൭. സത്തമവഗ്ഗോ

(൬൬) ൪. ദാനകഥാ

൪൭൮. ചേതസികോ ധമ്മോ ദാനന്തി? ആമന്താ. ലബ്ഭാ ചേതസികോ ധമ്മോ പരേസം ദാതുന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ …പേ… ലബ്ഭാ ചേതസികോ ധമ്മോ പരേസം ദാതുന്തി? ആമന്താ. ലബ്ഭാ ഫസ്സോ പരേസം ദാതുന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ …പേ… ലബ്ഭാ വേദനാ…പേ… സഞ്ഞാ… ചേതനാ… സദ്ധാ… വീരിയം… സതി… സമാധി… പഞ്ഞാ പരേസം ദാതുന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൪൭൯. ന വത്തബ്ബം – ചേതസികോ ധമ്മോ ദാനന്തി? ആമന്താ. ദാനം അനിട്ഠഫലം അകന്തഫലം അമനുഞ്ഞഫലം സേചനകഫലം ദുക്ഖുദ്രയം ദുക്ഖവിപാകന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു ദാനം ഇട്ഠഫലം കന്തഫലം മനുഞ്ഞഫലം അസേചനകഫലം സുഖുദ്രയം സുഖവിപാകന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി ദാനം ഇട്ഠഫലം കന്തഫലം മനുഞ്ഞഫലം അസേചനകഫലം സുഖുദ്രയം സുഖവിപാകം, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ചേതസികോ ധമ്മോ ദാന’’ന്തി.

ദാനം ഇട്ഠഫലം വുത്തം ഭഗവതാ, ചീവരം ദാനന്തി [ഉപരി വുച്ചമാനായ പരവാദീപുച്ഛായ സദിസാ, അട്ഠകഥാ ഓലോകേതബ്ബാ]? ആമന്താ. ചീവരം ഇട്ഠഫലം കന്തഫലം മനുഞ്ഞഫലം അസേചനകഫലം സുഖുദ്രയം സുഖവിപാകന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ദാനം ഇട്ഠഫലം വുത്തം ഭഗവതാ, പിണ്ഡപാതോ സേനാസനം ഗിലാനപച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരോ ദാനന്തി? ആമന്താ. ഗിലാനപച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരോ ഇട്ഠഫലോ കന്തഫലോ മനുഞ്ഞഫലോ അസേചനകഫലോ സുഖുദ്രയോ സുഖവിപാകോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൪൮൦. ന വത്തബ്ബം – ‘‘ചേതസികോ ധമ്മോ ദാന’’ന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ –

‘‘സദ്ധാ ഹിരിയം കുസലഞ്ച ദാനം,

ധമ്മാ ഏതേ സപ്പുരിസാനുയാതാ;

ഏതഞ്ഹി മഗ്ഗം ദിവിയം വദന്തി,

ഏതേന ഹി ഗച്ഛതി ദേവലോക’’ന്തി [അ. നി. ൮.൩൨].

അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ചേതസികോ ധമ്മോ ദാനന്തി.

ന വത്തബ്ബം – ‘‘ചേതസികോ ധമ്മോ ദാന’’ന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ദാനാനി മഹാദാനാനി അഗ്ഗഞ്ഞാനി രത്തഞ്ഞാനി വംസഞ്ഞാനി പോരാണാനി അസങ്കിണ്ണാനി അസങ്കിണ്ണപുബ്ബാനി, ന സങ്കിയന്തി ന സങ്കിയിസ്സന്തി, അപ്പടികുട്ഠാനി സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹി! കതമാനി പഞ്ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ പാണാതിപാതം പഹായ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി. പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അപരിമാണാനം സത്താനം അഭയം ദേതി അവേരം ദേതി അബ്യാബജ്ഝം [അബ്യാപജ്ഝം (സ്യാ. ക.)] ദേതി. അപരിമാണാനം സത്താനം അഭയം ദത്വാ അവേരം ദത്വാ അബ്യാബജ്ഝം ദത്വാ അപരിമാണസ്സ അഭയസ്സ അവേരസ്സ അബ്യാബജ്ഝസ്സ ഭാഗീ ഹോതി. ഇദം, ഭിക്ഖവേ, പഠമം ദാനം മഹാദാനം അഗ്ഗഞ്ഞം രത്തഞ്ഞം വംസഞ്ഞം പോരാണം അസങ്കിണ്ണം അസങ്കിണ്ണപുബ്ബം, ന സങ്കിയതി ന സങ്കിയിസ്സതി, അപ്പടികുട്ഠം സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹി. പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അദിന്നാദാനം പഹായ…പേ… കാമേസുമിച്ഛാചാരം പഹായ…പേ… മുസാവാദം പഹായ…പേ… സുരാമേരയമജ്ജപമാദട്ഠാനം പഹായ സുരാമേരയമജ്ജപമാദട്ഠാനാ പടിവിരതോ ഹോതി. സുരാമേരയമജ്ജപമാദട്ഠാനാ പടിവിരതോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അപരിമാണാനം സത്താനം അഭയം ദേതി അവേരം ദേതി അബ്യാബജ്ഝം ദേതി. അപരിമാണാനം സത്താനം അഭയം ദത്വാ അവേരം ദത്വാ അബ്യാബജ്ഝം ദത്വാ അപരിമാണസ്സ അഭയസ്സ അവേരസ്സ അബ്യാബജ്ഝസ്സ ഭാഗീ ഹോതി. ഇദം, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചമം ദാനം മഹാദാനം അഗ്ഗഞ്ഞം രത്തഞ്ഞം വംസഞ്ഞം പോരാണം അസങ്കിണ്ണം അസങ്കിണ്ണപുബ്ബം, ന സങ്കിയതി ന സങ്കിയിസ്സതി, അപ്പടികുട്ഠം സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹി. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ദാനാനി മഹാദാനാനി അഗ്ഗഞ്ഞാനി രത്തഞ്ഞാനി വംസഞ്ഞാനി പോരാണാനി അസങ്കിണ്ണാനി അസങ്കിണ്ണപുബ്ബാനി, ന സങ്കിയന്തി ന സങ്കിയിസ്സന്തി, അപ്പടികുട്ഠാനി സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹീ’’തി [അ. നി. ൮.൩൯]. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ചേതസികോ ധമ്മോ ദാനന്തി.

൪൮൧. ന വത്തബ്ബം – ‘‘ദേയ്യധമ്മോ ദാന’’ന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘ഇധേകച്ചോ അന്നം ദേതി, പാനം ദേതി, വത്ഥം ദേതി, യാനം ദേതി, മാലം ദേതി, ഗന്ധം ദേതി, വിലേപനം ദേതി, സേയ്യം ദേതി, ആവസഥം ദേതി, പദീപേയ്യം ദേതീ’’തി [സം. നി. ൩.൩൬൨-൩൯൧ ഥോകം വിസദിസം]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ദേയ്യധമ്മോ ദാനന്തി.

൪൮൨. ദേയ്യധമ്മോ ദാനന്തി? ആമന്താ. ദേയ്യധമ്മോ ഇട്ഠഫലോ കന്തഫലോ മനുഞ്ഞഫലോ അസേചനകഫലോ സുഖുദ്രയോ സുഖവിപാകോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ദാനം ഇട്ഠഫലം വുത്തം ഭഗവതാ, ചീവരം ദാനന്തി? ആമന്താ. ചീവരം ഇട്ഠഫലം കന്തഫലം മനുഞ്ഞഫലം അസേചനകഫലം സുഖുദ്രയം സുഖവിപാകന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ദാനം ഇട്ഠഫലം വുത്തം ഭഗവതാ, പിണ്ഡപാതോ ദാനം… സേനാസനം ദാനം… ഗിലാനപച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരോ ദാനന്തി? ആമന്താ. ഗിലാനപച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരോ ഇട്ഠഫലോ കന്തഫലോ മനുഞ്ഞഫലോ അസേചനകഫലോ സുഖുദ്രയോ സുഖവിപാകോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘ദേയ്യധമ്മോ ദാന’’ന്തി.

ദാനകഥാ നിട്ഠിതാ.