൧൦. ദസമവഗ്ഗോ

(൯൮) ൪. പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ കുസലാപി അകുസലാപീതികഥാ

൫൮൦. പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ കുസലാപി അകുസലാപീതി? ആമന്താ. നനു പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ ഉപ്പന്നവത്ഥുകാ ഉപ്പന്നാരമ്മണാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ ഉപ്പന്നവത്ഥുകാ ഉപ്പന്നാരമ്മണാ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ കുസലാപി അകുസലാപീ’’തി. നനു പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ പുരേജാതവത്ഥുകാ പുരേജാതാരമ്മണാ അജ്ഝത്തികവത്ഥുകാ ബാഹിരാരമ്മണാ അസമ്ഭിന്നവത്ഥുകാ അസമ്ഭിന്നാരമ്മണാ നാനാവത്ഥുകാ നാനാരമ്മണാ ന അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ ഗോചരവിസയം പച്ചനുഭോന്തി, ന അസമന്നാഹാരാ ഉപ്പജ്ജന്തി, ന അമനസികാരാ ഉപ്പജ്ജന്തി, ന അബ്ബോകിണ്ണാ ഉപ്പജ്ജന്തി, ന അപുബ്ബം അചരിമം ഉപ്പജ്ജന്തി, ന അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ സമനന്തരാ ഉപ്പജ്ജന്തി, നനു പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ അനാഭോഗാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ അനാഭോഗാ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ കുസലാപി അകുസലാപീ’’തി.

൫൮൧. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം കുസലന്തി? ആമന്താ. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം സുഞ്ഞതം ആരബ്ഭ ഉപ്പജ്ജതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം സുഞ്ഞതം ആരബ്ഭ ഉപ്പജ്ജതീതി? ആമന്താ. ചക്ഖുഞ്ച പടിച്ച സുഞ്ഞതഞ്ച ഉപ്പജ്ജതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. ചക്ഖുഞ്ച പടിച്ച സുഞ്ഞതഞ്ച ഉപ്പജ്ജതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണന്തി? ആമന്താ. ചക്ഖുഞ്ച പടിച്ച സുഞ്ഞതഞ്ച ഉപ്പജ്ജതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണ’’ന്തി – അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? നത്ഥി. ‘‘ചക്ഖുഞ്ച പടിച്ച രൂപേ ച ഉപ്പജ്ജതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണ’’ന്തി – അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി ‘‘ചക്ഖുഞ്ച പടിച്ച രൂപേ ച ഉപ്പജ്ജതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണ’’ന്തി – അത്ഥേവ സുത്തന്തോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ചക്ഖുഞ്ച പടിച്ച സുഞ്ഞതഞ്ച ഉപ്പജ്ജതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണ’’ന്തി.

൫൮൨. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം കുസലമ്പി അകുസലമ്പീതി? ആമന്താ. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം അതീതാനാഗതം ആരബ്ഭ ഉപ്പജ്ജതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ…. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം കുസലമ്പി അകുസലമ്പീതി? ആമന്താ. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം ഫസ്സം ആരബ്ഭ…പേ… ചിത്തം ആരബ്ഭ… ചക്ഖും ആരബ്ഭ…പേ… കായം ആരബ്ഭ… സദ്ദം ആരബ്ഭ…പേ… ഫോട്ഠബ്ബം ആരബ്ഭ ഉപ്പജ്ജതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

മനോവിഞ്ഞാണം കുസലമ്പി അകുസലമ്പി, മനോവിഞ്ഞാണം സുഞ്ഞതം ആരബ്ഭ ഉപ്പജ്ജതീതി? ആമന്താ. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം കുസലമ്പി അകുസലമ്പി, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം സുഞ്ഞതം ആരബ്ഭ ഉപ്പജ്ജതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… മനോവിഞ്ഞാണം കുസലമ്പി അകുസലമ്പി, മനോവിഞ്ഞാണം അതീതാനാഗതം ആരബ്ഭ ഉപ്പജ്ജതീതി? ആമന്താ. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം കുസലമ്പി അകുസലമ്പി, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം അതീതാനാഗതം ആരബ്ഭ ഉപ്പജ്ജതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… മനോവിഞ്ഞാണം കുസലമ്പി അകുസലമ്പി, മനോവിഞ്ഞാണം ഫസ്സം ആരബ്ഭ…പേ… ചിത്തം ആരബ്ഭ…പേ… കായം ആരബ്ഭ … സദ്ദം ആരബ്ഭ …പേ… ഫോട്ഠബ്ബം ആരബ്ഭ ഉപ്പജ്ജതീതി? ആമന്താ. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം കുസലമ്പി അകുസലമ്പി, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം ഫസ്സം ആരബ്ഭ…പേ… ഫോട്ഠബ്ബം ആരബ്ഭ ഉപ്പജ്ജതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൮൩. ന വത്തബ്ബം – ‘‘പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ കുസലാപി അകുസലാപീ’’തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാ നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതി…പേ… ന നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതി…പേ… സോതേന സദ്ദം സുത്വാ…പേ… കായേന ഫോട്ഠബ്ബം ഫുസിത്വാ നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതി…പേ… ന നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതീ’’തി! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ കുസലാപി അകുസലാപീതി.

പഞ്ചവിഞ്ഞാണാ കുസലാപി അകുസലാപീതികഥാ നിട്ഠിതാ.