൧. സുത്തന്തഭാജനീയം

൪൬൬. സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ – സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ.

൪൬൭. തത്ഥ കതമോ സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ? ഇധ ഭിക്ഖു സതിമാ ഹോതി പരമേന സതിനേപക്കേന സമന്നാഗതോ, ചിരകതമ്പി ചിരഭാസിതമ്പി സരിതാ ഹോതി അനുസ്സരിതാ – അയം വുച്ചതി ‘‘സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ’’.

സോ തഥാ സതോ വിഹരന്തോ തം ധമ്മം പഞ്ഞായ പവിചിനതി പവിചരതി പരിവീമംസമാപജ്ജതി – അയം വുച്ചതി ‘‘ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ’’.

തസ്സ തം ധമ്മം പഞ്ഞായ പവിചിനതോ പവിചരതോ പരിവീമംസമാപജ്ജതോ ആരദ്ധം ഹോതി വീരിയം അസല്ലീനം – അയം വുച്ചതി ‘‘വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ’’.

ആരദ്ധവീരിയസ്സ ഉപ്പജ്ജതി പീതി നിരാമിസാ – അയം വുച്ചതി ‘‘പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ’’.

പീതിമനസ്സ കായോപി പസ്സമ്ഭതി, ചിത്തമ്പി പസ്സമ്ഭതി – അയം വുച്ചതി ‘‘പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ’’.

പസ്സദ്ധകായസ്സ സുഖിനോ ചിത്തം സമാധിയതി – അയം വുച്ചതി ‘‘സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ’’.

സോ തഥാ സമാഹിതം ചിത്തം സാധുകം അജ്ഝുപേക്ഖിതാ ഹോതി – അയം വുച്ചതി ‘‘ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ’’.

൪൬൮. സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ – സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ.

൪൬൯. തത്ഥ കതമോ സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ? അത്ഥി അജ്ഝത്തം ധമ്മേസു സതി, അത്ഥി ബഹിദ്ധാ ധമ്മേസു സതി. യദപി അജ്ഝത്തം ധമ്മേസു സതി തദപി സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി. യദപി ബഹിദ്ധാ ധമ്മേസു സതി തദപി സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി.

തത്ഥ കതമോ ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ? അത്ഥി അജ്ഝത്തം ധമ്മേസു പവിചയോ, അത്ഥി ബഹിദ്ധാ ധമ്മേസു പവിചയോ. യദപി അജ്ഝത്തം ധമ്മേസു പവിചയോ തദപി ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി. യദപി ബഹിദ്ധാ ധമ്മേസു പവിചയോ തദപി ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി.

തത്ഥ കതമോ വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ? അത്ഥി കായികം വീരിയം, അത്ഥി ചേതസികം വീരിയം. യദപി കായികം വീരിയം തദപി വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി. യദപി ചേതസികം വീരിയം തദപി വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി.

തത്ഥ കതമോ പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ? അത്ഥി സവിതക്കസവിചാരാ പീതി, അത്ഥി അവിതക്കഅവിചാരാ പീതി. യദപി സവിതക്കസവിചാരാ പീതി തദപി പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി. യദപി അവിതക്കഅവിചാരാ പീതി തദപി പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി.

തത്ഥ കതമോ പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ? അത്ഥി കായപസ്സദ്ധി [കായപ്പസ്സദ്ധി (സ്യാ. ക.)], അത്ഥി ചിത്തപസ്സദ്ധി [ചിത്തപ്പസ്സദ്ധി (സ്യാ. ക.)]. യദപി കായപസ്സദ്ധി തദപി പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി. യദപി ചിത്തപസ്സദ്ധി തദപി പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി.

തത്ഥ കതമോ സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ? അത്ഥി സവിതക്കോ സവിചാരോ സമാധി, അത്ഥി അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധി. യദപി സവിതക്കോ സവിചാരോ സമാധി തദപി സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി. യദപി അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധി തദപി സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി.

തത്ഥ കതമോ ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ? അത്ഥി അജ്ഝത്തം ധമ്മേസു ഉപേക്ഖാ, അത്ഥി ബഹിദ്ധാ ധമ്മേസു ഉപേക്ഖാ. യദപി അജ്ഝത്തം ധമ്മേസു ഉപേക്ഖാ തദപി ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി. യദപി ബഹിദ്ധാ ധമ്മേസു ഉപേക്ഖാ തദപി ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി.

൪൭൦. സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ – സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ.

൪൭൧. തത്ഥ കതമോ സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ? ഇധ ഭിക്ഖു സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം, ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി…പേ… വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി… പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി… പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി… സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം.

സുത്തന്തഭാജനീയം.