൬. ദുകം

൨൭൭. ഹേതൂ ധമ്മാ… ഹേതൂ ചേവ സഹേതുകാ ച ധമ്മാ… ഹേതൂ ചേവ ഹേതുസമ്പയുത്താ ച ധമ്മാ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്താ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൭൮. സഹേതുകാ ധമ്മാ… ഹേതുസമ്പയുത്താ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൭൯. സഹേതുകാ ചേവ ന ച ഹേതൂ ധമ്മാ… ഹേതുസമ്പയുത്താ ചേവ ന ച ഹേതൂ ധമ്മാ… ന ഹേതുസഹേതുകാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൦. അപ്പച്ചയാ ധമ്മാ… അസങ്ഖതാ ധമ്മാ… സനിദസ്സനാ ധമ്മാ… സപ്പടിഘാ ധമ്മാ… രൂപിനോ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൧. ലോകുത്തരാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൨. ആസവാ ധമ്മാ… ആസവാ ചേവ സാസവാ ച ധമ്മാ… ആസവാ ചേവ ആസവസമ്പയുത്താ ച ധമ്മാ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്താ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൩. അനാസവാ ധമ്മാ… ആസവവിപ്പയുത്താ അനാസവാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൪. ആസവസമ്പയുത്താ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൫. ആസവസമ്പയുത്താ ചേവ നോ ച ആസവാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൬. സംയോജനാ ധമ്മാ… ഗന്ഥാ ധമ്മാ… ഓഘാ ധമ്മാ… യോഗാ ധമ്മാ… നീവരണാ ധമ്മാ… പരാമാസാ ധമ്മാ… പരാമാസാ ചേവ പരാമട്ഠാ ച ധമ്മാ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്താ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൭. അപരാമട്ഠാ ധമ്മാ… പരാമാസവിപ്പയുത്താ അപരാമട്ഠാ ധമ്മാ സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൮. പരാമാസസമ്പയുത്താ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൯. സാരമ്മണാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൦. അനാരമ്മണാ ധമ്മാ… ചിത്തവിപ്പയുത്താ ധമ്മാ… ചിത്തവിസംസട്ഠാ ധമ്മാ… ഉപാദാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൧. ചിത്താ ധമ്മാ തീഹി ഖന്ധേഹി സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൨. ചേതസികാ ധമ്മാ… ചിത്തസമ്പയുത്താ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠാ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനാ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനസഹഭുനോ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനാനുപരിവത്തിനോ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൩. അനുപാദിന്നാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി പഞ്ചഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൪. ഉപാദാനാ ധമ്മാ… കിലേസാ ധമ്മാ… കിലേസാ ചേവ സംകിലേസികാ ച ധമ്മാ… കിലേസാ ചേവ സംകിലിട്ഠാ ച ധമ്മാ… കിലേസാ ചേവ കിലേസസമ്പയുത്താ ച ധമ്മാ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്താ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൫. അസംകിലേസികാ ധമ്മാ… കിലേസവിപ്പയുത്താ അസംകിലേസികാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൬. സംകിലിട്ഠാ ധമ്മാ… കിലേസസമ്പയുത്താ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൭. സംകിലിട്ഠാ ചേവ നോ ച കിലേസാ ധമ്മാ… കിലേസസമ്പയുത്താ ചേവ നോ ച കിലേസാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൮. ദസ്സനേന പഹാതബ്ബാ ധമ്മാ… ഭാവനായ പഹാതബ്ബാ ധമ്മാ… ദസ്സനേന പഹാതബ്ബഹേതുകാ ധമ്മാ… ഭാവനായ പഹാതബ്ബഹേതുകാ ധമ്മാ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൯. സവിതക്കാ ധമ്മാ… സവിചാരാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി പന്നരസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൩൦൦. അവിതക്കാ ധമ്മാ… അവിചാരാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഏകായ ധാതുയാ വിപ്പയുത്താ.

൩൦൧. സപ്പീതികാ ധമ്മാ… പീതിസഹഗതാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൩൦൨. സുഖസഹഗതാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി പന്നരസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൩൦൩. ഉപേക്ഖാസഹഗതാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ഏകാദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൩൦൪. ന കാമാവചരാ ധമ്മാ… അപരിയാപന്നാ ധമ്മാ… അനുത്തരാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൩൦൫. രൂപാവചരാ ധമ്മാ… അരൂപാവചരാ ധമ്മാ… നിയ്യാനികാ ധമ്മാ… നിയതാ ധമ്മാ… സരണാ ധമ്മാ കതിഹി ഖന്ധേഹി കതിഹായതനേഹി കതിഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

ധമ്മായതനം ധമ്മധാതു, ദുക്ഖസച്ചഞ്ച ജീവിതം;

സളായതനം നാമരൂപം, ചത്താരോ ച മഹാഭവാ.

ജാതി ജരാ ച മരണം, തികേസ്വേകൂനവീസതി;

ഗോച്ഛകേസു ച പഞ്ഞാസ, അട്ഠ ചൂളന്തരേ പദാ.

മഹന്തരേ പന്നരസ, അട്ഠാരസ തതോ പരേ;

തേവീസ പദസതം ഏതം, സമ്പയോഗേ ന ലബ്ഭതീതി.

സമ്പയോഗവിപ്പയോഗപദനിദ്ദേസോ ഛട്ഠോ.