൩. പഞ്ഹാപുച്ഛകം

൪൮൨. സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ – സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ.

൪൮൩. സത്തന്നം ബോജ്ഝങ്ഗാനം കതി കുസലാ, കതി അകുസലാ, കതി അബ്യാകതാ…പേ… കതി സരണാ, കതി അരണാ?

൧. തികം

൪൮൪. സിയാ കുസലാ, സിയാ അബ്യാകതാ. പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തോ; ഛ ബോജ്ഝങ്ഗാ സിയാ സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ, സിയാ അദുക്ഖമസുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ. സിയാ വിപാകാ, സിയാ വിപാകധമ്മധമ്മാ. അനുപാദിന്നഅനുപാദാനിയാ. അസംകിലിട്ഠഅസംകിലേസികാ. സിയാ സവിതക്കസവിചാരാ, സിയാ അവിതക്കവിചാരമത്താ, സിയാ അവിതക്കഅവിചാരാ. പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ന പീതിസഹഗതോ, സുഖസഹഗതോ, ന ഉപേക്ഖാസഹഗതോ; ഛ ബോജ്ഝങ്ഗാ സിയാ പീതിസഹഗതാ, സിയാ സുഖസഹഗതാ, സിയാ ഉപേക്ഖാസഹഗതാ. നേവ ദസ്സനേന ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബാ. നേവ ദസ്സനേന ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബഹേതുകാ. സിയാ അപചയഗാമിനോ, സിയാ നേവാചയഗാമിനാപചയഗാമിനോ. സിയാ സേക്ഖാ, സിയാ അസേക്ഖാ. അപ്പമാണാ. അപ്പമാണാരമ്മണാ. പണീതാ. സിയാ സമ്മത്തനിയതാ, സിയാ അനിയതാ. ന മഗ്ഗാരമ്മണാ, സിയാ മഗ്ഗഹേതുകാ, സിയാ മഗ്ഗാധിപതിനോ; സിയാ ന വത്തബ്ബാ മഗ്ഗഹേതുകാതിപി, മഗ്ഗാധിപതിനോതിപി. സിയാ ഉപ്പന്നാ, സിയാ അനുപ്പന്നാ, സിയാ ഉപ്പാദിനോ. സിയാ അതീതാ, സിയാ അനാഗതാ, സിയാ പച്ചുപ്പന്നാ. ന വത്തബ്ബാ അതീതാരമ്മണാതിപി, അനാഗതാരമ്മണാതിപി, പച്ചുപ്പന്നാരമ്മണാതിപി. സിയാ അജ്ഝത്താ, സിയാ ബഹിദ്ധാ, സിയാ അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാ. ബഹിദ്ധാരമ്മണാ. അനിദസ്സനഅപ്പടിഘാ.

൨. ദുകം

൪൮൫. ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ഹേതു, ഛ ബോജ്ഝങ്ഗാ ഹേതുസമ്പയുത്താ. ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ഹേതു ചേവ സഹേതുകോ ച, ഛ ബോജ്ഝങ്ഗാ ന വത്തബ്ബാ ഹേതൂ ചേവ സഹേതുകാ ചാതി, സഹേതുകാ ചേവ ന ച ഹേതൂ. ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ഹേതു ചേവ ഹേതുസമ്പയുത്തോ ച, ഛ ബോജ്ഝങ്ഗാ ന വത്തബ്ബാ ഹേതൂ ചേവ ഹേതുസമ്പയുത്താ ചാതി, ഹേതുസമ്പയുത്താ ചേവ ന ച ഹേതൂ. ഛ ബോജ്ഝങ്ഗാ ന ഹേതൂ സഹേതുകാ, ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ന വത്തബ്ബോ ന ഹേതുസഹേതുകോതിപി, ന ഹേതുഅഹേതുകോതിപി. സപ്പച്ചയാ. സങ്ഖതാ. അനിദസ്സനാ. അപ്പടിഘാ. അരൂപാ. ലോകുത്തരാ. കേനചി വിഞ്ഞേയ്യാ, കേനചി ന വിഞ്ഞേയ്യാ. നോ ആസവാ. അനാസവാ ആസവവിപ്പയുത്താ. ന വത്തബ്ബാ ആസവാ ചേവ സാസവാ ചാതിപി, സാസവാ ചേവ നോ ച ആസവാതിപി. ആസവാ ചേവ ആസവസമ്പയുത്താ ചാതിപി, ആസവസമ്പയുത്താ ചേവ നോ ച ആസവാതിപി. ആസവവിപ്പയുത്താ. അനാസവാ. നോ സംയോജനാ…പേ… നോ ഗന്ഥാ…പേ… നോ ഓഘാ…പേ… നോ യോഗാ…പേ… നോ നീവരണാ…പേ… നോ പരാമാസാ…പേ… സാരമ്മണാ. നോ ചിത്താ. ചേതസികാ. ചിത്തസമ്പയുത്താ. ചിത്തസംസട്ഠാ. ചിത്തസമുട്ഠാനാ. ചിത്തസഹഭുനോ. ചിത്താനുപരിവത്തിനോ. ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനാ. ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനസഹഭുനോ. ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനാനുപരിവത്തിനോ. ബാഹിരാ. നോ ഉപാദാ. അനുപാദിന്നാ. നോ ഉപാദാനാ…പേ… നോ കിലേസാ…പേ… ന ദസ്സനേന പഹാതബ്ബാ. ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബാ. ന ദസ്സനേന പഹാതബ്ബഹേതുകാ. ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബഹേതുകാ. സിയാ സവിതക്കാ, സിയാ അവിതക്കാ. സിയാ സവിചാരാ, സിയാ അവിചാരാ.

പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അപ്പീതികോ, ഛ ബോജ്ഝങ്ഗാ സിയാ സപ്പീതികാ, സിയാ അപ്പീതികാ. പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ന പീതിസഹഗതോ, ഛ ബോജ്ഝങ്ഗാ സിയാ പീതിസഹഗതാ, സിയാ ന പീതിസഹഗതാ. പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ സുഖസഹഗതോ, ഛ ബോജ്ഝങ്ഗാ സിയാ സുഖസഹഗതാ, സിയാ ന സുഖസഹഗതാ. പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ന ഉപേക്ഖാസഹഗതോ, ഛ ബോജ്ഝങ്ഗാ സിയാ ഉപേക്ഖാസഹഗതാ, സിയാ ന ഉപേക്ഖാസഹഗതാ. ന കാമാവചരാ. ന രൂപാവചരാ. ന അരൂപാവചരാ. അപരിയാപന്നാ. സിയാ നിയ്യാനികാ, സിയാ അനിയ്യാനികാ. സിയാ നിയതാ, സിയാ അനിയതാ. അനുത്തരാ. അരണാതി.

പഞ്ഹാപുച്ഛകം.

ബോജ്ഝങ്ഗവിഭങ്ഗോ നിട്ഠിതോ.