൬. ഛട്ഠനയോ

൬. സമ്പയോഗവിപ്പയോഗപദനിദ്ദേസോ

൧. ഖന്ധോ

൨൨൮. രൂപക്ഖന്ധോ കതിഹി ഖന്ധേഹി കതിഹായതനേഹി കതിഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്തോതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തോ.

൨൨൯. വേദനാക്ഖന്ധോ… സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ… സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തോ. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തോ.

൨൩൦. വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ തീഹി ഖന്ധേഹി സമ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തോ. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തോ.

൨. ആയതനം

൨൩൧. ചക്ഖായതനം…പേ… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… സമ്പയുത്തന്തി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൨൩൨. മനായതനം തീഹി ഖന്ധേഹി സമ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തം. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൩. ധാതു

൨൩൩. ചക്ഖുധാതു …പേ… ഫോട്ഠബ്ബധാതു…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൩൪. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതു…പേ… മനോധാതു… മനോവിഞ്ഞാണധാതു തീഹി ഖന്ധേഹി സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൪. സച്ചാദി

൨൩൫. സമുദയസച്ചം… മഗ്ഗസച്ചം തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്തം; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തം. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൨൩൬. നിരോധസച്ചം… ചക്ഖുന്ദ്രിയം…പേ… കായിന്ദ്രിയം… ഇത്ഥിന്ദ്രിയം… പുരിസിന്ദ്രിയം…പേ… സമ്പയുത്തന്തി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൨൩൭. മനിന്ദ്രിയം തീഹി ഖന്ധേഹി സമ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തം. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൨൩൮. സുഖിന്ദ്രിയം… ദുക്ഖിന്ദ്രിയം… സോമനസ്സിന്ദ്രിയം… ദോമനസ്സിന്ദ്രിയം തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തം. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൨൩൯. ഉപേക്ഖിന്ദ്രിയം തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഛഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തം. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ഏകാദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൨൪൦. സദ്ധിന്ദ്രിയം… വീരിയിന്ദ്രിയം… സതിന്ദ്രിയം… സമാധിന്ദ്രിയം… പഞ്ഞിന്ദ്രിയം… അനഞ്ഞാതഞ്ഞസ്സാമീതിന്ദ്രിയം… അഞ്ഞിന്ദ്രിയം… അഞ്ഞാതാവിന്ദ്രിയം… അവിജ്ജാ… അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്താ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൪൧. സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം തീഹി ഖന്ധേഹി സമ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തം. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൨൪൨. സളായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്തോ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തോ. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തോ.

൨൪൩. ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൪൪. വേദനാപച്ചയാ തണ്ഹാ… തണ്ഹാപച്ചയാ ഉപാദാനം… കമ്മഭവോ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്തോ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തോ. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തോ.

൨൪൫. രൂപഭവോ…പേ… സമ്പയുത്തോതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി തീഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ.

൨൪൬. അരൂപഭവോ… നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞാഭവോ… ചതുവോകാരഭവോ…പേ… സമ്പയുത്തോതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തോ.

൨൪൭. അസഞ്ഞാഭവോ… ഏകവോകാരഭവോ… പരിദേവോ…പേ… സമ്പയുത്തോതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തോ.

൨൪൮. സോകോ… ദുക്ഖം… ദോമനസ്സം തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തം. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൨൪൯. ഉപായാസോ… സതിപട്ഠാനം… സമ്മപ്പധാനം തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്തം; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തം. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൨൫൦. ഇദ്ധിപാദോ ദ്വീഹി ഖന്ധേഹി സമ്പയുത്തോ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തോ. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തോ.

൨൫൧. ഝാനം ദ്വീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്തം; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തം. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൨൫൨. അപ്പമഞ്ഞാ… പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി… പഞ്ച ബലാനി… സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ… അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്തോ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തോ. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തോ.

൨൫൩. ഫസ്സോ … ചേതനാ… മനസികാരോ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്തോ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തോ. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തോ.

൨൫൪. വേദനാ… സഞ്ഞാ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൫൫. ചിത്തം തീഹി ഖന്ധേഹി സമ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തം. കതിഹി വിപ്പയുത്തം? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തം; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തം.

൨൫൬. അധിമോക്ഖോ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ദ്വീഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്തോ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്തോ. കതിഹി വിപ്പയുത്തോ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി പന്നരസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്തോ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്തോ.

൫. തികം

൨൫൭. കുസലാ ധമ്മാ… അകുസലാ ധമ്മാ കതിഹി ഖന്ധേഹി കതിഹായതനേഹി കതിഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൫൮. സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ ധമ്മാ… ദുക്ഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി പന്നരസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൫൯. അദുക്ഖമസുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്താ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ഏകാദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൬൦. വിപാകാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൬൧. വിപാകധമ്മധമ്മാ… സംകിലിട്ഠസംകിലേസികാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൬൨. നേവവിപാകനവിപാകധമ്മധമ്മാ… അനുപാദിന്നുപാദാനിയാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി പഞ്ചഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൬൩. അനുപാദിന്നഅനുപാദാനിയാ ധമ്മാ… അസംകിലിട്ഠഅസംകിലേസികാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൬൪. സവിതക്കസവിചാരാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി പന്നരസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൬൫. അവിതക്കവിചാരമത്താ ധമ്മാ… പീതിസഹഗതാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൬൬. അവിതക്കഅവിചാരാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഏകായ ധാതുയാ വിപ്പയുത്താ.

൨൬൭. സുഖസഹഗതാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി പന്നരസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൬൮. ഉപേക്ഖാസഹഗതാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ഏകാദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൬൯. ദസ്സനേന പഹാതബ്ബാ ധമ്മാ ഭാവനായ പഹാതബ്ബാ ധമ്മാ… ദസ്സനേന പഹാതബ്ബഹേതുകാ ധമ്മാ… ഭാവനായ പഹാതബ്ബഹേതുകാ ധമ്മാ… ആചയഗാമിനോ ധമ്മാ… അപചയഗാമിനോ ധമ്മാ… സേക്ഖാ ധമ്മാ… അസേക്ഖാ ധമ്മാ… മഹഗ്ഗതാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൭൦. അപ്പമാണാ ധമ്മാ… പണീതാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൭൧. പരിത്താരമ്മണാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൭൨. മഹഗ്ഗതാരമ്മണാ ധമ്മാ… അപ്പമാണാരമ്മണാ ധമ്മാ… ഹീനാ ധമ്മാ… മിച്ഛത്തനിയതാ ധമ്മാ… സമ്മത്തനിയതാ ധമ്മാ… മഗ്ഗാരമ്മണാ ധമ്മാ… മഗ്ഗഹേതുകാ ധമ്മാ… മഗ്ഗാധിപതിനോ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൭൩. അനുപ്പന്നാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി പഞ്ചഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൭൪. അതീതാരമ്മണാ ധമ്മാ…പേ… അനാഗതാരമ്മണാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൭൫. പച്ചുപ്പന്നാരമ്മണാ ധമ്മാ… അജ്ഝത്താരമ്മണാ ധമ്മാ… ബഹിദ്ധാരമ്മണാ ധമ്മാ… അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാരമ്മണാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൭൬. സനിദസ്സനസപ്പടിഘാ ധമ്മാ… അനിദസ്സനസപ്പടിഘാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൬. ദുകം

൨൭൭. ഹേതൂ ധമ്മാ… ഹേതൂ ചേവ സഹേതുകാ ച ധമ്മാ… ഹേതൂ ചേവ ഹേതുസമ്പയുത്താ ച ധമ്മാ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്താ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൭൮. സഹേതുകാ ധമ്മാ… ഹേതുസമ്പയുത്താ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൭൯. സഹേതുകാ ചേവ ന ച ഹേതൂ ധമ്മാ… ഹേതുസമ്പയുത്താ ചേവ ന ച ഹേതൂ ധമ്മാ… ന ഹേതുസഹേതുകാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൦. അപ്പച്ചയാ ധമ്മാ… അസങ്ഖതാ ധമ്മാ… സനിദസ്സനാ ധമ്മാ… സപ്പടിഘാ ധമ്മാ… രൂപിനോ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൧. ലോകുത്തരാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൨. ആസവാ ധമ്മാ… ആസവാ ചേവ സാസവാ ച ധമ്മാ… ആസവാ ചേവ ആസവസമ്പയുത്താ ച ധമ്മാ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്താ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൩. അനാസവാ ധമ്മാ… ആസവവിപ്പയുത്താ അനാസവാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൪. ആസവസമ്പയുത്താ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൫. ആസവസമ്പയുത്താ ചേവ നോ ച ആസവാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൬. സംയോജനാ ധമ്മാ… ഗന്ഥാ ധമ്മാ… ഓഘാ ധമ്മാ… യോഗാ ധമ്മാ… നീവരണാ ധമ്മാ… പരാമാസാ ധമ്മാ… പരാമാസാ ചേവ പരാമട്ഠാ ച ധമ്മാ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്താ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൭. അപരാമട്ഠാ ധമ്മാ… പരാമാസവിപ്പയുത്താ അപരാമട്ഠാ ധമ്മാ സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൮. പരാമാസസമ്പയുത്താ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൮൯. സാരമ്മണാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൦. അനാരമ്മണാ ധമ്മാ… ചിത്തവിപ്പയുത്താ ധമ്മാ… ചിത്തവിസംസട്ഠാ ധമ്മാ… ഉപാദാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ചതൂഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൧. ചിത്താ ധമ്മാ തീഹി ഖന്ധേഹി സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൨. ചേതസികാ ധമ്മാ… ചിത്തസമ്പയുത്താ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠാ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനാ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനസഹഭുനോ ധമ്മാ… ചിത്തസംസട്ഠസമുട്ഠാനാനുപരിവത്തിനോ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന സത്തഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൩. അനുപാദിന്നാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി പഞ്ചഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൪. ഉപാദാനാ ധമ്മാ… കിലേസാ ധമ്മാ… കിലേസാ ചേവ സംകിലേസികാ ച ധമ്മാ… കിലേസാ ചേവ സംകിലിട്ഠാ ച ധമ്മാ… കിലേസാ ചേവ കിലേസസമ്പയുത്താ ച ധമ്മാ തീഹി ഖന്ധേഹി ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ സമ്പയുത്താ; ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൫. അസംകിലേസികാ ധമ്മാ… കിലേസവിപ്പയുത്താ അസംകിലേസികാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൬. സംകിലിട്ഠാ ധമ്മാ… കിലേസസമ്പയുത്താ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൭. സംകിലിട്ഠാ ചേവ നോ ച കിലേസാ ധമ്മാ… കിലേസസമ്പയുത്താ ചേവ നോ ച കിലേസാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൮. ദസ്സനേന പഹാതബ്ബാ ധമ്മാ… ഭാവനായ പഹാതബ്ബാ ധമ്മാ… ദസ്സനേന പഹാതബ്ബഹേതുകാ ധമ്മാ… ഭാവനായ പഹാതബ്ബഹേതുകാ ധമ്മാ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൨൯൯. സവിതക്കാ ധമ്മാ… സവിചാരാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി പന്നരസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൩൦൦. അവിതക്കാ ധമ്മാ… അവിചാരാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഏകായ ധാതുയാ വിപ്പയുത്താ.

൩൦൧. സപ്പീതികാ ധമ്മാ… പീതിസഹഗതാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൩൦൨. സുഖസഹഗതാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി പന്നരസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൩൦൩. ഉപേക്ഖാസഹഗതാ ധമ്മാ ഏകേന ഖന്ധേന സമ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി സമ്പയുത്താ. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി ഏകാദസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

൩൦൪. ന കാമാവചരാ ധമ്മാ… അപരിയാപന്നാ ധമ്മാ… അനുത്തരാ ധമ്മാ…പേ… സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ന കേഹിചി ഖന്ധേഹി ന കേഹിചി ആയതനേഹി ഛഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ.

൩൦൫. രൂപാവചരാ ധമ്മാ… അരൂപാവചരാ ധമ്മാ… നിയ്യാനികാ ധമ്മാ… നിയതാ ധമ്മാ… സരണാ ധമ്മാ കതിഹി ഖന്ധേഹി കതിഹായതനേഹി കതിഹി ധാതൂഹി സമ്പയുത്താതി? നത്ഥി. കതിഹി വിപ്പയുത്താ? ഏകേന ഖന്ധേന ദസഹായതനേഹി സോളസഹി ധാതൂഹി വിപ്പയുത്താ; ഏകേനായതനേന ഏകായ ധാതുയാ കേഹിചി വിപ്പയുത്താ.

ധമ്മായതനം ധമ്മധാതു, ദുക്ഖസച്ചഞ്ച ജീവിതം;

സളായതനം നാമരൂപം, ചത്താരോ ച മഹാഭവാ.

ജാതി ജരാ ച മരണം, തികേസ്വേകൂനവീസതി;

ഗോച്ഛകേസു ച പഞ്ഞാസ, അട്ഠ ചൂളന്തരേ പദാ.

മഹന്തരേ പന്നരസ, അട്ഠാരസ തതോ പരേ;

തേവീസ പദസതം ഏതം, സമ്പയോഗേ ന ലബ്ഭതീതി.

സമ്പയോഗവിപ്പയോഗപദനിദ്ദേസോ ഛട്ഠോ.