നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ

വുത്തോദയം

൧. സഞ്ഞാപരിഭാസാനിദ്ദേസ-പഠമപരിച്ഛേദ

രതനത്തയപ്പണാമ

൧. നമ’ത്ഥു ജന സന്താന, തമ സന്താന ഭേദിനോ;

ധമ്മു’ജ്ജലന്ത രുചിനോ, മുനിന്ദോ’ദാത രോചിനോ.

നിമിത്ത

൨. പിങ്ഗലാ’ചരിയാദീഹി, ഛന്ദം യ മുദിതം പുരാ;

സുദ്ധമാഗധികാനം തം, ന സാധേതി യഥിച്ഛിതം [യ’ദിച്ഛിതം യതി’ച്ഛിതം (ക.)].

ഗന്ഥപരിമാണ

൩. തതോ മാഗധഭാസായ, മത്താ,വണ്ണ,വിഭേദനം;

ലക്ഖ്യ ലക്ഖണ സംയുത്തം, പസന്ന’ത്ഥ,പദ,ക്കമം.

അഭിധാനാദി

൪. ഇദം വുത്തോദയം നാമ, ലോകിയ’ച്ഛന്ദനിസ്സിതം;

ആരഭിസ്സ’മഹം ദാനി, തേസം സുഖവിബുദ്ധിയാ.

ഗണസങ്കേതസഞ്ഞാ

൫. സബ്ബഗ്ലാ മ്നാ,’ദിഗലഹൂ, ഭ്യാ’,മജ്ഝ’ന്ത ഗരൂ ജസാ;

മജ്ഝ’ന്തലാ ര,തേ’തേ’ട്ഠ, ഗണാ ഗോ ഗരു,ലോ ലഹു.

ഗണനിയമ

൬. ഭ,ജ,സാ സബ്ബഗ,ലഹൂ, പഞ്ചി’മേ സണ്ഠിതാ ഗണാ;

അരിയാദിമ്ഹി വിഞ്ഞേയ്യാ, ഗണോ ഇധ ചതു’ക്കലോ.

ഗരു,ലഹുസരൂപ

൭. സംയോഗാ’ദി ച, ദീഘോ ച, നിഗ്ഗഹീതപരോ ച, യോ;

ഗരു, വങ്കോ, പാദന്തോ,വാ, രസ്സോ’ഞ്ഞോ മത്തികോ ലു’ജു.

൮. പരേ പാദാദിസംയോഗേ, യോ പുബ്ബോ ഗരുക’ക്ഖരോ;

ലഹു സ ക്വചി വിഞ്ഞേയ്യോ, തദുദാഹരണം യഥാ.

൯. ദസ്സനരസാ’നുഭാവനേ, നിബദ്ധഗേധാ ജിനസ്സ’യം ജനതാ;

വിമ്ഹയജനനീ സഞ്ഞത, ക്രിയാ നു കം നാ’നുരഞ്ജയതി.

൧൦. വിഞ്ഞേയ്യാ ലോകതോ സഞ്ഞാ, സമുദ്ദോ,സു,രസാദിനം;

പാദോഞേയ്യോ ചതുത്ഥം’സോ, പദച്ഛേദോ യതീ ഭവേ.

൧൧. സമ,മഡ്ഢസമം, വുത്തം, വിസമം ചാ’പരം തിധാ;

സമാ ലക്ഖണതോ പാദാ, ചത്താരോ യസ്സ തം സമം.

൧൨. യസ്സ’ന്തിമേന ദുതിയോ, തതിയേനാ’ദിമോ സമോ;

ത’ദഡ്ഢസമ, മഞ്ഞം തു, ഭിന്ന ലക്ഖണ പാദികം.

൧൩. പാദ’മേകക്ഖരാ’രബ്ഭ, യാവ ഛബ്ബീസത’ക്ഖരാ;

ഭവേ പാദേഹി തം ഛന്ദം, നാനാനാമോ’ദിതം തതോ.

൧൪. ദണ്ഡകാ ചണ്ഡവുട്ഠ്യാ’ദി, പാദേഹി ഛഹി, തീഹി തു;

‘ഗാഥാ’തി ച പരത്ഥേ’വം, ഛന്ദോ സഞ്ഞാ പകാസിതാ.

൧൫. അനന്തരോ’ദിതം ച’ഞ്ഞ, മേതം സാമഞ്ഞ നാമതോ;

‘ഗാഥാ’ഇച്ചേവ നിദ്ദിട്ഠം, മുനിന്ദവചനേ പന.

൧൬. വിസേസനാമതോ കിഞ്ചി, ഗഹേത്വാ സബ്ബഥോ’ചിതം;

ദസ്സയിസ്സാമ’ഹം തേ’ത്ഥ, നാമാനാ’വി ഭവിസ്സരേ.

ഇതി വുത്തോദയേ ഛന്ദസി സഞ്ഞാപരിഭാസാ നിദ്ദേസോ നാമ

പഠമോ പരിച്ഛേദോ.

൨. മത്താവുത്തിനിദ്ദേസ-ദുതിയപരിച്ഛേദ

ഗണനിയമ

൧൭. ഛട്ഠോ’ഖിലലഹു,ജോ വാ,

ഗയുതാ’ഞ്ഞേ,ഛ’ഗ്ഗണാ,ന ജോ വിസമേ,;

അരിയായ’ന്തഡ്ഢേ ലോ, ഛട്ഠോ,’ന്തേ ഗോ,ഗണാ ഛ’ഞ്ഞേ.

യതിനിയമ

൧൮. പഠമഡ്ഢേ ഛട്ഠോ ചേ,

സബ്ബലഹേ,’ത്ഥാ’ദിലഹുനി ഭവതിയതി;

തപ്പരകോ,ന്തേപി, സചേ, ചരിമേപി, ഭവതി ചതുത്ഥോ’ന്തേ.

൧൯. അരിയാസാമഞ്ഞം ചേ, പുബ്ബോ’ദിത ലക്ഖണം ഭവേ യസ്സാ.

൨൦. ആദിമ’മഥ പാദയുഗം, യസ്സാ ത്യം’സേഹി സാ പഥ്യാ.

൨൧. യത്ഥ ഗണത്തയ മുല്ലങ്ഘി,

യോ’ഭയത്ഥാ’ദിമോ ഭവേ വിപുലാ.

൨൨. ഗരുമജ്ഝഗോ ജകാരോ, ചതുത്ഥകോ ദുതിയകോ ചപലാ.

൨൩. ചപലാ’ഗതാ’ഖിലം ചേ, ദലാ’ദിമം ലക്ഖണം ഭജതി യസ്സാ;

പഥ്യാലക്ഖണ’മഞ്ഞം, മുഖചപലാ നാമ സാ ഭവതി.

൨൪. പഥ്യായ ലക്ഖണം ചേ, പഠമഡ്ഢേ ലക്ഖണം തു ചപലായ;

ദുതിയേ ദലേ’ഥ യസ്സാ, പകിത്തിതാ സാ ജഘനചപലാ.

അരിയാജാതിയോ.

൨൫. സബ്ബംപഠമദലേ യദി, ലക്ഖണ’മരിയായ വുത്ത’മുഭയേസു;

യസ്സാ ദലേസു യുത്തം,

വുത്താ സാ ഗീതി വുത്ത യതി ലലിതാ.

൨൬. അരിയായം ദുതിയ’ഡ്ഢേ, ഗദിതാ’ഖിലലക്ഖണം യം തം;

ഭവതി ദലേസു’ഭയേസുപി,

യദി യസ്സാ സാ’യ മുപഗീതി.

൨൭. അരിയായ’ഡ്ഢദ്വിതയം, പുബ്ബോദിത ലക്ഖണോ’പേതം;

വിപരിയയേനാ’ഭിഹിതം,

യസ്സാ സമ്ഭവതി ചേ’ഹ സോ’ഗ്ഗീതി.

൨൮. അരിയാപുബ്ബ’ഡ്ഢം യദി, ഗരുനേ’കേനാ’ധികേന നിധനേ യുത്തം;

യദി പുബ്ബ’ഡ്ഢസമാനം, ദല മിതരം ചോ’ദിതാ’യ’മരിയാഗീതി.

ഗീതിജാതിയോ.

൨൯. വിസമേ ഛ സിയും കലാ മുഖേ,

സമേ ത്വ’ട്ഠ, ര,ല,ഗാ, തതോ’പരി;

വേതാലീയം ത മുച്ചതേ, ലഹു ഛക്കം ന നിരന്തരം സമേ.

൩൦. വേതാലീയോപമം മുഖേ തം,

ഓപച്ഛന്ദസകം ര,യാ യ’ദന്തേ.

൩൧. ആപാതലികാ കഥിതാ’യം, ഭഗഗാ’ന്തേ യദി പുബ്ബമിവ’ഞ്ഞം.

൩൨. യദാ’ദിതോ ദക്ഖിണന്തികാ,

ഠിതേ’ത്ഥ പാദേസ്വാ’ഖിലേസു ജോ.

൩൩. ‘ഉദിച്ചവുത്തീ’തി വുച്ചതേ,

ജോ ചാ’ദോ വിസമേസു സണ്ഠിതോ.

൩൪. പുബ്ബത്ഥ, സമേസു ചേ ഗ, ജാ, ‘പച്ചവുത്തി’ രുദിതാ’തി സണ്ഠിതാ.

൩൫. സമാസമാ’ത്രാ’ദിനം സമാ,

സംയുതാ ഭവതി തം പവത്തകം.

൩൬. അസ്സ സാ സമ കതാ’ പരന്തികാ.

൩൭. തദ’ഞ്ഞജാ ചാരുഹാസിനീ.

വേതാലീയജാതിയോ.

൩൮. ദ്വിക വിഹത വസു ലഹു അചലധിതി രി’ഹ.

൩൯. മത്താസമകം നവമോ ല്ഗ’ന്തേ.

൪൦. ജോ ന്ലാ’ ഥവാ’ണ്ണവാ വിസിലോകോ.

൪൧. തദ്വയതോ വാനവാസികാ’ഖ്യാ.

൪൨. പഞ്ച,ട്ഠ,നവസു യദി ലോ ചിത്രാ.

൪൩. ഗ,ല്യാ’ട്ഠഹി ചേ’സാ വു’പചിത്രാ.

൪൪. യ’മതീത ലക്ഖണ വിസേസ യുതം, (ചിത്രാ)

മത്താ സമാ’ദി പാദാ’ഭിഹിതം; (വിസിലോക)

അനിയത വുത്ത പരിമാണ സഹിതം, (വാനവാസികാ)

പഥിതം ജനേസു പാദാകുലകം. (വിസിലോക)

മത്താസമക ജാതിയോ.

൪൫. വിനാ വണ്ണേഹി മത്താ ഗാ, വിനാ വണ്ണാ ഗരൂഹി തു;

വിനാ ലഹൂഹി ഗരവോ, ദലേ പഥ്യാദിനോ മതാ.

ഇതി വുത്തോദയേ ഛന്ദസി മത്താവുത്തിനിദ്ദേസോ നാമ

ദുതിയോ പരിച്ഛേദോ.

൩. സമവുത്തിനിദ്ദേസ-തതിയപരിച്ഛേദ

൪൬. ത്യാ’ ചേ തനുമജ്ഝാ.

ഗായത്തീ.

൪൭. കുമാര ലലിതാ ജ്സ്ഗാ.

ഉണ്ഹികാ.

൪൮. ചിത്രപദാ യദി ഭാ ഗാ.

൪൯. മോ മോ ഗോ ഗോ വിജ്ജുമ്മാലാ.

൫൦. ഭാ ത, ല, ഗാ മാണവകം.

൫൧. ഗ്ലാ സമാനികാ ര,ജാ ച.

൫൨. പമാണികാ ജ, രാ ല, ഗാ.

അനുട്ഠുഭാ.

൫൩. രാ ന,സാ യദി ഹലമുഖീ.

൫൪. ഭുജഗ സുസു സടാ നാ മോ.

ബ്രഹതീ.

൫൫. മ്സാജ്ഗാ സുദ്ധവിരാജിതം മതം.

൫൬. മ്നാ യോ ഗോ യദി പണവോ ഖ്യാതോ.

൫൭. മ്ഭാ സ,ഗയുത്താ രുമ്മവതീ സാ.

൫൮. ഞേയ്യാ മത്താ മ, ഭ, സ, ഗയുത്താ.

൫൯. ചമ്പകമാലാ ചേ ഭ, മ, സാ ഗോ [ഇദം നാമന്തരഞാപനത്ഥമേവ പുന വുത്തം (ടീ.)].

൬൦. ന, ര, ജ, ഗേഹി സാ മനോരമാ.

൬൧. ഉബ്ഭാസകം തം ചേ തോ മ, രാ ല്ച.

൬൨. തോ ജാ ഗരുനാ’യ’മുപട്ഠിതാ.

പന്തി.

൬൩. ഇന്ദാദികാ താ വജിരാ ജ, ഗാ ഗോ.

൬൪. ഉപാദികാ സാ’വ ജ,താ ജ,ഗാ ഗോ.

൬൫. അനന്തരോ’ദീരിത ലക്ഖണാ ചേ, (ഉപേന്ദവജിര)

പാദാ വിമിസ്സാ ഉപജാതിയോ താ; (ഇന്ദവജിര)

ഏവം കില’ഞ്ഞാസുപി മിസ്സിതാസു, (ഇന്ദവജിര)

വദന്തി ജാതിസ്വിദ’ മേവ നാമം. (ഉപേന്ദവജിര)

൬൬. ന, ജ, ജ, ല, ഗാ ഗദിതാ സുമുഖീ.

൬൭. ദോധക മിച്ഛതി ചേ ഭ,ഭ,ഭാ ഗാ.

൬൮. വേദ,സ്സേഹി,ധ്താ ത്ഗഗാ,സാലിനീ സാ.

൬൯. വാതോമ്മീ സാ, യതി സാ മ്ഭാ ത, ഗാ ഗോ.

൭൦. ഭാ ത, ന, ഗാ ഗോ’സു, രസ സിരീ സാ.

൭൧. രോ ന, രാ ഇഹ രഥോദ്ധതാ ല, ഗാ.

൭൨. സ്വാഗതേ’തി ര, ന, ഭാ ഗരുകാ ദ്വേ.

൭൩. ന,ന,ര,ലഹു,ഗരൂഹി ഭദ്ദികാ.

തിട്ഠുഭാ.

൭൪. വദന്തി വംസട്ഠമി’ദം ജ, താ ജ, രാ.

൭൫. സാ ഇന്ദവംസാ ഖലു യത്ഥ താ ജ,രാ.

൭൬. ഇധ തോടക മമ്ബുധി,സേഹി മിതം.

൭൭. ദുതവിലമ്ബിത മാഹ ന, ഭാ ഭ,രാ.

൭൮. വസു യുഗ വിരതീ നാ,മ്യാ’ പുടോ’യം.

൭൯. ന, യ, സഹിതാ ന്യാ’ കുസുമവിചിത്താ.