസ്സ ഉപപത്തി ഹോതീതി ഭൂതസ്മാ സഭാവതോ വിജ്ജമാനകമ്മാ സത്തസ്സ നിബ്ബത്തി ഹോതി. ഫസ്സാ ഫുസന്തീതി വിപാകഫസ്സാ ഫുസന്തി.

൭-൮. സഞ്ചേതനികസുത്തദ്വയവണ്ണനാ

൨൧൭-൨൧൮. സത്തമേ സഞ്ചേതനികാനന്തി ചേതേത്വാ പകപ്പേത്വാ കതാനം. ഉപചിതാനന്തി ചിതാനം വഡ്ഢിതാനം. അപ്പടിസംവേദിത്വാതി തേസം കമ്മാനം വിപാകം അവേദിയിത്വാ. ബ്യന്തീഭാവന്തി വിഗതന്തഭാവം തേസം കമ്മാനം പരിച്ഛേദപരിവടുമതാകരണം. തഞ്ച ഖോ ദിട്ഠേവ ധമ്മേതി തഞ്ച ഖോ വിപാകം ദിട്ഠധമ്മവേദനീയം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ. ഉപപജ്ജന്തി ഉപപജ്ജവേദനീയം അനന്തരേ അത്തഭാവേ. അപരേ വാ പരിയായേതി അപരപരിയായവേദനീയം പന സംസാരപ്പവത്തേ സതി സഹസ്സിമേപി അത്തഭാവേതി. ഇമിനാ ഇദം ദസ്സേതി ‘‘സംസാരപ്പവത്തേ പടിലദ്ധവിപാകാരഹകമ്മേ ന വിജ്ജതി സോ ജഗതിപ്പദേസോ, യത്ഥ ഠിതോ മുച്ചേയ്യ പാപകമ്മാ’’തി. തിവിധാതി തിപ്പകാരാ. കായകമ്മന്തസന്ദോസബ്യാപത്തീതി കായകമ്മന്തസങ്ഖാതാ വിപത്തി. ഇമിനാ നയേന സബ്ബപദാനി വേദിതബ്ബാനി. അട്ഠമേ അപണ്ണകോ മണീതി സമന്തതോ ചതുരസ്സോ പാസകോ.

൯. കരജകായസുത്തവണ്ണനാ

൨൧൯. നവമേ ദുക്ഖസ്സാതി വിപാകദുക്ഖസ്സ, വട്ടദുക്ഖസ്സേവ വാ. ഇമസ്മിം സുത്തേ മണിഓപമ്മം നത്ഥി. ഏവം വിഗതാഭിജ്ഝോതി ഏവന്തി നിപാതമത്തം. യഥാ വാ മേത്തം ഭാവേന്താ വിഗതാഭിജ്ഝാ ഭവന്തി, ഏവം വിഗതാഭിജ്ഝോ. ഏവമസ്സ വിഗതാഭിജ്ഝതാദീഹി നീവരണവിക്ഖമ്ഭനം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി അകുസലനിസ്സരണാനി കഥേന്തോ മേത്താസഹഗതേനാതിആദിമാഹ. അപ്പമാണന്തി അപ്പമാണസത്താരമ്മണതായ ചിണ്ണവസിതായ വാ അപ്പമാണം. പമാണകതം കമ്മം നാമ കാമാവചരകമ്മം. ന തം തത്രാവതിട്ഠതീതി തം മഹോഘോ പരിത്തം ഉദകം വിയ അത്തനോ ഓകാസം ഗഹേത്വാ ഠാതും ന സക്കോതി, അഥ ഖോ നം ഓഘേ പരിത്തം ഉദകം വിയ ഇദമേവ അപ്പമാണം കമ്മം അജ്ഝോത്ഥരിത്വാ അത്തനോ വിപാകം നിബ്ബത്തേതി. ദഹരതഗ്ഗേതി ദഹരകാലതോ പട്ഠായ.

നായം കായോ ആദായഗമനിയോതി ഇമം കായം ഗഹേത്വാ പരലോകം ഗന്തും നാമ ന സക്കാതി അത്ഥോ. ചിത്തന്തരോതി ചിത്തകാരണോ, അഥ വാ ചിത്തേനേവ അന്തരികോ. ഏകസ്സേവ ഹി ചുതിചിത്തസ്സ അനന്തരാ ദുതിയേ പടിസന്ധിചിത്തേ ദേവോ നാമ ഹോതി, നേരയികോ നാമ ഹോതി, തിരച്ഛാനഗതോ നാമ ഹോതി. പുരിമനയേപി ചിത്തേന കാരണഭൂതേന ദേവോ നേരയികോ വാ ഹോതീതി അത്ഥോ. സബ്ബം തം ഇധ വേദനീയന്തി ദിട്ഠധമ്മവേദനീയകോട്ഠാസവനേതം വുത്തം. ന തം അനുഗം ഭവിസ്സതീതി മേത്തായ ഉപപജ്ജവേദനീയഭാവസ്സ ഉപച്ഛിന്നത്താ ഉപപജ്ജവേദനീയവസേന ന അനുഗതം ഭവിസ്സതി. ഇദം സോതാപന്നസകദാഗാമിഅരിയപുഗ്ഗലാനം പച്ചവേക്ഖണം വേദിതബ്ബം. അനാഗാമിതായാതി ഝാനാനാഗാമിതായ. ഇധപഞ്ഞസ്സാതി ഇമസ്മിം സാസനേ പഞ്ഞാ ഇധപഞ്ഞാ നാമ, സാസനചരിതായ അരിയപഞ്ഞായ ഠിതസ്സ അരിയസാവകസ്സാതി അത്ഥോ. ഉത്തരിവിമുത്തിന്തി അരഹത്തം. ദസമം ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

കരജകായവഗ്ഗോ പഠമോ.

(൨൨) ൨. സാമഞ്ഞവഗ്ഗവണ്ണനാ

൨൨൧. ദുതിയസ്സ പഠമം ആദിം കത്വാ സബ്ബാ പേയ്യാലതന്തി ഉത്താനത്ഥായേവാതി.

മനോരഥപൂരണിയാ അങ്ഗുത്തരനികായ-അട്ഠകഥായ

ദസകനിപാതസ്സ സംവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.