൩. പഞ്ഹാപുച്ഛകം

൬൩൮. ചത്താരി ഝാനാനി – ഇധ ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി…പേ… വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ അജ്ഝത്തം സമ്പസാദനം ചേതസോ ഏകോദിഭാവം അവിതക്കം അവിചാരം സമാധിജം പീതിസുഖം ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി…പേ… പീതിയാ ച വിരാഗാ ഉപേക്ഖകോ ച വിഹരതി സതോ ച സമ്പജാനോ സുഖഞ്ച കായേന പടിസംവേദേതി, യം തം അരിയാ ആചിക്ഖന്തി – ‘‘ഉപേക്ഖകോ സതിമാ സുഖവിഹാരീ’’തി തതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി…പേ… സുഖസ്സ ച പഹാനാ ദുക്ഖസ്സ ച പഹാനാ പുബ്ബേവ സോമനസ്സദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമാ അദുക്ഖമസുഖം ഉപേക്ഖാസതിപാരിസുദ്ധിം ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി.

൬൩൯. ചതുന്നം ഝാനാനം കതി കുസലാ, കതി അകുസലാ, കതി അബ്യാകതാ…പേ… കതി സരണാ, കതി അരണാ?

൧. തികം

൬൪൦. സിയാ കുസലാ, സിയാ അബ്യാകതാ. തീണി ഝാനാനി – ഏത്ഥുപ്പന്നം സുഖം വേദനം ഠപേത്വാ സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ, ചതുത്ഥം ഝാനം – ഏത്ഥുപ്പന്നം അദുക്ഖമസുഖം വേദനം ഠപേത്വാ അദുക്ഖമസുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തം. സിയാ വിപാകാ, സിയാ വിപാകധമ്മധമ്മാ, സിയാ നേവവിപാകനവിപാകധമ്മധമ്മാ. സിയാ ഉപാദിന്നുപാദാനിയാ, സിയാ അനുപാദിന്നുപാദാനിയാ, സിയാ അനുപാദിന്നഅനുപാദാനിയാ. സിയാ അസംകിലിട്ഠസംകിലേസികാ, സിയാ അസംകിലിട്ഠഅസംകിലേസികാ. പഠമം ഝാനം – ഏത്ഥുപ്പന്നേ വിതക്കവിചാരേ ഠപേത്വാ സവിതക്കം സവിചാരം, തീണി ഝാനാനി അവിതക്കഅവിചാരാ. ദ്വേ ഝാനാനി – ഏത്ഥുപ്പന്നം പീതിം ഠപേത്വാ പീതിസഹഗതാ, തീണി ഝാനാനി – ഏത്ഥുപ്പന്നം സുഖം ഠപേത്വാ സുഖസഹഗതാ, ചതുത്ഥം ഝാനം – ഏത്ഥുപ്പന്നം ഉപേക്ഖം ഠപേത്വാ ഉപേക്ഖാസഹഗതം. നേവ ദസ്സനേന ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബാ. നേവ ദസ്സനേന ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബഹേതുകാ. സിയാ ആചയഗാമിനോ, സിയാ അപചയഗാമിനോ, സിയാ നേവാചയഗാമിനാപചയഗാമിനോ. സിയാ സേക്ഖാ, സിയാ അസേക്ഖാ, സിയാ നേവസേക്ഖനാസേക്ഖാ. സിയാ മഹഗ്ഗതാ, സിയാ അപ്പമാണാ. തീണി ഝാനാനി ന വത്തബ്ബാ പരിത്താരമ്മണാതിപി, മഹഗ്ഗതാരമ്മണാതിപി, സിയാ അപ്പമാണാരമ്മണാ, സിയാ ന വത്തബ്ബാ അപ്പമാണാരമ്മണാതി; ചതുത്ഥം ഝാനം സിയാ പരിത്താരമ്മണം, സിയാ മഹഗ്ഗതാരമ്മണം, സിയാ അപ്പമാണാരമ്മണം; സിയാ ന വത്തബ്ബം പരിത്താരമ്മണന്തിപി, മഹഗ്ഗതാരമ്മണന്തിപി, അപ്പമാണാരമ്മണന്തിപി. സിയാ മജ്ഝിമാ, സിയാ പണീതാ. സിയാ സമ്മത്തനിയതാ, സിയാ അനിയതാ. തീണി ഝാനാനി ന മഗ്ഗാരമ്മണാ, സിയാ മഗ്ഗഹേതുകാ, സിയാ മഗ്ഗാധിപതിനോ, സിയാ ന വത്തബ്ബാ മഗ്ഗഹേതുകാതിപി, മഗ്ഗാധിപതിനോതിപി; ചതുത്ഥം ഝാനം സിയാ മഗ്ഗാരമ്മണം, സിയാ മഗ്ഗഹേതുകം, സിയാ മഗ്ഗാധിപതി, സിയാ ന വത്തബ്ബം മഗ്ഗാരമ്മണന്തിപി, മഗ്ഗഹേതുകന്തിപി മഗ്ഗാധിപതീതിപി. സിയാ ഉപ്പന്നാ, സിയാ അനുപ്പന്നാ, സിയാ ഉപ്പാദിനോ. സിയാ അതീതാ, സിയാ അനാഗതാ, സിയാ പച്ചുപ്പന്നാ. തീണി ഝാനാനി ന വത്തബ്ബാ അതീതാരമ്മണാതിപി, അനാഗതാരമ്മണാതിപി, പച്ചുപ്പന്നാരമ്മണാതിപി; ചതുത്ഥം ഝാനം സിയാ അതീതാരമ്മണം, സിയാ അനാഗതാരമ്മണം, സിയാ പച്ചുപ്പന്നാരമ്മണം, സിയാ ന വത്തബ്ബം അതീതാരമ്മണന്തിപി, അനാഗതാരമ്മണന്തിപി, പച്ചുപ്പന്നാരമണന്തിപി. സിയാ അജ്ഝത്താ, സിയാ ബഹിദ്ധാ, സിയാ അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാ. തീണി ഝാനാനി ബഹിദ്ധാരമ്മണാ, ചതുത്ഥം ഝാനം സിയാ അജ്ഝത്താരമ്മണം, സിയാ ബഹിദ്ധാരമ്മണം, സിയാ അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാരമ്മണം, സിയാ ന വത്തബ്ബം അജ്ഝത്താരമ്മണന്തിപി, ബഹിദ്ധാരമ്മണന്തിപി, അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാരമ്മണന്തിപി. അനിദസ്സനഅപ്പടിഘാ.

൨. ദുകം

൬൪൧. ന ഹേതൂ, സഹേതുകാ, ഹേതുസമ്പയുത്താ, ന വത്തബ്ബാ ‘‘ഹേതൂ ചേവ സഹേതുകാ ചാ’’തി, സഹേതുകാ ചേവ ന ച ഹേതൂ, ന വത്തബ്ബാ ‘‘ഹേതൂ ചേവ ഹേതുസമ്പയുത്താ ചാ’’തി, ഹേതുസമ്പയുത്താ ചേവ ന ച ഹേതൂ, ന ഹേതൂ സഹേതുകാ.

സപ്പച്ചയാ, സങ്ഖതാ, അനിദസ്സനാ, അപ്പടിഘാ, അരൂപാ, സിയാ ലോകിയാ, സിയാ ലോകുത്തരാ, കേനചി വിഞ്ഞേയ്യാ, കേനചി ന വിഞ്ഞേയ്യാ.

നോ ആസവാ, സിയാ സാസവാ, സിയാ അനാസവാ, ആസവവിപ്പയുത്താ, ന വത്തബ്ബാ ‘‘ആസവാ ചേവ സാസവാ ചാ’’തി, സിയാ സാസവാ ചേവ നോ ച ആസവാ, സിയാ ന വത്തബ്ബാ ‘‘സാസവാ ചേവ നോ ച ആസവാ’’തി. ന വത്തബ്ബാ ‘‘ആസവാ ചേവ ആസവസമ്പയുത്താ ചാതി’’പി, ആസവസമ്പയുത്താ ചേവ നോ ച ആസവാതിപി. സിയാ ആസവവിപ്പയുത്താ സാസവാ, സിയാ ആസവവിപ്പയുത്താ അനാസവാ.

നോ സംയോജനാ…പേ… നോ ഗന്ഥാ…പേ… നോ ഓഘാ…പേ… നോ യോഗാ…പേ… നോ നീവരണാ…പേ… നോ പരാമാസാ…പേ… സാരമ്മണാ, നോ ചിത്താ, ചേതസികാ, ചിത്തസമ്പയുത്താ, ചിത്തസംസട്ഠാ, ചിത്തസമുട്ഠാനാ, ചിത്തസഹഭുനോ, ചിത്താനുപരിവത്തിനോ, ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനാ, ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനസഹഭുനോ, ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനാനുപരിവത്തിനോ, ബാഹിരാ, നോ ഉപാദാ, സിയാ ഉപാദിന്നാ, സിയാ അനുപാദിന്നാ.

നോ ഉപാദാനാ…പേ… നോ കിലേസാ…പേ… ന ദസ്സനേന പഹാതബ്ബാ, ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബാ, ന ദസ്സനേന പഹാതബ്ബഹേതുകാ, ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബഹേതുകാ. പഠമം ഝാനം – ഏത്ഥുപ്പന്നം വിതക്കം ഠപേത്വാ സവിതക്കം, തീണി ഝാനാനി അവിതക്കാ. പഠമം ഝാനം – ഏത്ഥുപ്പന്നം വിചാരം ഠപേത്വാ സവിചാരം, തീണി ഝാനാനി അവിചാരാ. ദ്വേ ഝാനാനി – ഏത്ഥുപ്പന്നം പീതിം ഠപേത്വാ സപ്പീതികാ, ദ്വേ ഝാനാനി അപ്പീതികാ. ദ്വേ ഝാനാനി – ഏത്ഥുപ്പന്നം പീതിം ഠപേത്വാ പീതിസഹഗതാ, ദ്വേ ഝാനാനി ന പീതിസഹഗതാ. തീണി ഝാനാനി – ഏത്ഥുപ്പന്നം സുഖം ഠപേത്വാ സുഖസഹഗതാ, ചതുത്ഥം ഝാനം ന സുഖസഹഗതം. ചതുത്ഥം ഝാനം – ഏത്ഥുപ്പന്നം ഉപേക്ഖം ഠപേത്വാ ഉപേക്ഖാസഹഗതം, തീണി ഝാനാനി ഉപേക്ഖാസഹഗതാ, ന കാമാവചരാ, സിയാ രൂപാവചരാ, സിയാ ന രൂപാവചരാ, തീണി ഝാനാനി ന അരൂപാവചരാ, ചതുത്ഥം ഝാനം സിയാ അരൂപാവചരം, സിയാ ന അരൂപാവചരം, സിയാ പരിയാപന്നാ, സിയാ അപരിയാപന്നാ, സിയാ നിയ്യാനികാ, സിയാ അനിയ്യാനികാ, സിയാ നിയതാ, സിയാ അനിയതാ, സിയാ സഉത്തരാ, സിയാ അനുത്തരാ, അരണാതി.

പഞ്ഹാപുച്ഛകം.

ഝാനവിഭങ്ഗോ നിട്ഠിതോ.