൩. സുത്തസാധനപരിഹാനി

൨൬൫. പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ –

‘‘ഉച്ചാവചാ ഹി പടിപദാ [പടിപാദാ (അട്ഠ.)], സമണേന പകാസിതാ;

ന പാരം ദിഗുണം യന്തി, നയിദം ഏകഗുണം മുത’’ന്തി [സു. നി. ൭൧൯ സുത്തനിപാതേ].

അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താ’’തി.

പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താതി? ആമന്താ. അത്ഥി ഛിന്നസ്സ ഛേദിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

അത്ഥി ഛിന്നസ്സ ഛേദിയന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ –

‘‘വീതതണ്ഹോ അനാദാനോ, കിച്ചം യസ്സ ന വിജ്ജതി;

ഛിന്നസ്സ ഛേദിയം നത്ഥി, ഓഘപാസോ സമൂഹതോ’’തി.

അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘അത്ഥി ഛിന്നസ്സ ഛേദിയ’’ന്തി.

൨൬൬. പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താതി? ആമന്താ. അത്ഥി കതസ്സ പതിചയോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

അത്ഥി കതസ്സ പതിചയോതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ –

‘‘തസ്സ സമ്മാ വിമുത്തസ്സ, സന്തചിത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

കതസ്സ പതിചയോ നത്ഥി, കരണീയം ന വിജ്ജതി.

‘‘സേലോ യഥാ ഏകഗ്ഘനോ, വാതേന ന സമീരതി;

ഏവം രൂപാ രസാ സദ്ദാ, ഗന്ധാ ഫസ്സാ ച കേവലാ.

‘‘ഇട്ഠാ ധമ്മാ അനിട്ഠാ ച, നപ്പവേധേന്തി താദിനോ;

ഠിതം ചിത്തം വിപ്പമുത്തം, വയം ചസ്സാനുപസ്സതീ’’തി [മഹാവ. ൨൪൪; അ. നി. ൬.൫൫].

അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘അത്ഥി കതസ്സ പതിചയോ’’തി.

൨൬൭. ന വത്തബ്ബം – ‘‘പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താ’’തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ സമയവിമുത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പരിഹാനായ സംവത്തന്തി. കതമേ പഞ്ച? കമ്മാരാമതാ, ഭസ്സാരാമതാ, നിദ്ദാരാമതാ, സങ്ഗണികാരാമതാ, യഥാവിമുത്തം ചിത്തം ന പച്ചവേക്ഖതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ധമ്മാ സമയവിമുത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പരിഹാനായ സംവത്തന്തീ’’തി [അ. നി. ൫.൧൪൯]. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താതി.

അത്ഥി അരഹതോ കമ്മാരാമതാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

അത്ഥി അരഹതോ കമ്മാരാമതാതി? ആമന്താ. അത്ഥി അരഹതോ രാഗോ കാമരാഗോ കാമരാഗപരിയുട്ഠാനം കാമരാഗസംയോജനം കാമോഘോ കാമയോഗോ കാമച്ഛന്ദനീവരണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

അത്ഥി അരഹതോ ഭസ്സാരാമതാ, അത്ഥി അരഹതോ നിദ്ദാരാമതാ, അത്ഥി അരഹതോ സങ്ഗണികാരാമതാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

അത്ഥി അരഹതോ സങ്ഗണികാരാമതാതി? ആമന്താ. അത്ഥി അരഹതോ രാഗോ കാമരാഗോ കാമരാഗപരിയുട്ഠാനം കാമരാഗസംയോജനം കാമോഘോ കാമയോഗോ കാമച്ഛന്ദനീവരണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

൨൬൮. പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താതി? ആമന്താ. അരഹാ അരഹത്താ പരിഹായമാനോ കിം പരിയുട്ഠിതോ പരിഹായതീതി? രാഗപരിയുട്ഠിതോ പരിഹായതീതി. പരിയുട്ഠാനം കിം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതീതി? അനുസയം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതീതി. അത്ഥി അരഹതോ അനുസയാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

അത്ഥി അരഹതോ അനുസയാതി? ആമന്താ. അത്ഥി അരഹതോ കാമരാഗാനുസയോ പടിഘാനുസയോ മാനാനുസയോ ദിട്ഠാനുസയോ വിചികിച്ഛാനുസയോ ഭവരാഗാനുസയോ അവിജ്ജാനുസയോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

ദോസപരിയുട്ഠിതോ പരിഹായതീതി…പേ… മോഹപരിയുട്ഠിതോ പരിഹായതീതി…. പരിയുട്ഠാനം കിം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതീതി? അനുസയം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതീതി. അത്ഥി അരഹതോ അനുസയാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അത്ഥി അരഹതോ അനുസയാതി? ആമന്താ. അത്ഥി അരഹതോ കാമരാഗാനുസയോ…പേ… അവിജ്ജാനുസയോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താതി? ആമന്താ. അരഹതോ അരഹത്താ പരിഹായമാനസ്സ കിം ഉപചയം ഗച്ഛതീതി? രാഗോ ഉപചയം ഗച്ഛതീതി. സക്കായദിട്ഠി ഉപചയം ഗച്ഛതീതി, വിചികിച്ഛാ ഉപചയം ഗച്ഛതീതി, സീലബ്ബതപരാമാസോ ഉപചയം ഗച്ഛതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. ദോസോ ഉപചയം ഗച്ഛതീതി…പേ… മോഹോ ഉപചയം ഗച്ഛതീതി, സക്കായദിട്ഠി ഉപചയം ഗച്ഛതീതി, വിചികിച്ഛാ ഉപചയം ഗച്ഛതീതി, സീലബ്ബതപരാമാസോ ഉപചയം ഗച്ഛതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താതി? ആമന്താ. അരഹാ ആചിനതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. അരഹാ അപചിനതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. അരഹാ പജഹതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. അരഹാ ഉപാദിയതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. അരഹാ വിസിനേതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. അരഹാ ഉസ്സിനേതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. അരഹാ വിധൂപേതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. അരഹാ സന്ധൂപേതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

നനു അരഹാ നേവാചിനതി ന അപചിനതി അപചിനിത്വാ ഠിതോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ നേവാചിനതി ന അപചിനതി അപചിനിത്വാ ഠിതോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താ’’തി.

നനു അരഹാ നേവ പജഹതി ന ഉപാദിയതി പജഹിത്വാ ഠിതോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ നേവ പജഹതി ന ഉപാദിയതി പജഹിത്വാ ഠിതോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താ’’തി.

നനു അരഹാ നേവ വിസിനേതി ന ഉസ്സിനേതി വിസിനിത്വാ ഠിതോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ നേവ വിസിനേതി ന ഉസ്സിനേതി വിസിനിത്വാ ഠിതോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താ’’തി.

നനു അരഹാ നേവ വിധൂപേതി ന സന്ധൂപേതി വിധൂപേത്വാ ഠിതോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ നേവ വിധൂപേതി ന സന്ധൂപേതി വിധൂപേത്വാ ഠിതോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പരിഹായതി അരഹാ അരഹത്താ’’തി.

പരിഹാനികഥാ നിട്ഠിതാ.