൯. നവമവഗ്ഗോ

(൮൪) ൧. ആനിസംസദസ്സാവീകഥാ

൫൪൭. ആനിസംസദസ്സാവിസ്സ സംയോജനാനം പഹാനന്തി? ആമന്താ. നനു സങ്ഖാരേ അനിച്ചതോ മനസികരോതോ സംയോജനാ പഹീയന്തീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സങ്ഖാരേ അനിച്ചതോ മനസികരോതോ സംയോജനാ പഹീയന്തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ആനിസംസദസ്സാവിസ്സ സംയോജനാനം പഹാന’’ന്തി.

നനു സങ്ഖാരേ ദുക്ഖതോ…പേ… രോഗതോ… ഗണ്ഡതോ… സല്ലതോ… അഘതോ… ആബാധതോ… പരതോ… പലോകതോ… ഈതിതോ… ഉപദ്ദവതോ… ഭയതോ… ഉപസഗ്ഗതോ… ചലതോ… പഭങ്ഗുതോ… അദ്ധുവതോ… അതാണതോ… അലേണതോ… അസരണതോ… അസരണീഭൂതതോ… രിത്തതോ… തുച്ഛതോ… സുഞ്ഞതോ… അനത്തതോ… ആദീനവതോ…പേ… വിപരിണാമധമ്മതോ മനസികരോതോ സംയോജനാ പഹീയന്തീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സങ്ഖാരേ വിപരിണാമധമ്മതോ മനസികരോതോ സംയോജനാ പഹീയന്തി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ആനിസംസദസ്സാവിസ്സ സംയോജനാനം പഹാന’’ന്തി.

സങ്ഖാരേ ച അനിച്ചതോ മനസി കരോതി നിബ്ബാനേ ച ആനിസംസദസ്സാവീ ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സങ്ഖാരേ ച അനിച്ചതോ മനസി കരോതി നിബ്ബാനേ ച ആനിസംസദസ്സാവീ ഹോതീതി? ആമന്താ. ദ്വിന്നം ഫസ്സാനം…പേ… ദ്വിന്നം ചിത്താനം സമോധാനം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സങ്ഖാരേ ച ദുക്ഖതോ…പേ… വിപരിണാമധമ്മതോ മനസി കരോതി നിബ്ബാനേ ച ആനിസംസദസ്സാവീ ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സങ്ഖാരേ ച വിപരിണാമധമ്മതോ മനസി കരോതി നിബ്ബാനേ ച ആനിസംസദസ്സാവീ ഹോതീതി? ആമന്താ. ദ്വിന്നം ഫസ്സാനം…പേ… ദ്വിന്നം ചിത്താനം സമോധാനം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൪൮. ന വത്തബ്ബം – ‘‘ആനിസംസദസ്സാവിസ്സ സംയോജനാനം പഹാന’’ന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു നിബ്ബാനേ സുഖാനുപസ്സീ വിഹരതി സുഖസഞ്ഞീ സുഖപടിസംവേദീ, സതതം സമിതം അബ്ബോകിണ്ണം ചേതസാ അധിമുച്ചമാനോ പഞ്ഞായ പരിയോഗാഹമാനോ’’തി [അ. നി. ൭.൧൯]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ആനിസംസദസ്സാവിസ്സ സംയോജനാനം പഹാനന്തി.

ആനിസംസദസ്സാവീകഥാ നിട്ഠിതാ.

൯. നവമവഗ്ഗോ

(൮൫) ൨. അമതാരമ്മണകഥാ

൫൪൯. അമതാരമ്മണം സംയോജനന്തി? ആമന്താ. അമതം സംയോജനിയം ഗന്ഥനിയം ഓഘനിയം യോഗനിയം നീവരണിയം പരാമട്ഠം ഉപാദാനിയം സംകിലേസിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു അമതം അസംയോജനിയം അഗന്ഥനിയം…പേ… അസംകിലേസിയന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അമതം അസംയോജനിയം…പേ… അസംകിലേസിയം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അമതാരമ്മണം സംയോജന’’ന്തി.

അമതം ആരബ്ഭ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതീതി? ആമന്താ. അമതം രാഗട്ഠാനിയം രജനിയം കമനിയം മദനിയം ബന്ധനിയം മുച്ഛനിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു അമതം ന രാഗട്ഠാനിയം ന രജനിയം ന കമനിയം ന മദനിയം ന ബന്ധനിയം ന മുച്ഛനിയന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അമതം ന രാഗട്ഠാനിയം ന രജനിയം ന കമനിയം ന മദനിയം ന ബന്ധനിയം ന മുച്ഛനിയം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അമതം ആരബ്ഭ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതീ’’തി.

അമതം ആരബ്ഭ ദോസോ ഉപ്പജ്ജതീതി? ആമന്താ. അമതം ദോസട്ഠാനിയം കോപട്ഠാനിയം പടിഘട്ഠാനിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു അമതം ന ദോസട്ഠാനിയം ന കോപട്ഠാനിയം ന പടിഘട്ഠാനിയന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അമതം ന ദോസട്ഠാനിയം ന കോപട്ഠാനിയം ന പടിഘട്ഠാനിയം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അമതം ആരബ്ഭ ദോസോ ഉപ്പജ്ജതീ’’തി.

അമതം ആരബ്ഭ മോഹോ ഉപ്പജ്ജതീതി? ആമന്താ. അമതം മോഹട്ഠാനിയം അഞ്ഞാണകരണം അചക്ഖുകരണം പഞ്ഞാനിരോധിയം വിഘാതപക്ഖിയം അനിബ്ബാനസംവത്തനിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു അമതം ന മോഹട്ഠാനിയം ന അഞ്ഞാണകരണം ന അചക്ഖുകരണം പഞ്ഞാബുദ്ധിയം അവിഘാതപക്ഖിയം നിബ്ബാനസംവത്തനിയന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അമതം ന മോഹട്ഠാനിയം ന അഞ്ഞാണകരണം…പേ… നിബ്ബാനസംവത്തനിയം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അമതം ആരബ്ഭ മോഹോ ഉപ്പജ്ജതീ’’തി.

൫൫൦. രൂപം ആരബ്ഭ സംയോജനാ ഉപ്പജ്ജന്തി, രൂപം സംയോജനിയം ഗന്ഥനിയം…പേ… സംകിലേസിയന്തി? ആമന്താ. അമതം ആരബ്ഭ സംയോജനാ ഉപ്പജ്ജന്തി, അമതം സംയോജനിയം…പേ… സംകിലേസിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

രൂപം ആരബ്ഭ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി, രൂപം രാഗട്ഠാനിയം രജനിയം കമനിയം മദനിയം ബന്ധനിയം മുച്ഛനിയന്തി? ആമന്താ. അമതം ആരബ്ഭ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി, അമതം രാഗട്ഠാനിയം…പേ… മുച്ഛനിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

രൂപം ആരബ്ഭ ദോസോ ഉപ്പജ്ജതി, രൂപം ദോസട്ഠാനിയം കോപട്ഠാനിയം പടിഘട്ഠാനിയന്തി? ആമന്താ. അമതം ആരബ്ഭ ദോസോ ഉപ്പജ്ജതി, അമതം ദോസട്ഠാനിയം കോപട്ഠാനിയം പടിഘട്ഠാനിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

രൂപം ആരബ്ഭ മോഹോ ഉപ്പജ്ജതി, രൂപം മോഹട്ഠാനിയം അഞ്ഞാണകരണം…പേ… അനിബ്ബാനസംവത്തനിയന്തി? ആമന്താ. അമതം ആരബ്ഭ മോഹോ ഉപ്പജ്ജതി, അമതം മോഹട്ഠാനിയം അഞ്ഞാണകരണം…പേ… അനിബ്ബാനസംവത്തനിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അമതം ആരബ്ഭ സംയോജനാ ഉപ്പജ്ജന്തി, അമതം അസംയോജനിയം അഗന്ഥനിയം അനോഘനിയം അയോഗനിയം അനീവരണിയം അപരാമട്ഠം അനുപാദാനിയം അസംകിലേസിയന്തി? ആമന്താ. രൂപം ആരബ്ഭ സംയോജനാ ഉപ്പജ്ജന്തി, രൂപം അസംയോജനിയം അഗന്ഥനിയം…പേ… അസംകിലേസിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അമതം ആരബ്ഭ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി, അമതം ന രാഗട്ഠാനിയം ന രജനിയം ന കമനിയം ന മദനിയം ന ബന്ധനിയം ന മുച്ഛനിയന്തി? ആമന്താ. രൂപം ആരബ്ഭ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി, രൂപം ന രാഗട്ഠാനിയം…പേ… ന മുച്ഛനിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അമതം ആരബ്ഭ ദോസോ ഉപ്പജ്ജതി, അമതം ന ദോസട്ഠാനിയം ന കോപട്ഠാനിയം ന പടിഘട്ഠാനിയന്തി? ആമന്താ. രൂപം ആരബ്ഭ ദോസോ ഉപ്പജ്ജതി, രൂപം ന ദോസട്ഠാനിയം ന കോപട്ഠാനിയം ന പടിഘട്ഠാനിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അമതം ആരബ്ഭ മോഹോ ഉപ്പജ്ജതി, അമതം ന മോഹട്ഠാനിയം ന അഞ്ഞാണകരണം…പേ… നിബ്ബാനസംവത്തനിയന്തി? ആമന്താ. രൂപം ആരബ്ഭ മോഹോ ഉപ്പജ്ജതി, രൂപം ന മോഹട്ഠാനിയം ന അഞ്ഞാണകരണം…പേ… നിബ്ബാനസംവത്തനിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൫൧. ന വത്തബ്ബം – ‘‘അമതാരമ്മണം സംയോജന’’ന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘നിബ്ബാനം നിബ്ബാനതോ സഞ്ജാനാതി, നിബ്ബാനം നിബ്ബാനതോ സഞ്ജാനിത്വാ നിബ്ബാനം മഞ്ഞതി, നിബ്ബാനസ്മിം മഞ്ഞതി, നിബ്ബാനതോ മഞ്ഞതി, നിബ്ബാനം മേതി മഞ്ഞതി, നിബ്ബാനം അഭിനന്ദതീ’’തി [മ. നി. ൧.൬]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി അമതാരമ്മണം സംയോജനന്തി.

അമതാരമ്മണകഥാ നിട്ഠിതാ.

൯. നവമവഗ്ഗോ

(൮൬) ൩. രൂപം സാരമ്മണന്തികഥാ

൫൫൨. രൂപം സാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ സമന്നാഹാരോ മനസികാരോ ചേതനാ പത്ഥനാ പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ…പേ… പണിധി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘രൂപം സാരമ്മണ’’ന്തി.

ഫസ്സോ സാരമ്മണോ, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. രൂപം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ ചേതനാ ചിത്തം സദ്ധാ വീരിയം സതി സമാധി പഞ്ഞാ രാഗോ ദോസോ മോഹോ മാനോ ദിട്ഠി വിചികിച്ഛാ ഥിനം ഉദ്ധച്ചം അഹിരികം…പേ… അനോത്തപ്പം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. രൂപം സാരമ്മണം, അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

രൂപം സാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. ഫസ്സോ സാരമ്മണോ, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

രൂപം സാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. വേദനാ…പേ… അനോത്തപ്പം സാരമ്മണം, നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൫൩. ന വത്തബ്ബം – ‘‘രൂപം സാരമ്മണ’’ന്തി? ആമന്താ. നനു രൂപം സപ്പച്ചയന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി രൂപം സപ്പച്ചയം, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘രൂപം സാരമ്മണ’’ന്തി.

രൂപം സാരമ്മണന്തികഥാ നിട്ഠിതാ.

൯. നവമവഗ്ഗോ

(൮൭) ൪. അനുസയാ അനാരമ്മണകഥാ

൫൫൪. അനുസയാ അനാരമ്മണാതി? ആമന്താ. രൂപം നിബ്ബാനം ചക്ഖായതനം…പേ… ഫോട്ഠബ്ബായതനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കാമരാഗാനുസയോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. കാമരാഗോ കാമരാഗപരിയുട്ഠാനം കാമരാഗസംയോജനം കാമോഘോ കാമയോഗോ കാമച്ഛന്ദനീവരണം അനാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കാമരാഗോ കാമരാഗപരിയുട്ഠാനം കാമരാഗസംയോജനം കാമോഘോ കാമയോഗോ കാമച്ഛന്ദനീവരണം സാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. കാമരാഗാനുസയോ സാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കാമരാഗാനുസയോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. കതമക്ഖന്ധപരിയാപന്നോതി? സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നോതി. സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. വേദനാക്ഖന്ധോ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കാമരാഗാനുസയോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. കാമരാഗോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കാമരാഗോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നോ സാരമ്മണോതി? ആമന്താ. കാമരാഗാനുസയോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നോ സാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കാമരാഗാനുസയോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നോ അനാരമ്മണോ, കാമരാഗോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നോ സാരമ്മണോതി? ആമന്താ. സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ ഏകദേസോ സാരമ്മണോ ഏകദേസോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ ഏകദേസോ സാരമ്മണോ ഏകദേസോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. വേദനാക്ഖന്ധോ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ ഏകദേസോ സാരമ്മണോ ഏകദേസോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൫൫. പടിഘാനുസയോ മാനാനുസയോ ദിട്ഠാനുസയോ വിചികിച്ഛാനുസയോ ഭവരാഗാനുസയോ അവിജ്ജാനുസയോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. അവിജ്ജാ അവിജ്ജോഘോ അവിജ്ജായോഗോ അവിജ്ജാനുസയോ അവിജ്ജാപരിയുട്ഠാനം അവിജ്ജാസംയോജനം അവിജ്ജാനീവരണം അനാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അവിജ്ജാ അവിജ്ജോഘോ…പേ… അവിജ്ജാനീവരണം സാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. അവിജ്ജാനുസയോ സാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അവിജ്ജാനുസയോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. കതമക്ഖന്ധപരിയാപന്നോതി? സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നോതി. സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. വേദനാക്ഖന്ധോ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അവിജ്ജാനുസയോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. അവിജ്ജാ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നാ അനാരമ്മണാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അവിജ്ജാ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നാ സാരമ്മണാതി? ആമന്താ. അവിജ്ജാനുസയോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നോ സാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അവിജ്ജാനുസയോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നോ അനാരമ്മണോ, അവിജ്ജാ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നാ സാരമ്മണാതി? ആമന്താ. സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ ഏകദേസോ സാരമ്മണോ ഏകദേസോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ ഏകദേസോ സാരമ്മണോ ഏകദേസോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. വേദനാക്ഖന്ധോ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ ഏകദേസോ സാരമ്മണോ ഏകദേസോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൫൬. ന വത്തബ്ബം – ‘‘അനുസയാ അനാരമ്മണാ’’തി? ആമന്താ. പുഥുജ്ജനോ കുസലാബ്യാകതേ ചിത്തേ വത്തമാനേ സാനുസയോതി വത്തബ്ബോതി? ആമന്താ. അത്ഥി തേസം അനുസയാനം ആരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… തേന ഹി അനുസയാ അനാരമ്മണാതി. പുഥുജ്ജനോ കുസലാബ്യാകതേ ചിത്തേ വത്തമാനേ സരാഗോതി വത്തബ്ബോതി? ആമന്താ. അത്ഥി തസ്സ രാഗസ്സ ആരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ…. തേന ഹി രാഗോ അനാരമ്മണോതി.

അനുസയാ അനാരമ്മണാതികഥാ നിട്ഠിതാ.

൯. നവമവഗ്ഗോ

(൮൮) ൫. ഞാണം അനാരമ്മണന്തികഥാ

൫൫൭. ഞാണം അനാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. രൂപം നിബ്ബാനം ചക്ഖായതനം…പേ… ഫോട്ഠബ്ബായതനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ഞാണം അനാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. പഞ്ഞാ പഞ്ഞിന്ദ്രിയം പഞ്ഞാബലം സമ്മാദിട്ഠി ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… പഞ്ഞാ പഞ്ഞിന്ദ്രിയം പഞ്ഞാബലം സമ്മാദിട്ഠി ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ സാരമ്മണോതി? ആമന്താ. ഞാണം സാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

ഞാണം അനാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. കതമക്ഖന്ധപരിയാപന്നന്തി? സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നന്തി. സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. വേദനാക്ഖന്ധോ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ഞാണം സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നം അനാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. പഞ്ഞാ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നാ അനാരമ്മണാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… പഞ്ഞാ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നാ സാരമ്മണാതി? ആമന്താ. ഞാണം സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നം സാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

ഞാണം സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നം അനാരമ്മണം, പഞ്ഞാ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നാ സാരമ്മണാതി? ആമന്താ. സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ ഏകദേസോ സാരമ്മണോ ഏകദേസോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ ഏകദേസോ സാരമ്മണോ ഏകദേസോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. വേദനാക്ഖന്ധോ സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ ഏകദേസോ സാരമ്മണോ ഏകദേസോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൫൮. ന വത്തബ്ബം – ‘‘ഞാണം അനാരമ്മണ’’ന്തി? ആമന്താ. അരഹാ ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസമങ്ഗീ ഞാണീതി വത്തബ്ബോതി? ആമന്താ. അത്ഥി തസ്സ ഞാണസ്സ ആരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… തേന ഹി ഞാണം അനാരമ്മണന്തി. അരഹാ ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസമങ്ഗീ പഞ്ഞവാതി വത്തബ്ബോതി? ആമന്താ. അത്ഥി തായ പഞ്ഞായ ആരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ…. തേന ഹി പഞ്ഞാ അനാരമ്മണാതി.

ഞാണം അനാരമ്മണന്തികഥാ നിട്ഠിതാ.

൯. നവമവഗ്ഗോ

(൮൯) ൬. അതീതാനാഗതാരമ്മണകഥാ

൫൫൯. അതീതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. നനു അതീതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അതീതാരമ്മണം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അതീതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണ’’ന്തി. അതീതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണന്തി മിച്ഛാ. ഹഞ്ചി വാ പന അനാരമ്മണം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അതീതാരമ്മണ’’ന്തി. അനാരമ്മണം അതീതാരമ്മണന്തി മിച്ഛാ.

അതീതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. നനു അതീതം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അതീതം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അതീതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണ’’ന്തി.

൫൬൦. അനാഗതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. നനു അനാഗതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അനാഗതാരമ്മണം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അനാഗതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണ’’ന്തി. അനാഗതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണന്തി മിച്ഛാ. ഹഞ്ചി വാ പന അനാരമ്മണം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അനാഗതാരമ്മണ’’ന്തി. അനാരമ്മണം അനാഗതാരമ്മണന്തി മിച്ഛാ.

അനാഗതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. നനു അനാഗതം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അനാഗതം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അനാഗതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണ’’ന്തി.

പച്ചുപ്പന്നം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി, പച്ചുപ്പന്നാരമ്മണം ചിത്തം സാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. അതീതം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി, അതീതാരമ്മണം ചിത്തം സാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… പച്ചുപ്പന്നം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി, പച്ചുപ്പന്നാരമ്മണം ചിത്തം സാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. അനാഗതം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി, അനാഗതാരമ്മണം ചിത്തം സാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അതീതം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി, അതീതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. പച്ചുപ്പന്നം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി, പച്ചുപ്പന്നാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അനാഗതം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി, അനാഗതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. പച്ചുപ്പന്നം ആരബ്ഭ അത്ഥി ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി, പച്ചുപ്പന്നാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൬൧. ന വത്തബ്ബം – ‘‘അതീതാനാഗതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണ’’ന്തി? ആമന്താ. നനു അതീതാനാഗതം നത്ഥീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അതീതാനാഗതം നത്ഥി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അതീതാനാഗതാരമ്മണം ചിത്തം അനാരമ്മണ’’ന്തി…പേ….

അതീതാനാഗതാരമ്മണകഥാ നിട്ഠിതാ.

൯. നവമവഗ്ഗോ

(൯൦) ൭. വിതക്കാനുപതിതകഥാ

൫൬൨. സബ്ബം ചിത്തം വിതക്കാനുപതിതന്തി? ആമന്താ. സബ്ബം ചിത്തം വിചാരാനുപതിതം പീതാനുപതിതം സുഖാനുപതിതം ദുക്ഖാനുപതിതം സോമനസ്സാനുപതിതം ദോമനസ്സാനുപതിതം ഉപേക്ഖാനുപതിതം സദ്ധാനുപതിതം വീരിയാനുപതിതം സതാനുപതിതം സമാധാനുപതിതം പഞ്ഞാനുപതിതം രാഗാനുപതിതം ദോസാനുപതിതം…പേ… അനോത്തപ്പാനുപതിതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

സബ്ബം ചിത്തം വിതക്കാനുപതിതന്തി? ആമന്താ. നനു അത്ഥി അവിതക്കോ വിചാരമത്തോ സമാധീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അത്ഥി അവിതക്കോ വിചാരമത്തോ സമാധി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബം ചിത്തം വിതക്കാനുപതിത’’ന്തി.

സബ്ബം ചിത്തം വിതക്കാനുപതിതന്തി? ആമന്താ. നനു അത്ഥി അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അത്ഥി അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബം ചിത്തം വിതക്കാനുപതിത’’ന്തി. സബ്ബം ചിത്തം വിതക്കാനുപതിതന്തി? ആമന്താ. നനു തയോ സമാധീ വുത്താ ഭഗവതാ – സവിതക്കോ സവിചാരോ സമാധി, അവിതക്കോ വിചാരമത്തോ സമാധി, അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധീതി [ദീ. നി. ൩.൩൦൫, ൩൫൩]? ആമന്താ. ഹഞ്ചി തയോ സമാധീ വുത്താ ഭഗവതാ – സവിതക്കോ സവിചാരോ സമാധി, അവിതക്കോ വിചാരമത്തോ സമാധി, അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബം ചിത്തം വിതക്കാനുപതിത’’ന്തി.

വിതക്കാനുപതിതകഥാ നിട്ഠിതാ.

൯. നവമവഗ്ഗോ

(൯൧) ൮. വിതക്കവിപ്ഫാരസദ്ദകഥാ

൫൬൩. സബ്ബസോ വിതക്കയതോ വിചാരയതോ വിതക്കവിപ്ഫാരോ സദ്ദോതി? ആമന്താ. സബ്ബസോ ഫുസയതോ ഫസ്സവിപ്ഫാരോ സദ്ദോ, സബ്ബസോ വേദയതോ വേദനാവിപ്ഫാരോ സദ്ദോ, സബ്ബസോ സഞ്ജാനതോ സഞ്ഞാവിപ്ഫാരോ സദ്ദോ, സബ്ബസോ ചേതയതോ ചേതനാവിപ്ഫാരോ സദ്ദോ, സബ്ബസോ ചിന്തയതോ ചിത്തവിപ്ഫാരോ സദ്ദോ, സബ്ബസോ സരതോ സതിവിപ്ഫാരോ സദ്ദോ, സബ്ബസോ പജാനതോ പഞ്ഞാവിപ്ഫാരോ സദ്ദോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

സബ്ബസോ വിതക്കയതോ വിചാരയതോ വിതക്കവിപ്ഫാരോ സദ്ദോതി? ആമന്താ. വിതക്കവിപ്ഫാരോ സദ്ദോ സോതവിഞ്ഞേയ്യോ സോതസ്മിം പടിഹഞ്ഞതി സോതസ്സ ആപാഥം ആഗച്ഛതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ…. നനു വിതക്കവിപ്ഫാരോ സദ്ദോ ന സോതവിഞ്ഞേയ്യോ ന സോതസ്മിം പടിഹഞ്ഞതി ന സോതസ്സ ആപാഥം ആഗച്ഛതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി വിതക്കവിപ്ഫാരോ സദ്ദോ ന സോതവിഞ്ഞേയ്യോ ന സോതസ്മിം പടിഹഞ്ഞതി ന സോതസ്സ ആപാഥം ആഗച്ഛതി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബസോ വിതക്കയതോ വിചാരയതോ വിതക്കവിപ്ഫാരോ സദ്ദോ’’തി.

വിതക്കവിപ്ഫാരസദ്ദകഥാ നിട്ഠിതാ.

൯. നവമവഗ്ഗോ

(൯൨) ൯. ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാതികഥാ

൫൬൪. ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാതി? ആമന്താ. അഫസ്സകസ്സ വാചാ അവേദനകസ്സ വാചാ അസഞ്ഞകസ്സ വാചാ അചേതനകസ്സ വാചാ അചിത്തകസ്സ വാചാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു സഫസ്സകസ്സ വാചാ സവേദനകസ്സ വാചാ സസഞ്ഞകസ്സ വാചാ സചേതനകസ്സ വാചാ സചിത്തകസ്സ വാചാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സഫസ്സകസ്സ വാചാ…പേ… സചിത്തകസ്സ വാചാ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാ’’തി.

ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാതി? ആമന്താ. അനാവട്ടേന്തസ്സ [അനാവട്ടന്തസ്സ (പീ.), അനാവജ്ജന്തസ്സ (സീ. സ്യാ. ക.) കഥാ. ൪൮൪ പസ്സിതബ്ബം] വാചാ…പേ… അനാഭോഗസ്സ വാചാ…പേ… അപ്പണിദഹന്തസ്സ വാചാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു ആവട്ടേന്തസ്സ വാചാ ആഭോഗസ്സ വാചാ…പേ… പണിദഹന്തസ്സ വാചാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി ആവട്ടേന്തസ്സ വാചാ ആഭോഗസ്സ വാചാ പണിദഹന്തസ്സ വാചാ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാ’’തി.

ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാതി? ആമന്താ. നനു വാചാ ചിത്തസമുട്ഠാനാ ചിത്തേന സഹജാതാ ചിത്തേന സഹ ഏകുപ്പാദാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി വാചാ ചിത്തസമുട്ഠാനാ ചിത്തേന സഹജാതാ ചിത്തേന സഹ ഏകുപ്പാദാ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാ’’തി.

ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാതി? ആമന്താ. ന ഭണിതുകാമോ ഭണതി, ന കഥേതുകാമോ കഥേതി, ന ആലപിതുകാമോ ആലപതി, ന വോഹരിതുകാമോ വോഹരതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു ഭണിതുകാമോ ഭണതി, കഥേതുകാമോ കഥേതി, ആലപിതുകാമോ ആലപതി, വോഹരിതുകാമോ വോഹരതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി ഭണിതുകാമോ ഭണതി, കഥേതുകാമോ കഥേതി, ആലപിതുകാമോ ആലപതി, വോഹരിതുകാമോ വോഹരതി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാ’’തി.

൫൬൫. ന വത്തബ്ബം – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാ’’തി? ആമന്താ. നനു അത്ഥി കോചി ‘‘അഞ്ഞം ഭണിസ്സാമീ’’തി അഞ്ഞം ഭണതി, ‘‘അഞ്ഞം കഥേസ്സാമീ’’തി അഞ്ഞം കഥേതി, ‘‘അഞ്ഞം ആലപിസ്സാമീ’’തി അഞ്ഞം ആലപതി, ‘‘അഞ്ഞം വോഹരിസ്സാമീ’’തി അഞ്ഞം വോഹരതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അത്ഥി കോചി ‘‘അഞ്ഞം ഭണിസ്സാമീ’’തി അഞ്ഞം ഭണതി,…പേ… ‘‘അഞ്ഞം വോഹരിസ്സാമീ’’തി അഞ്ഞം വോഹരതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാ’’തി.

ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാതികഥാ നിട്ഠിതാ.

൯. നവമവഗ്ഗോ

(൯൩) ൧൦. ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മന്തികഥാ

൫൬൬. ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മന്തി? ആമന്താ. അഫസ്സകസ്സ കായകമ്മം…പേ… അചിത്തകസ്സ കായകമ്മന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു സഫസ്സകസ്സ കായകമ്മം…പേ… സചിത്തകസ്സ കായകമ്മന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സഫസ്സകസ്സ കായകമ്മം…പേ… സചിത്തകസ്സ കായകമ്മം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മ’’ന്തി.

ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മന്തി? ആമന്താ. അനാവട്ടേന്തസ്സ കായകമ്മം…പേ… അപ്പണിദഹന്തസ്സ കായകമ്മന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു ആവട്ടേന്തസ്സ കായകമ്മം…പേ… പണിദഹന്തസ്സ കായകമ്മന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി ആവട്ടേന്തസ്സ കായകമ്മം…പേ… പണിദഹന്തസ്സ കായകമ്മം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മ’’ന്തി.

ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മന്തി? ആമന്താ. നനു കായകമ്മം ചിത്തസമുട്ഠാനം ചിത്തേന സഹജാതം ചിത്തേന സഹ ഏകുപ്പാദന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി കായകമ്മം ചിത്തസമുട്ഠാനം ചിത്തേന സഹജാതം ചിത്തേന സഹ ഏകുപ്പാദം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മ’’ന്തി.

ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മന്തി? ആമന്താ. ന അഭിക്കമിതുകാമോ അഭിക്കമതി, ന പടിക്കമിതുകാമോ പടിക്കമതി, ന ആലോകേതുകാമോ ആലോകേതി, ന വിലോകേതുകാമോ വിലോകേതി, ന സമിഞ്ജിതുകാമോ സമിഞ്ജേതി, ന പസാരേതുകാമോ പസാരേതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ…. നനു അഭിക്കമിതുകാമോ അഭിക്കമതി, പടിക്കമിതുകാമോ പടിക്കമതി, ആലോകേതുകാമോ ആലോകേതി, വിലോകേതുകാമോ വിലോകേതി, സമിഞ്ജിതുകാമോ സമിഞ്ജേതി, പസാരേതുകാമോ പസാരേതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അഭിക്കമിതുകാമോ അഭിക്കമതി…പേ… പസാരേതുകാമോ പസാരേതി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മ’’ന്തി.

൫൬൭. ന വത്തബ്ബം – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മ’’ന്തി? ആമന്താ. നനു അത്ഥി കോചി ‘‘അഞ്ഞത്ര ഗച്ഛിസ്സാമീ’’തി അഞ്ഞത്ര ഗച്ഛതി…പേ… ‘‘അഞ്ഞം പസാരേസ്സാമീ’’തി അഞ്ഞം പസാരേതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അത്ഥി കോചി ‘‘അഞ്ഞത്ര ഗച്ഛിസ്സാമീ’’തി അഞ്ഞത്ര ഗച്ഛതി…പേ… ‘‘അഞ്ഞം പസാരേസ്സാമീ’’തി അഞ്ഞം പസാരേതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മ’’ന്തി.

ന യഥാചിത്തസ്സ കായകമ്മന്തികഥാ നിട്ഠിതാ.

൯. നവമവഗ്ഗോ

(൯൪) ൧൧. അതീതാനാഗതസമന്നാഗതകഥാ

൫൬൮. അതീതേന സമന്നാഗതോതി? ആമന്താ. നനു അതീതം നിരുദ്ധം വിഗതം വിപരിണതം അത്ഥങ്ഗതം അബ്ഭത്ഥങ്ഗതന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അതീതം നിരുദ്ധം വിഗതം വിപരിണതം അത്ഥങ്ഗതം അബ്ഭത്ഥങ്ഗതം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അതീതേന സമന്നാഗതോ’’തി.

അനാഗതേന സമന്നാഗതോതി? ആമന്താ. നനു അനാഗതം അജാതം അഭൂതം അസഞ്ജാതം അനിബ്ബത്തം അനഭിനിബ്ബത്തം അപാതുഭൂതന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അനാഗതം അജാതം അഭൂതം അസഞ്ജാതം അനിബ്ബത്തം അനഭിനിബ്ബത്തം അപാതുഭൂതം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അനാഗതേന സമന്നാഗതോ’’തി.

൫൬൯. അതീതേന രൂപക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ, അനാഗതേന രൂപക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ, പച്ചുപ്പന്നേന രൂപക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോതി? ആമന്താ. തീഹി രൂപക്ഖന്ധേഹി സമന്നാഗതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അതീതേഹി പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി സമന്നാഗതോ, അനാഗതേഹി പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി സമന്നാഗതോ, പച്ചുപ്പന്നേഹി പഞ്ചഹി ഖന്ധേഹി സമന്നാഗതോതി? ആമന്താ. പന്നരസഹി ഖന്ധേഹി സമന്നാഗതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അതീതേന ചക്ഖായതനേന സമന്നാഗതോ, അനാഗതേന ചക്ഖായതനേന സമന്നാഗതോ, പച്ചുപ്പന്നേന ചക്ഖായതനേന സമന്നാഗതോതി? ആമന്താ. തീഹി ചക്ഖായതനേഹി സമന്നാഗതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അതീതേഹി ദ്വാദസഹി ആയതനേഹി സമന്നാഗതോ, അനാഗതേഹി ദ്വാദസഹി ആയതനേഹി സമന്നാഗതോ, പച്ചുപ്പന്നേഹി ദ്വാദസഹി ആയതനേഹി സമന്നാഗതോതി? ആമന്താ. ഛത്തിംസായതനേഹി സമന്നാഗതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അതീതായ ചക്ഖുധാതുയാ സമന്നാഗതോ, അനാഗതായ ചക്ഖുധാതുയാ സമന്നാഗതോ, പച്ചുപ്പന്നായ ചക്ഖുധാതുയാ സമന്നാഗതോതി? ആമന്താ. തീഹി ചക്ഖുധാതൂഹി സമന്നാഗതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അതീതാഹി അട്ഠാരസഹി ധാതൂഹി സമന്നാഗതോ, അനാഗതാഹി അട്ഠാരസഹി ധാതൂഹി സമന്നാഗതോ, പച്ചുപ്പന്നാഹി അട്ഠാരസഹി ധാതൂഹി സമന്നാഗതോതി? ആമന്താ. ചതുപഞ്ഞാസധാതൂഹി സമന്നാഗതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അതീതേന ചക്ഖുന്ദ്രിയേന സമന്നാഗതോ, അനാഗതേന ചക്ഖുന്ദ്രിയേന സമന്നാഗതോ, പച്ചുപ്പന്നേന ചക്ഖുന്ദ്രിയേന സമന്നാഗതോതി? ആമന്താ. തീഹി ചക്ഖുന്ദ്രിയേഹി സമന്നാഗതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അതീതേഹി ബാവീസതിന്ദ്രിയേഹി സമന്നാഗതോ, അനാഗതേഹി ബാവീസതിന്ദ്രിയേഹി സമന്നാഗതോ, പച്ചുപ്പന്നേഹി ബാവീസതിന്ദ്രിയേഹി സമന്നാഗതോതി? ആമന്താ. ഛസട്ഠിന്ദ്രിയേഹി സമന്നാഗതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൫൭൦. ന വത്തബ്ബം – ‘‘അതീതാനാഗതേഹി സമന്നാഗതോ’’തി? ആമന്താ. നനു അത്ഥി അട്ഠവിമോക്ഖഝായീ ചതുന്നം ഝാനാനം നികാമലാഭീ നവന്നം അനുപുബ്ബവിഹാരസമാപത്തീനം ലാഭീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അത്ഥി അട്ഠവിമോക്ഖഝായീ ചതുന്നം ഝാനാനം നികാമലാഭീ നവന്നം അനുപുബ്ബവിഹാരസമാപത്തീനം ലാഭീ, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അതീതാനാഗതേഹി സമന്നാഗതോ’’തി.

അതീതാനാഗതസമന്നാഗതകഥാ നിട്ഠിതാ.

നവമവഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ആനിസംസദസ്സാവിസ്സ സംയോജനാനം പഹാനം, അമതാരമ്മണം സംയോജനം, രൂപം സാരമ്മണം, അനുസയാ അനാരമ്മണാ, ഏവമേവം ഞാണം, അതീതാനാഗതാരമ്മണം ചിത്തം, സബ്ബം ചിത്തം വിതക്കാനുപതിതം, സബ്ബസോ വിതക്കയതോ വിചാരയതോ വിതക്കവിപ്ഫാരോ സദ്ദോ, ന യഥാചിത്തസ്സ വാചാ, തഥേവ കായകമ്മം അതീതാനാഗതേഹി സമന്നാഗതോതി.