൨. അഭിധമ്മഭാജനീയം

൨൦൬. ചത്താരി സച്ചാനി – ദുക്ഖം, ദുക്ഖസമുദയോ, ദുക്ഖനിരോധോ, ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ.

തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖസമുദയോ? തണ്ഹാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖസമുദയോ’’.

തത്ഥ കതമം ദുക്ഖം? അവസേസാ ച കിലേസാ, അവസേസാ ച അകുസലാ ധമ്മാ, തീണി ച കുസലമൂലാനി സാസവാനി, അവസേസാ ച സാസവാ കുസലാ ധമ്മാ, സാസവാ ച കുസലാകുസലാനം ധമ്മാനം വിപാകാ, യേ ച ധമ്മാ കിരിയാ നേവ കുസലാ നാകുസലാ ന ച കമ്മവിപാകാ, സബ്ബഞ്ച രൂപം – ഇദം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖം’’.

തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖനിരോധോ? തണ്ഹായ പഹാനം – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധോ’’.

തത്ഥ കതമാ സമ്മാദിട്ഠി? യാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ മഗ്ഗങ്ഗം മഗ്ഗപരിയാപന്നം – അയം വുച്ചതി ‘‘സമ്മാദിട്ഠി’’.

തത്ഥ കതമോ സമ്മാസങ്കപ്പോ? യോ തക്കോ വിതക്കോ…പേ… സമ്മാസങ്കപ്പോ മഗ്ഗങ്ഗം മഗ്ഗപരിയാപന്നം – അയം വുച്ചതി ‘‘സമ്മാസങ്കപ്പോ’’.

തത്ഥ കതമാ സമ്മാവാചാ? യാ ചതൂഹി വചീദുച്ചരിതേഹി ആരതി വിരതി പടിവിരതി വേരമണീ [വേരമണി (ക.) ഏവമുപരിപി] അകിരിയാ അകരണം അനജ്ഝാപത്തി വേലാഅനതിക്കമോ സേതുഘാതോ സമ്മാവാചാ മഗ്ഗങ്ഗം മഗ്ഗപരിയാപന്നം – അയം വുച്ചതി ‘‘സമ്മാവാചാ’’.

തത്ഥ കതമോ സമ്മാകമ്മന്തോ? യാ തീഹി കായദുച്ചരിതേഹി ആരതി വിരതി പടിവിരതി വേരമണീ അകിരിയാ അകരണം അനജ്ഝാപത്തി വേലാഅനതിക്കമോ സേതുഘാതോ സമ്മാകമ്മന്തോ മഗ്ഗങ്ഗം മഗ്ഗപരിയാപന്നം – അയം വുച്ചതി ‘‘സമ്മാകമ്മന്തോ’’.

തത്ഥ കതമോ സമ്മാആജീവോ? യാ മിച്ഛാ ആജീവാ ആരതി വിരതി പടിവിരതി വേരമണീ അകിരിയാ അകരണം അനജ്ഝാപത്തി വേലാഅനതിക്കമോ സേതുഘാതോ സമ്മാആജീവോ മഗ്ഗങ്ഗം മഗ്ഗപരിയാപന്നം – അയം വുച്ചതി ‘‘സമ്മാആജീവോ’’.

തത്ഥ കതമോ സമ്മാവായാമോ? യോ ചേതസികോ വീരിയാരമ്ഭോ [വിരിയാരമ്ഭോ (സീ. സ്യാ.)] …പേ… സമ്മാവായാമോ വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ മഗ്ഗങ്ഗം മഗ്ഗപരിയാപന്നം – അയം വുച്ചതി ‘‘സമ്മാവായാമോ’’.

തത്ഥ കതമാ സമ്മാസതി? യാ സതി അനുസ്സതി…പേ… സമ്മാസതി സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ മഗ്ഗങ്ഗം മഗ്ഗപരിയാപന്നം – അയം വുച്ചതി ‘‘സമ്മാസതി’’.

തത്ഥ കതമോ സമ്മാസമാധി? യാ ചിത്തസ്സ ഠിതി സണ്ഠിതി…പേ… സമ്മാസമാധി സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ മഗ്ഗങ്ഗം മഗ്ഗപരിയാപന്നം – അയം വുച്ചതി ‘‘സമ്മാസമാധി’’. അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’’. അവസേസാ ധമ്മാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ സമ്പയുത്താ.

൨൦൭. തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖസമുദയോ? തണ്ഹാ ച അവസേസാ ച കിലേസാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖസമുദയോ’’.

തത്ഥ കതമം ദുക്ഖം? അവസേസാ ച അകുസലാ ധമ്മാ, തീണി ച കുസലമൂലാനി സാസവാനി, അവസേസാ ച സാസവാ കുസലാ ധമ്മാ, സാസവാ ച കുസലാകുസലാനം ധമ്മാനം വിപാകാ, യേ ച ധമ്മാ കിരിയാ നേവ കുസലാ നാകുസലാ ന ച കമ്മവിപാകാ, സബ്ബഞ്ച രൂപം – ഇദം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖം’’.

തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖനിരോധോ? തണ്ഹായ ച, അവസേസാനഞ്ച കിലേസാനം പഹാനം – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധോ’’.

തത്ഥ കതമാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ? ഇധ ഭിക്ഖു യസ്മിം സമയേ ലോകുത്തരം ഝാനം ഭാവേതി നിയ്യാനികം അപചയഗാമിം ദിട്ഠിഗതാനം പഹാനായ പഠമായ ഭൂമിയാ പത്തിയാ, വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി ദുക്ഖപടിപദം ദന്ധാഭിഞ്ഞം, തസ്മിം സമയേ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഹോതി – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. അയം വുച്ചതി – ‘‘ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’’. അവസേസാ ധമ്മാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ സമ്പയുത്താ.

൨൦൮. തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖസമുദയോ? തണ്ഹാ ച അവസേസാ ച കിലേസാ, അവസേസാ ച അകുസലാ ധമ്മാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖസമുദയോ’’.

തത്ഥ കതമം ദുക്ഖം? തീണി ച കുസലമൂലാനി സാസവാനി, അവസേസാ ച സാസവാ കുസലാ ധമ്മാ, സാസവാ ച കുസലാകുസലാനം ധമ്മാനം വിപാകാ, യേ ച ധമ്മാ കിരിയാ നേവ കുസലാ നാകുസലാ ന ച കമ്മവിപാകാ, സബ്ബഞ്ച രൂപം – ഇദം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖം’’.

തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖനിരോധോ? തണ്ഹായ ച, അവസേസാനഞ്ച കിലേസാനം, അവസേസാനഞ്ച അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനം – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധോ’’.

തത്ഥ കതമാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ? ഇധ ഭിക്ഖു യസ്മിം സമയേ ലോകുത്തരം ഝാനം ഭാവേതി നിയ്യാനികം അപചയഗാമിം ദിട്ഠിഗതാനം പഹാനായ പഠമായ ഭൂമിയാ പത്തിയാ വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി ദുക്ഖപടിപദം ദന്ധാഭിഞ്ഞം, തസ്മിം സമയേ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഹോതി – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’’. അവസേസാ ധമ്മാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ സമ്പയുത്താ.

൨൦൯. തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖസമുദയോ? തണ്ഹാ ച അവസേസാ ച കിലേസാ, അവസേസാ ച അകുസലാ ധമ്മാ, തീണി ച കുസലമൂലാനി സാസവാനി – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖസമുദയോ’’.

തത്ഥ കതമം ദുക്ഖം? അവസേസാ ച സാസവാ കുസലാ ധമ്മാ, സാസവാ ച കുസലാകുസലാനം ധമ്മാനം വിപാകാ, യേ ച ധമ്മാ കിരിയാ നേവ കുസലാ നാകുസലാ ന ച കമ്മവിപാകാ, സബ്ബഞ്ച രൂപം – ഇദം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖം’’.

തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖനിരോധോ? തണ്ഹായ ച, അവസേസാനഞ്ച കിലേസാനം, അവസേസാനഞ്ച അകുസലാനം ധമ്മാനം, തിണ്ണഞ്ച കുസലമൂലാനം സാസവാനം പഹാനം – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധോ’’.

൨൧൦. തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖസമുദയോ? തണ്ഹാ ച, അവസേസാ ച കിലേസാ, അവസേസാ ച അകുസലാ ധമ്മാ, തീണി ച കുസലമൂലാനി സാസവാനി, അവസേസാ ച സാസവാ കുസലാ ധമ്മാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖസമുദയോ’’.

തത്ഥ കതമം ദുക്ഖം? സാസവാ കുസലാകുസലാനം ധമ്മാനം വിപാകാ, യേ ച ധമ്മാ കിരിയാ നേവ കുസലാ നാകുസലാ ന ച കമ്മവിപാകാ, സബ്ബഞ്ച രൂപം – ഇദം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖം’’.

തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖനിരോധോ? തണ്ഹായ ച, അവസേസാനഞ്ച കിലേസാനം, അവസേസാനഞ്ച അകുസലാനം ധമ്മാനം, തിണ്ണഞ്ച കുസലമൂലാനം സാസവാനം, അവസേസാനഞ്ച സാസവാനം കുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനം – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധോ’’.

തത്ഥ കതമാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ? ഇധ ഭിക്ഖു യസ്മിം സമയേ ലോകുത്തരം ഝാനം ഭാവേതി നിയ്യാനികം അപചയഗാമിം ദിട്ഠിഗതാനം പഹാനായ പഠമായ ഭൂമിയാ പത്തിയാ, വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി ദുക്ഖപടിപദം ദന്ധാഭിഞ്ഞം, തസ്മിം സമയേ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഹോതി – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’’. അവസേസാ ധമ്മാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ സമ്പയുത്താ.

൨൧൧. ചത്താരി സച്ചാനി – ദുക്ഖം, ദുക്ഖസമുദയോ, ദുക്ഖനിരോധോ, ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ.

തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖസമുദയോ? തണ്ഹാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖസമുദയോ’’.

തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖനിരോധോ? തണ്ഹായ പഹാനം – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധോ’’.

തത്ഥ കതമാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ? ഇധ ഭിക്ഖു യസ്മിം സമയേ ലോകുത്തരം ഝാനം ഭാവേതി നിയ്യാനികം അപചയഗാമിം ദിട്ഠിഗതാനം പഹാനായ പഠമായ ഭൂമിയാ പത്തിയാ, വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി ദുക്ഖപടിപദം ദന്ധാഭിഞ്ഞം, തസ്മിം സമയേ പഞ്ചങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഹോതി – സമ്മാദിട്ഠി, സമ്മാസങ്കപ്പോ, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി, സമ്മാസമാധി.

തത്ഥ കതമോ സമ്മാവായാമോ? യോ ചേതസികോ വീരിയാരമ്ഭോ…പേ… സമ്മാവായാമോ വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ മഗ്ഗങ്ഗം മഗ്ഗപരിയാപന്നം – അയം വുച്ചതി ‘‘സമ്മാവായാമോ’’.

തത്ഥ കതമോ സമ്മാസമാധി? യാ ചിത്തസ്സ ഠിതി…പേ… സമ്മാസമാധി സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ മഗ്ഗങ്ഗം മഗ്ഗപരിയാപന്നം – അയം വുച്ചതി ‘‘സമ്മാസമാധി’’. അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’’. അവസേസാ ധമ്മാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ സമ്പയുത്താ.

൨൧൨. തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖസമുദയോ? തണ്ഹാ ച, അവസേസാ ച കിലേസാ, അവസേസാ ച അകുസലാ ധമ്മാ, തീണി ച കുസലമൂലാനി സാസവാനി, അവസേസാ ച സാസവാ കുസലാ ധമ്മാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖസമുദയോ’’.

തത്ഥ കതമാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ? ഇധ ഭിക്ഖു യസ്മിം സമയേ ലോകുത്തരം ഝാനം ഭാവേതി നിയ്യാനികം അപചയഗാമിം ദിട്ഠിഗതാനം പഹാനായ പഠമായ ഭൂമിയാ പത്തിയാ, വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി ദുക്ഖപടിപദം ദന്ധാഭിഞ്ഞം, തസ്മിം സമയേ പഞ്ചങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഹോതി – സമ്മാദിട്ഠി, സമ്മാസങ്കപ്പോ, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി, സമ്മാസമാധി. അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’’. അവസേസാ ധമ്മാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ സമ്പയുത്താ.

൨൧൩. ചത്താരി സച്ചാനി – ദുക്ഖം, ദുക്ഖസമുദയോ, ദുക്ഖനിരോധോ, ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ.

തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖസമുദയോ? തണ്ഹാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖസമുദയോ’’.

തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖനിരോധോ? തണ്ഹായ പഹാനം – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധോ’’.

തത്ഥ കതമാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ? ഇധ ഭിക്ഖു യസ്മിം സമയേ ലോകുത്തരം ഝാനം ഭാവേതി നിയ്യാനികം അപചയഗാമിം ദിട്ഠിഗതാനം പഹാനായ പഠമായ ഭൂമിയാ പത്തിയാ വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി ദുക്ഖപടിപദം ദന്ധാഭിഞ്ഞം, തസ്മിം സമയേ ഫസ്സോ ഹോതി…പേ… അവിക്ഖേപോ ഹോതി. അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’’.

൨൧൪. തത്ഥ കതമോ ദുക്ഖസമുദയോ? തണ്ഹാ ച, അവസേസാ ച കിലേസാ, അവസേസാ ച അകുസലാ ധമ്മാ, തീണി ച കുസലമൂലാനി സാസവാനി, അവസേസാ ച സാസവാ കുസലാ ധമ്മാ – അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖസമുദയോ’’.

തത്ഥ കതമാ ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ? ഇധ ഭിക്ഖു യസ്മിം സമയേ ലോകുത്തരം ഝാനം ഭാവേതി നിയ്യാനികം അപചയഗാമിം ദിട്ഠിഗതാനം പഹാനായ പഠമായ ഭൂമിയാ പത്തിയാ വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി ദുക്ഖപടിപദം ദന്ധാഭിഞ്ഞം, തസ്മിം സമയേ ഫസ്സോ ഹോതി…പേ… അവിക്ഖേപോ ഹോതി. അയം വുച്ചതി ‘‘ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’’.

അഭിധമ്മഭാജനീയം.