൧. രൂപക്ഖന്ധോ

൩൩. തത്ഥ കതമോ രൂപക്ഖന്ധോ? ഏകവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ – സബ്ബം രൂപം ന ഹേതു, അഹേതുകം, ഹേതുവിപ്പയുത്തം, സപ്പച്ചയം, സങ്ഖതം, രൂപം, ലോകിയം, സാസവം, സംയോജനിയം, ഗന്ഥനിയം, ഓഘനിയം, യോഗനിയം, നീവരണിയം, പരാമട്ഠം, ഉപാദാനിയം, സംകിലേസികം, അബ്യാകതം, അനാരമ്മണം, അചേതസികം, ചിത്തവിപ്പയുത്തം, നേവവിപാകനവിപാകധമ്മധമ്മം, അസംകിലിട്ഠസംകിലേസികം, ന സവിതക്കസവിചാരം, ന അവിതക്കവിചാരമത്തം, അവിതക്കഅവിചാരം, ന പീതിസഹഗതം, ന സുഖസഹഗതം, ന ഉപേക്ഖാസഹഗതം, നേവ ദസ്സനേന ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബം, നേവ ദസ്സനേന ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബഹേതുകം, നേവാചയഗാമിനാപചയഗാമീ, നേവസേക്ഖനാസേക്ഖം, പരിത്തം, കാമാവചരം, ന രൂപാവചരം, ന അരൂപാവചരം, പരിയാപന്നം, നോ അപരിയാപന്നം, അനിയതം, അനിയ്യാനികം, ഉപ്പന്നം, ഛഹി വിഞ്ഞാണേഹി വിഞ്ഞേയ്യം, അനിച്ചം, ജരാഭിഭൂതം. ഏവം ഏകവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ.

ദുവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ – അത്ഥി രൂപം ഉപാദാ, അത്ഥി രൂപം നോ ഉപാദാ [നുപാദാ (സീ. ക.)]. അത്ഥി രൂപം ഉപാദിന്നം, അത്ഥി രൂപം അനുപാദിന്നം. അത്ഥി രൂപം ഉപാദിന്നുപാദാനിയം, അത്ഥി രൂപം അനുപാദിന്നുപാദാനിയം. അത്ഥി രൂപം സനിദസ്സനം, അത്ഥി രൂപം അനിദസ്സനം. അത്ഥി രൂപം സപ്പടിഘം, അത്ഥി രൂപം അപ്പടിഘം. അത്ഥി രൂപം ഇന്ദ്രിയം, അത്ഥി രൂപം ന ഇന്ദ്രിയം. അത്ഥി രൂപം മഹാഭൂതം, അത്ഥി രൂപം ന മഹാഭൂതം. അത്ഥി രൂപം വിഞ്ഞത്തി, അത്ഥി രൂപം ന വിഞ്ഞത്തി. അത്ഥി രൂപം ചിത്തസമുട്ഠാനം, അത്ഥി രൂപം ന ചിത്തസമുട്ഠാനം. അത്ഥി രൂപം ചിത്തസഹഭു, അത്ഥി രൂപം ന ചിത്തസഹഭു. അത്ഥി രൂപം ചിത്താനുപരിവത്തി, അത്ഥി രൂപം ന ചിത്താനുപരിവത്തി. അത്ഥി രൂപം അജ്ഝത്തികം, അത്ഥി രൂപം ബാഹിരം. അത്ഥി രൂപം ഓളാരികം, അത്ഥി രൂപം സുഖുമം. അത്ഥി രൂപം ദൂരേ, അത്ഥി രൂപം സന്തികേ…പേ… അത്ഥി രൂപം കബളീകാരോ ആഹാരോ, അത്ഥി രൂപം ന കബളീകാരോ ആഹാരോ. ഏവം ദുവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ.

(യഥാ രൂപകണ്ഡേ വിഭത്തം, തഥാ ഇധ വിഭജിതബ്ബം.)

തിവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ – യം തം രൂപം അജ്ഝത്തികം തം ഉപാദാ, യം തം രൂപം ബാഹിരം തം അത്ഥി ഉപാദാ, അത്ഥി നോ ഉപാദാ. യം തം രൂപം അജ്ഝത്തികം തം ഉപാദിന്നം, യം തം രൂപം ബാഹിരം തം അത്ഥി ഉപാദിന്നം, അത്ഥി അനുപാദിന്നം. യം തം രൂപം അജ്ഝത്തികം തം ഉപാദിന്നുപാദാനിയം, യം തം രൂപം ബാഹിരം തം അത്ഥി ഉപാദിന്നുപാദാനിയം, അത്ഥി അനുപാദിന്നുപാദാനിയം…പേ… യം തം രൂപം അജ്ഝത്തികം തം ന കബളീകാരോ ആഹാരോ, യം തം രൂപം ബാഹിരം തം അത്ഥി കബളീകാരോ ആഹാരോ, അത്ഥി ന കബളീകാരോ ആഹാരോ. ഏവം തിവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ.

ചതുബ്ബിധേന രൂപക്ഖന്ധോ – യം തം രൂപം ഉപാദാ തം അത്ഥി ഉപാദിന്നം, അത്ഥി അനുപാദിന്നം; യം തം രൂപം നോ ഉപാദാ തം അത്ഥി ഉപാദിന്നം, അത്ഥി അനുപാദിന്നം. യം തം രൂപം ഉപാദാ തം അത്ഥി ഉപാദിന്നുപാദാനിയം, അത്ഥി അനുപാദിന്നുപാദാനിയം; യം തം രൂപം നോ ഉപാദാ തം അത്ഥി ഉപാദിന്നുപാദാനിയം, അത്ഥി അനുപാദിന്നുപാദാനിയം. യം തം രൂപം ഉപാദാ തം അത്ഥി സപ്പടിഘം, അത്ഥി അപ്പടിഘം; യം തം രൂപം നോ ഉപാദാ തം അത്ഥി സപ്പടിഘം, അത്ഥി അപ്പടിഘം. യം തം രൂപം ഉപാദാ തം അത്ഥി ഓളാരികം, അത്ഥി സുഖുമം; യം തം രൂപം നോ ഉപാദാ തം അത്ഥി ഓളാരികം, അത്ഥി സുഖുമം. യം തം രൂപം ഉപാദാ തം അത്ഥി ദൂരേ, അത്ഥി സന്തികേ; യം തം രൂപം നോ ഉപാദാ തം അത്ഥി ദൂരേ, അത്ഥി സന്തികേ…പേ… ദിട്ഠം, സുതം, മുതം, വിഞ്ഞാതം രൂപം. ഏവം ചതുബ്ബിധേന രൂപക്ഖന്ധോ.

പഞ്ചവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ – പഥവീധാതു, ആപോധാതു, തേജോധാതു, വായോധാതു, യഞ്ച രൂപം ഉപാദാ. ഏവം പഞ്ചവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ.

ഛബ്ബിധേന രൂപക്ഖന്ധോ – ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, സോതവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, ഘാനവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, കായവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, മനോവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം. ഏവം ഛബ്ബിധേന രൂപക്ഖന്ധോ.

സത്തവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ – ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, സോതവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, ഘാനവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, കായവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, മനോധാതുവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, മനോവിഞ്ഞാണധാതുവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം. ഏവം സത്തവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ.

അട്ഠവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ – ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, സോതവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, ഘാനവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, കായവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം അത്ഥി സുഖസമ്ഫസ്സം, അത്ഥി ദുക്ഖസമ്ഫസ്സം, മനോധാതുവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം, മനോവിഞ്ഞാണധാതുവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം. ഏവം അട്ഠവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ.

നവവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ – ചക്ഖുന്ദ്രിയം, സോതിന്ദ്രിയം, ഘാനിന്ദ്രിയം, ജിവ്ഹിന്ദ്രിയം, കായിന്ദ്രിയം, ഇത്ഥിന്ദ്രിയം, പുരിസിന്ദ്രിയം, ജീവിതിന്ദ്രിയം, യഞ്ച രൂപം ന ഇന്ദ്രിയം. ഏവം നവവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ.

ദസവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ – ചക്ഖുന്ദ്രിയം, സോതിന്ദ്രിയം, ഘാനിന്ദ്രിയം, ജിവ്ഹിന്ദ്രിയം, കായിന്ദ്രിയം, ഇത്ഥിന്ദ്രിയം, പുരിസിന്ദ്രിയം, ജീവിതിന്ദ്രിയം, ന ഇന്ദ്രിയം രൂപം അത്ഥി സപ്പടിഘം, അത്ഥി അപ്പടിഘം. ഏവം ദസവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ.

ഏകാദസവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ – ചക്ഖായതനം, സോതായതനം, ഘാനായതനം, ജിവ്ഹായതനം, കായായതനം, രൂപായതനം, സദ്ദായതനം, ഗന്ധായതനം, രസായതനം, ഫോട്ഠബ്ബായതനം, യഞ്ച രൂപം അനിദസ്സനഅപ്പടിഘം ധമ്മായതനപരിയാപന്നം. ഏവം ഏകാദസവിധേന രൂപക്ഖന്ധോ.

അയം വുച്ചതി രൂപക്ഖന്ധോ.