൭. സത്തമവഗ്ഗോ

(൬൯) ൭. പഥവീ കമ്മവിപാകോതികഥാ

൪൯൨. പഥവീ കമ്മവിപാകോതി? ആമന്താ. സുഖവേദനിയാ ദുക്ഖവേദനിയാ അദുക്ഖമസുഖവേദനിയാ, സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ, ദുക്ഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ, അദുക്ഖമസുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ, ഫസ്സേന സമ്പയുത്താ, വേദനായ സമ്പയുത്താ, സഞ്ഞായ സമ്പയുത്താ, ചേതനായ സമ്പയുത്താ, ചിത്തേന സമ്പയുത്താ, സാരമ്മണാ; അത്ഥി തായ ആവട്ടനാ [ആവജ്ജനാ (സ്യാ. കം.)] ആഭോഗോ സമന്നാഹാരോ മനസികാരോ ചേതനാ പത്ഥനാ പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു ന സുഖവേദനിയാ ന ദുക്ഖവേദനിയാ ന അദുക്ഖമസുഖവേദനിയാ, ന സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ, ന ദുക്ഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ, ന അദുക്ഖമസുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ, ന ഫസ്സേന സമ്പയുത്താ, ന വേദനായ സമ്പയുത്താ, ന സഞ്ഞായ സമ്പയുത്താ, ന ചേതനായ സമ്പയുത്താ, ന ചിത്തേന സമ്പയുത്താ, അനാരമ്മണാ; നത്ഥി തായ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ സമന്നാഹാരോ മനസികാരോ ചേതനാ പത്ഥനാ പണിധീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി ന സുഖവേദനിയാ ന ദുക്ഖവേദനിയാ…പേ… അനാരമ്മണാ; നത്ഥി തായ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പഥവീ കമ്മവിപാകോ’’തി.

ഫസ്സോ കമ്മവിപാകോ, ഫസ്സോ സുഖവേദനിയോ ദുക്ഖവേദനിയോ അദുക്ഖമസുഖവേദനിയോ സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തോ ദുക്ഖായ…പേ… അദുക്ഖമസുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തോ ഫസ്സേന സമ്പയുത്തോ വേദനായ സമ്പയുത്തോ സഞ്ഞായ സമ്പയുത്തോ ചേതനായ സമ്പയുത്തോ ചിത്തേന സമ്പയുത്തോ സാരമ്മണോ; അത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. പഥവീ കമ്മവിപാകോ, പഥവീ സുഖവേദനിയാ ദുക്ഖവേദനിയാ അദുക്ഖമസുഖവേദനിയാ സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ ദുക്ഖായ…പേ… അദുക്ഖമസുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ ഫസ്സേന സമ്പയുത്താ വേദനായ സമ്പയുത്താ സഞ്ഞായ സമ്പയുത്താ ചേതനായ സമ്പയുത്താ ചിത്തേന സമ്പയുത്താ സാരമ്മണാ; അത്ഥി തായ ആവട്ടനാ ആഭോഗോ സമന്നാഹാരോ മനസികാരോ ചേതനാ പത്ഥനാ പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ …പേ… പഥവീ കമ്മവിപാകോ, പഥവീ ന സുഖവേദനിയാ ന ദുക്ഖവേദനിയാ…പേ… അനാരമ്മണാ; നത്ഥി തായ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ആമന്താ. ഫസ്സോ കമ്മവിപാകോ, ഫസ്സോ ന സുഖവേദനിയോ ന ദുക്ഖവേദനിയോ …പേ… അനാരമ്മണോ; നത്ഥി തസ്സ ആവട്ടനാ…പേ… പണിധീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

പഥവീ കമ്മവിപാകോതി? ആമന്താ. പഥവീ പഗ്ഗഹനിഗ്ഗഹുപഗാ ഛേദനഭേദനുപഗാതി? ആമന്താ. കമ്മവിപാകോ പഗ്ഗഹനിഗ്ഗഹുപഗോ ഛേദനഭേദനുപഗോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

ലബ്ഭാ പഥവീ കേതും വിക്കേതും ആഠപേതും ഓചിനിതും വിചിനിതുന്തി? ആമന്താ. ലബ്ഭാ കമ്മവിപാകോ കേതും വിക്കേതും ആഠപേതും ഓചിനിതും വിചിനിതുന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൪൯൩. പഥവീ പരേസം സാധാരണാതി? ആമന്താ. കമ്മവിപാകോ പരേസം സാധാരണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കമ്മവിപാകോ പരേസം സാധാരണോതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ –

‘‘അസാധാരണമഞ്ഞേസം, അചോരഹരണോ നിധി;

കയിരാഥ മച്ചോ പുഞ്ഞാനി, സചേ സുചരിതം ചരേ’’തി [ഖു. പാ. ൮.൯ ഖുദ്ദകപാഠേ, ഥോകം വിസദിസം].

അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘കമ്മവിപാകോ പരേസം സാധാരണോ’’തി.

പഥവീ കമ്മവിപാകോതി? ആമന്താ. പഠമം പഥവീ സണ്ഠാതി, പച്ഛാ സത്താ ഉപ്പജ്ജന്തീതി? ആമന്താ. പഠമം വിപാകോ ഉപ്പജ്ജതി, പച്ഛാ വിപാകപടിലാഭായ കമ്മം കരോന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

പഥവീ സബ്ബസത്താനം കമ്മവിപാകോതി? ആമന്താ. സബ്ബേ സത്താ പഥവിം പരിഭുഞ്ജന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സബ്ബേ സത്താ പഥവിം പരിഭുഞ്ജന്തീതി? ആമന്താ. അത്ഥി കേചി പഥവിം അപരിഭുഞ്ജിത്വാ പരിനിബ്ബായന്തീതി? ആമന്താ. അത്ഥി കേചി കമ്മവിപാകം അഖേപേത്വാ പരിനിബ്ബായന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

പഥവീ ചക്കവത്തിസത്തസ്സ കമ്മവിപാകോതി? ആമന്താ. അഞ്ഞേ സത്താ പഥവിം പരിഭുഞ്ജന്തീതി? ആമന്താ. ചക്കവത്തിസത്തസ്സ കമ്മവിപാകം അഞ്ഞേ സത്താ പരിഭുഞ്ജന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ചക്കവത്തിസത്തസ്സ കമ്മവിപാകം അഞ്ഞേ സത്താ പരിഭുഞ്ജന്തീതി? ആമന്താ. ചക്കവത്തിസത്തസ്സ ഫസ്സം വേദനം സഞ്ഞം ചേതനം ചിത്തം സദ്ധം വീരിയം സതിം സമാധിം പഞ്ഞം അഞ്ഞേ സത്താ പരിഭുഞ്ജന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൪൯൪. ന വത്തബ്ബം – ‘‘പഥവീ കമ്മവിപാകോ’’തി? ആമന്താ. നനു അത്ഥി ഇസ്സരിയസംവത്തനിയം കമ്മം അധിപച്ചസംവത്തനിയം കമ്മന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അത്ഥി ഇസ്സരിയസംവത്തനിയം കമ്മം അധിപച്ചസംവത്തനിയം കമ്മം, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പഥവീ കമ്മവിപാകോ’’തി.

പഥവീ കമ്മവിപാകോതികഥാ നിട്ഠിതാ.