൮. സതിപട്ഠാനകഥാ

൩൦൧. സബ്ബേ ധമ്മാ സതിപട്ഠാനാതി? ആമന്താ. സബ്ബേ ധമ്മാ സതി സതിന്ദ്രിയം സതിബലം സമ്മാസതി സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ഏകായനമഗ്ഗോ ഖയഗാമീ ബോധഗാമീ അപചയഗാമീ അനാസവാ അസംയോജനിയാ അഗന്ഥനിയാ അനോഘനിയാ അയോഗനിയാ അനീവരണിയാ അപരാമട്ഠാ അനുപാദാനിയാ അസംകിലേസികാ, സബ്ബേ ധമ്മാ ബുദ്ധാനുസ്സതി ധമ്മാനുസ്സതി സങ്ഘാനുസ്സതി സീലാനുസ്സതി ചാഗാനുസ്സതി ദേവതാനുസ്സതി ആനാപാനസ്സതി മരണാനുസ്സതി കായഗതാസതി ഉപസമാനുസ്സതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

സബ്ബേ ധമ്മാ സതിപട്ഠാനാതി? ആമന്താ. ചക്ഖായതനം സതിപട്ഠാനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ചക്ഖായതനം സതിപട്ഠാനന്തി? ആമന്താ. ചക്ഖായതനം സതി സതിന്ദ്രിയം സതിബലം സമ്മാസതി സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ഏകായനമഗ്ഗോ ഖയഗാമീ ബോധഗാമീ അപചയഗാമീ അനാസവം അസംയോജനിയം…പേ… അസംകിലേസികം, ചക്ഖായതനം ബുദ്ധാനുസ്സതി ധമ്മാനുസ്സതി സങ്ഘാനുസ്സതി സീലാനുസ്സതി ചാഗാനുസ്സതി ദേവതാനുസ്സതി ആനാപാനസ്സതി മരണാനുസ്സതി കായഗതാസതി ഉപസമാനുസ്സതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സോതായതനം… ഘാനായതനം… ജിവ്ഹായതനം… കായായതനം… രൂപായതനം… സദ്ദായതനം… ഗന്ധായതനം… രസായതനം… ഫോട്ഠബ്ബായതനം… രാഗോ… ദോസോ… മോഹോ… മാനോ… ദിട്ഠി… വിചികിച്ഛാ… ഥിനം… ഉദ്ധച്ചം… അഹിരികം… അനോത്തപ്പം സതിപട്ഠാനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അനോത്തപ്പം സതിപട്ഠാനന്തി? ആമന്താ. അനോത്തപ്പം സതി സതിന്ദ്രിയം സതിബലം സമ്മാസതി…പേ… കായഗതാസതി ഉപസമാനുസ്സതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

സതി സതിപട്ഠാനാ, സാ ച സതീതി? ആമന്താ. ചക്ഖായതനം സതിപട്ഠാനം, തഞ്ച സതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സതി സതിപട്ഠാനാ, സാ ച സതീതി? ആമന്താ. സോതായതനം…പേ… കായായതനം… രൂപായതനം…പേ… ഫോട്ഠബ്ബായതനം… രാഗോ… ദോസോ… മോഹോ…പേ… അനോത്തപ്പം സതിപട്ഠാനം, തഞ്ച സതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

ചക്ഖായതനം സതിപട്ഠാനം, തഞ്ച ന സതീതി? ആമന്താ. സതി സതിപട്ഠാനാ, സാ ച ന സതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സോതായതനം…പേ… കായായതനം… രൂപായതനം…പേ… ഫോട്ഠബ്ബായതനം… രാഗോ … ദോസോ… മോഹോ…പേ… അനോത്തപ്പം സതിപട്ഠാനം, തഞ്ച ന സതീതി? ആമന്താ. സതി സതിപട്ഠാനാ, സാ ച ന സതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൩൦൨. ന വത്തബ്ബം – ‘‘സബ്ബേ ധമ്മാ സതിപട്ഠാനാ’’തി? ആമന്താ. നനു സബ്ബേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ സതി സന്തിട്ഠതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സബ്ബേ ധമ്മേ ആരബ്ഭ സതി സന്തിട്ഠതീതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബേ ധമ്മാ സതിപട്ഠാനാ’’തി.

സബ്ബം ധമ്മം ആരബ്ഭ സതി സന്തിട്ഠതീതി സബ്ബേ ധമ്മാ സതിപട്ഠാനാതി? ആമന്താ. സബ്ബം ധമ്മം ആരബ്ഭ ഫസ്സോ സന്തിട്ഠതീതി സബ്ബേ ധമ്മാ ഫസ്സപട്ഠാനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

സബ്ബം ധമ്മം ആരബ്ഭ സതി സന്തിട്ഠതീതി സബ്ബേ ധമ്മാ സതിപട്ഠാനാതി? ആമന്താ. സബ്ബം ധമ്മം ആരബ്ഭ വേദനാ സന്തിട്ഠതി… സഞ്ഞാ സന്തിട്ഠതി… ചേതനാ സന്തിട്ഠതി… ചിത്തം സന്തിട്ഠതീതി സബ്ബേ ധമ്മാ ചിത്തപട്ഠാനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

സബ്ബേ ധമ്മാ സതിപട്ഠാനാതി? ആമന്താ. സബ്ബേ സത്താ ഉപട്ഠിതസതിനോ സതിയാ സമന്നാഗതാ സതിയാ സമോഹിതാ; സബ്ബേസം സത്താനം സതി പച്ചുപട്ഠിതാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൩൦൩. സബ്ബേ ധമ്മാ സതിപട്ഠാനാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അമതം തേ, ഭിക്ഖവേ, ന പരിഭുഞ്ജന്തി യേ കായഗതാസതിം ന പരിഭുഞ്ജന്തി. അമതം തേ, ഭിക്ഖവേ, പരിഭുഞ്ജന്തി യേ കായഗതാസതിം പരിഭുഞ്ജന്തീ’’തി [അ. നി. ൧.൬൦൦]. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. സബ്ബേ സത്താ കായഗതാസതിം പരിഭുഞ്ജന്തി പടിലഭന്തി ആസേവന്തി ഭാവേന്തി ബഹുലീകരോന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

സബ്ബേ ധമ്മാ സതിപട്ഠാനാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘ഏകായനോ അയം, ഭിക്ഖവേ, മഗ്ഗോ സത്താനം വിസുദ്ധിയാ സോകപരിദേവാനം സമതിക്കമായ ദുക്ഖദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമായ ഞായസ്സ അധിഗമായ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായ യദിദം ചത്താരോ സതിപട്ഠാനാ’’തി [ദീ. നി. ൨.൩൭൩; മ. നി. ൧.൧൦൬; സം. നി. ൫.൩൬൭]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ? സബ്ബേ ധമ്മാ ഏകായനമഗ്ഗോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

സബ്ബേ ധമ്മാ സതിപട്ഠാനാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘രഞ്ഞോ, ഭിക്ഖവേ, ചക്കവത്തിസ്സ പാതുഭാവാ സത്തന്നം രതനാനം പാതുഭാവോ ഹോതി. കതമേസം സത്തന്നം? ചക്കരതനസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി, ഹത്ഥിരതനസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി, അസ്സരതനസ്സ… മണിരതനസ്സ… ഇത്ഥിരതനസ്സ … ഗഹപതിരതനസ്സ… പരിണായകരതനസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി. രഞ്ഞോ, ഭിക്ഖവേ, ചക്കവത്തിസ്സ പാതുഭാവാ ഇമേസം സത്തന്നം രതനാനം പാതുഭാവോ ഹോതി.

‘‘തഥാഗതസ്സ, ഭിക്ഖവേ, പാതുഭാവാ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സത്തന്നം ബോജ്ഝങ്ഗരതനാനം പാതുഭാവോ ഹോതി. കതമേസം സത്തന്നം? സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗരതനസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി, ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗരതനസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി, വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗരതനസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി, പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗരതനസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി, പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗരതനസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി, സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗരതനസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി, ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗരതനസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി. തഥാഗതസ്സ, ഭിക്ഖവേ, പാതുഭാവാ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ ഇമേസം സത്തന്നം ബോജ്ഝങ്ഗരതനാനം പാതുഭാവോ ഹോതീ’’തി [സം. നി. ൫.൨൨൩]. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തഥാഗതസ്സ പാതുഭാവാ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സബ്ബേ ധമ്മാ സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗരതനാവ ഹോന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സബ്ബേ ധമ്മാ സതിപട്ഠാനാതി? ആമന്താ. സബ്ബേ ധമ്മാ സമ്മപ്പധാനാ… ഇദ്ധിപാദാ… ഇന്ദ്രിയാ… ബലാ… ബോജ്ഝങ്ഗാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

സതിപട്ഠാനകഥാ നിട്ഠിതാ.