൭. പഠമനാഥസുത്തവണ്ണനാ

൧൭. സത്തമേ സനാഥാതി സഞാതകാ ബഹുഞാതിവഗ്ഗാ ഹുത്വാ വിഹരഥ. നാഥം കരോന്തീതി നാഥകരണാ, അത്തനോ സനാഥഭാവകരാ പതിട്ഠാകരാതി അത്ഥോ. കല്യാണമിത്തോതിആദീസു സീലാദിഗുണസമ്പന്നാ കല്യാണാ മിത്താ അസ്സാതി കല്യാണമിത്തോ. തേവസ്സ ഠാനനിസജ്ജാദീസു സഹ അയനതോ സഹായാതി കല്യാണസഹായോ. ചിത്തേന ചേവ കായേന ച കല്യാണമിത്തേസുയേവ സമ്പവങ്കോ ഓണതോതി കല്യാണസമ്പവങ്കോ. സുവചോ ഹോതീതി സുഖേന വത്തബ്ബോ ഹോതി, സുഖേന അനുസാസിതബ്ബോ. ഖമോതി ഗാള്ഹേന ഫരുസേന കക്ഖളേന വുത്തോ ഖമതി ന കുപ്പതി. പദക്ഖിണഗ്ഗാഹീ അനുസാസനിന്തി യഥാ ഏകച്ചോ ഓവദിയമാനോ വാമതോ ഗണ്ഹാതി, പടിപ്ഫരതി വാ, അസ്സുണന്തോ വാ ഗച്ഛതി, ഏവം അകത്വാ ‘‘ഓവദഥ, ഭന്തേ, അനുസാസഥ, തുമ്ഹേസു അനോവദന്തേസു കോ അഞ്ഞോ ഓവദിസ്സതീ’’തി പദക്ഖിണം ഗണ്ഹാതി.

ഉച്ചാവചാനീതി ഉച്ചനീചാനി. കിംകരണീയാനീതി ‘‘കിം കരോമീ’’തി ഏവം വത്വാ കത്തബ്ബകമ്മാനി. തത്ഥ ഉച്ചകമ്മം നാമ ചീവരസ്സ കരണം രജനം, ചേതിയേ സുധാകമ്മം, ഉപോസഥാഗാരചേതിയഘരബോധിഘരേസു കത്തബ്ബകമ്മന്തി ഏവമാദി. അവചകമ്മം നാമ പാദധോവനമക്ഖനാദിഖുദ്ദകകമ്മം. തത്രൂപായായാതി തത്രുപഗമനിയായ. അലം കാതുന്തി കാതും സമത്ഥോ ഹോതി. അലം സംവിധാതുന്തി വിചാരേതും സമത്ഥോ ഹോതി.

ധമ്മേ അസ്സ കാമോ സിനേഹോതി ധമ്മകാമോ, തേപിടകം ബുദ്ധവചനം പിയായതീതി അത്ഥോ. പിയസമുദാഹാരോതി പരസ്മിം കഥേന്തേ സക്കച്ചം സുണാതി, സയഞ്ച പരേസം ദേസേതുകാമോ ഹോതീതി അത്ഥോ. അഭിധമ്മേ അഭിവിനയേതി ഏത്ഥ ധമ്മോ അഭിധമ്മോ, വിനയോ അഭിവിനയോതി ചതുക്കം വേദിതബ്ബം. തത്ഥ ധമ്മോതി സുത്തന്തപിടകം. അഭിധമ്മോതി സത്ത പകരണാനി. വിനയോതി ഉഭതോവിഭങ്ഗോ. അഭിവിനയോതി ഖന്ധകപരിവാരാ. അഥ വാ സുത്തന്തപിടകമ്പി അഭിധമ്മപിടകമ്പി ധമ്മോ ഏവ, മഗ്ഗഫലാനി അഭിധമ്മോ. സകലവിനയപിടകം വിനയോ, കിലേസവൂപസമകരണം അഭിവിനയോ. ഇതി സബ്ബസ്മിമ്പി ഏത്ഥ ധമ്മേ ച അഭിധമ്മേ ച വിനയേ ച അഭിവിനയേ ച ഉളാരപാമോജ്ജോ ഹോതീതി അത്ഥോ. കുസലേസു ധമ്മേസൂതി കാരണത്ഥേ ഭുമ്മം, ചാതുഭൂമകകുസലധമ്മകാരണാ തേസം അധിഗമത്ഥായ അനിക്ഖിത്തധുരോ ഹോതീതി അത്ഥോ.