നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ

അഭിധാനപ്പദീപികാ

ബുദ്ധപ്പണാമോ

൧. തഥാഗതോ യോ കരുണാകരോ കരോ,

പയാത’മോസജ്ജ സുഖപ്പദം പദം;

അകാ പരത്ഥം കലിസമ്ഭവേ ഭവേ,

നമാമി തം കേവലദുക്കരം കരം.

ധമ്മപ്പണാമോ

൨. അപൂജയും യം മുനികുഞ്ജരാ ജരാ,

രുജാദിമുത്താ യഹിമുത്തരേ തരേ;

ഠിതാ തിവട്ടമ്ബുനിധിം നരാനരാ,

തരിംസു തം ധമ്മമഘപ്പഹം പഹം.

സങ്ഘപ്പണാമോ

൩. ഗതം മുനിന്ദോ’രസസൂനുതം നുതം,

സുപുഞ്ഞഖേത്തം ഭുവനേ സുതം സുതം;

ഗണമ്പി പാണീകതസംവരം വരം,

സദാ ഗുണോഘേന നിരന്തര’ന്തരം.

പടിഞ്ഞാ

൪. നാമലിങ്ഗേസു കോസല്ല, മത്ഥനിച്ഛയകാരണം;

യതോ മഹബ്ബലം ബുദ്ധ, വചനേ പാടവത്ഥിനം.

൫. നാമലിങ്ഗാന്യ’തോ ബുദ്ധ, ഭാസിതസ്സാ’രഹാന്യ’ഹം;

ദസ്സയന്തോ പകാസേസ്സ, മഭിധാനപ്പദീപികം.

പരിഭാസാ

൬. ഭിയ്യോ രൂപന്തരാ സാഹ, ചരിയേന ച കത്ഥചി;

ക്വചാ’ ഹച്ചവിധാനേന ഞേയ്യം ഥീപുന്നപുംസകം.

൭. അഭിന്നലിങ്ഗാനംയേവ, ദ്വന്ദോ ച, ലിങ്ഗവാചകാ;

ഗാഥാപാദന്തമജ്ഝട്ഠാ, പുബ്ബം യന്ത്യപരേ പരം.

൮. പുമിത്ഥിയം പദം ദ്വീസു, സബ്ബലിങ്ഗേ ച തീസ്വിതി;

അഭിധാനന്തരാരമ്ഭേ, ഞേയ്യം ത്വ’ന്ത മഥാദി ച.

൯. ഭിയ്യോ പയോഗ മാഗമ്മ, സോഗതേ ആഗമേ ക്വചി;

നിഘണ്ഡു യുത്തി ഞ്ചാനീയ, നാമലിങ്ഗം കഥീയതീതി.

൧. സഗ്ഗകണ്ഡ

൧. ബുദ്ധോ ദസബലോ സത്ഥാ, സബ്ബഞ്ഞൂ ദ്വിപദുത്തമോ;

മുനിന്ദോ ഭഗവാ നാഥോ, ചക്ഖുമ’ങ്ഗീരസോ മുനി.

൨. ലോകനാഥോ’ നധിവരോ, മഹേസി ച വിനായകോ;

സമന്തചക്ഖു സുഗതോ, ഭൂരിപഞ്ഞോ ച മാരജി.

൩. നരസീഹോ നരവരോ, ധമ്മരാജാ മഹാമുനി;

ദേവദേവോ ലോകഗരു, ധമ്മസ്സാമീ തഥാഗതോ.

൪. സയമ്ഭൂ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ, വരപഞ്ഞോ ച നായകോ;

ജിനോ, സക്കോ തു സിദ്ധത്ഥോ, സുദ്ധോദനി ച ഗോതമോ.

൫. സക്യസീഹോ തഥാ സക്യ, മുനി ചാദിച്ചബന്ധു ച;

൬. മോക്ഖോ നിരോധോ നിബ്ബാനം, ദീപോ തണ്ഹക്ഖയോ പരം;

താണം ലേണ മരൂപഞ്ച, സന്തം സച്ച മനാലയം.

൭. അസങ്ഖതം സിവ മമതം സുദുദ്ദസം,

പരായണം സരണ മനീതികം തഥാ;

അനാസവം ധുവ മനിദസ്സനാ’ കതാ,

പലോകിതം നിപുണ മനന്ത മക്ഖരം.

൮. ദുക്ഖക്ഖയോ ബ്യാബജ്ഝഞ്ച [ബ്യാപജ്ജം (ടീകാ)], വിവട്ടം ഖേമ കേവലം;

അപവഗ്ഗോ വിരാഗോ ച, പണീത മച്ചുതം പദം.

൯. യോഗക്ഖേമോ പാര മപി, മുത്തി സന്തി വിസുദ്ധിയോ;

വിമുത്യ’ സങ്ഖതധാതു, സുദ്ധി നിബ്ബുതിയോ സിയും.

൧൦. ഖീണാസവോ ത്വ’സേക്ഖോ ച, വീതരാഗോ തഥാ’ രഹാ;

ദേവലോകോ ദിവോ സഗ്ഗോ [നാകോ (സീ.)],

തിദിവോ തിദസാലയോ.

൧൧. തിദസാ ത്വ’മരാ ദേവാ, വിബുധാ ച സുധാസിനോ;

സുരാ മരൂ ദിവോകാ ചാ, മതപാ സഗ്ഗവാസിനോ.

൧൨. നിജ്ജരാ’ നിമിസാ ദിബ്ബാ, അപുമേ ദേവതാനി ച [ദേവതാ ഏവ ദേവതാനി, സകത്ഥേ നിപച്ചയോ (ടീകാ)];

൧൩. സിദ്ധോ ഭൂതോ ച ഗന്ധബ്ബോ, ഗുയ്ഹകോ യക്ഖ രക്ഖസാ;

കുമ്ഭണ്ഡോ ച പിസാചാ’ദീ, നിദ്ദിട്ഠാ ദേവയോനിയോ.

൧൪. പുബ്ബദേവാ സുരരിപൂ, അസുരാ ദാനവാ പുമേ;

തബ്ബിസേസാ പഹാരാദോ, സമ്ബരോ ബലിആദയോ.

൧൫. പിതാമഹോ പിതാ ബ്രഹ്മാ, ലോകേസോ കമലാസനോ;

തഥാ ഹിരഞ്ഞഗബ്ഭോ ച, സുരജേട്ഠോ പജാപതി.

൧൬. വാസുദേവോ ഹരി [ഹരീ (ടീകാ)] കണ്ഹോ, കേസവോ ചക്കപാണ്യ’ഥ;

മഹിസ്സരോ സിവോ സൂലീ, ഇസ്സരോ പസുപത്യ’പി.

൧൭. ഹരോ വുത്തോ കുമാരോ തു, ഖന്ധോ സത്തിധരോ ഭവേ;

൧൮. സക്കോ പുരിന്ദദോ ദേവ, രാജാ വജിരപാണി ച;

സുജമ്പതി സഹസ്സക്ഖോ, മഹിന്ദോ വജിരാവുധോ.

൧൯. വാസവോ ച ദസസത, നയനോ തിദിവാധിഭൂ;

സുരനാഥോ ച വജിര, ഹത്ഥോ ച ഭൂതപത്യ’പി.

൨൦. മഘവാ കോസിയോ ഇന്ദോ, വത്രഭൂ പാകസാസനോ;

വിഡോജോ ഥ സുജാ തസ്സ [സുജാതാ’സ്സ (ടീകാ)], ഭരിയാ ഥ പുരം ഭവേ.

൨൧. മസക്കസാരാ [മസക്കസാരോ (സീ.)] വസ്സോക, സാരാ ചേവാ’ മരാവതീ;

വേജയന്തോ തു പാസാദോ,

സുധമ്മാ തു സഭാ മതാ.

൨൨. വേജയന്തോ രഥോ തസ്സ,

വുത്തോ മാതലി സാരഥി;

ഏരാവണോ ഗജോ പണ്ഡു, കമ്ബലോ തു സിലാസനം.

൨൩. സുവീരോച്ചാദയോ പുത്താ, നന്ദാ പോക്ഖരണീ ഭവേ;

നന്ദനം മിസ്സകം ചിത്ത, ലതാ ഫാരുസകം വനാ.

൨൪. അസനി ദ്വീസു കുലിസം, വജിരം പുന്നപുംസകേ;

അച്ഛരായോത്ഥിയം വുത്താ, രമ്ഭാ അലമ്ബുസാദയോ;

ദേവിത്ഥിയോ ഥ ഗന്ധബ്ബാ, പഞ്ചസിഖോതി ആദയോ.

൨൫. വിമാനോ നിത്ഥിയം ബ്യമ്ഹം, പീയൂസം ത്വമതം സുധാ;

സിനേരു മേരു തിദിവാ, ധാരോ നേരു സുമേരു ച.

൨൬. യുഗന്ധരോ ഈസധരോ, കരവീകോ സുദസ്സനോ;

നേമിന്ധരോ വിനതകോ, അസ്സകണ്ണോ കുലാചലാ.

൨൭. മന്ദാകിനീ തഥാ’കാസ, ഗങ്ഗാ സുരനദീ പ്യഥ;

൨൮. കോവിളാരോ തഥാ പാരി, ച്ഛത്തകോ പാരിജാതകോ;

കപ്പരുക്ഖോ തു സന്താനാ, ദയോ ദേവദ്ദുമാ സിയും.

൨൯. പാചീ പതീഝു’ ദീചി’ത്ഥീ, പുബ്ബ പച്ഛിമ ഉത്തരാ;

ദിസാഥ ദക്ഖിണാ’ പാചീ, വിദിസാ’നുദിസാ ഭവേ.

൩൦. ഏരാവതോ [ഏരാവണോ (സീ.), അമരകോസേ പന ഏരാവതോ ഏവ അത്ഥി] പുണ്ഡരീകോ, വാമനോ കുമുദോ’ ഞ്ജനോ;

പുപ്ഫദന്തോ സബ്ബഭുമ്മോ, സുപ്പതീകോ ദിസാഗജാ.

൩൧. ധതരട്ഠോ ച ഗന്ധബ്ബാ, ധിപോ, കുമ്ഭണ്ഡസാമി തു;

വിരുള്ഹകോ, വിരൂപക്ഖോ, തു നാഗാധിപതീരിതോ.

൩൨. യക്ഖാധിപോ വേസ്സവണോ, കുവേരോ നരവാഹനോ;

അളകാ [അലകാ (അമരകോസ)] ളകമന്ദാസ്സ, പുരീ, പഹരണം ഗദാ;

ചതുദ്ദിസാന മധിപാ, പുബ്ബാദീനം കമാ ഇമേ.

൩൩. ജാതവേദോ സിഖീ ജോതി, പാവകോ ദഹനോ’ നലോ;

ഹുതാവഹോ’ ച്ചിമാ ധൂമ, കേത്വ’ഗ്ഗി ഗിനി ഭാനുമാ.

൩൪. തേജോ ധൂമസിഖോ വായു, സഖോ ച കണ്ഹവത്തനീ;

വേസ്സാനരോ ഹുതാസോ ഥ, സിഖാജാല’ച്ചി ചാപുമേ.

൩൫. വിപ്ഫുലിങ്ഗം ഫുലിങ്ഗഞ്ച, ഭസ്മാ [‘ഭസ്മാ’ തിപദം രാജാദിഗണേ പരിയാപന്നം (രൂപസിദ്ധി-ഉണാദി), ഭസ്മം (സീ.)] തു സേട്ഠി ഛാരികാ;

൩൬. കുക്കുളോ തു’ണ്ഹഭസ്മസ്മി, മങ്ഗാരോ’ലാത മുമ്മുകം [തികം ദിത്തകട്ഠാദിന്ധനേ (ടീകാ)];

സമിധാ ഇധുമം ചേ’ധോ, ഉപാദാനം തഥിന്ധനം.

൩൭. അഥോ’ഭാസോ പകാസോ ചാ,

'ലോകോ’ജ്ജോതാ’തപാ സമാ;

മാലുതോ പവനോ വായു, വാതോ’നില സമീരണാ;

ഗന്ധവാഹോ തഥാ വായോ, സമീരോ ച സദാഗതി.

൩൮. വായുഭേദാ ഇമേ ഛു’ദ്ധ, ങ്ഗമോ ചാധോഗമോ തഥാ;

കുച്ഛിട്ഠോ ച കോട്ഠാസയോ, അസ്സാസങ്ഗാനുസാരിനോ.

൩൯. അഥോ അപാനം പസ്സാസോ,

അസ്സാസോ ആന മുച്ചതേ.

൪൦. വേഗോ ജവോ രയോ ഖിപ്പം, തു സീഘം തുരിതം ലഹു;

ആസു തുണ്ണ മരം ചാവി, ലമ്ബിതം തുവടംപി ച.

൪൧. സതതം നിച്ച മവിരതാ, നാരത സന്തത മനവരതഞ്ച ധുവം;

ഭുസ മതിസയോ ച ദള്ഹം, തിബ്ബേ’കന്താ’തിമത്ത, ബാള്ഹാനി;

ഖിപ്പാദീ പണ്ഡകേ ദബ്ബേ, ദബ്ബഗാ തേസു യേ തിസു.

൪൨. അവിഗ്ഗഹോ തു കാമോ ച, മനോഭൂ മദനോ ഭവേ;

അന്തകോ വസവത്തീ ച, പാപിമാ ച പജാപതി.

൪൩. പമത്തബന്ധു കണ്ഹോ ച, മാരോ നമുചി, തസ്സ തു;

തണ്ഹാ’രതീ രഗാ ധീതൂ, ഹത്ഥീ തു ഗിരിമേഖലോ.

൪൪. യമരാജാ ച വേസായീ, യമോ’സ്സ നയനാവുധം;

വേപചിത്തി പുലോമോ ച, കിമ്പുരിസോ തു കിന്നരോ.

൪൫. അന്തലിക്ഖം ഖ’മാദിച്ച, പഥോ’ബ്ഭം ഗഗന’മ്ബരം;

വേഹാസോ ചാനിലപഥോ, ആകാസോ നിത്ഥിയം നഭം.

൪൬. ദേവോ വേഹായസോ താരാ,

പഥോ സുരപഥോ അഘം.

൪൭. മേഘോ വലാഹകോ ദേവോ, പജ്ജുന്നോ’മ്ബുധരോ ഘനോ;

ധാരാധരോ ച ജീമൂതോ, വാരിവാഹോ തഥാ’മ്ബുദോ.

൪൮. അബ്ഭം തീസ്വഥ വസ്സഞ്ച, വസ്സനം വുട്ഠി നാരിയം;

സതേരതാ’ക്ഖണാ വിജ്ജു, വിജ്ജുതാ ചാചിരപ്പഭാ.

൪൯. മേഘനാദേ തു ധനിതം, ഗജ്ജിതം രസിതാദി ച;

ഇന്ദാവുധം ഇന്ദധനു, വാതക്ഖിത്തമ്ബു സീകരോ.

൫൦. ആസാരോ ധാരാ സമ്പാതോ,

കരകാ തു ഘനോപലം;

ദുദ്ദിനം മേഘച്ഛന്നാഹേ, പിധാനം ത്വപധാരണം.

൫൧. തിരോധാന’ന്തരധാനാ, പിധാന ഛാദനാനി ച;

ഇന്ദു ചന്ദോ ച നക്ഖത്ത, രാജാ സോമോ നിസാകരോ.

൫൨. ഓസധീസോ ഹിമരംസി, സസങ്കോ ചന്ദിമാ സസീ;

സീതരംസി നിസാനാഥോ, ഉളുരാജാ ച മാ പുമേ.

൫൩. കലാ സോളസമോ ഭാഗോ, ബിമ്ബം തു മണ്ഡലം ഭവേ;

അഡ്ഢോ ത്വദ്ധോ ഉപഡ്ഢോ ച, വാ ഖണ്ഡം സകലം പുമേ.

൫൪. അദ്ധം വുത്തം സമേ ഭാഗേ, പസാദോ തു പസന്നതാ;

കോമുദീ ചന്ദികാ ജുണ്ഹാ, കന്തി സോഭാ ജുതി ച്ഛവി.

൫൫. കലങ്കോ ലഞ്ഛനം ലക്ഖം, അങ്കോ’ഭിഞ്ഞാണ ലക്ഖണം;

ചിഹനം ചാപി സോഭാ തു, പരമാ സുസമാ ഥ ച.

൫൬. സീതം ഗുണേ, ഗുണിലിങ്ഗാ, സീത സിസിര സീതലാ;

ഹിമം തുഹിന മുസ്സാവോ, നീഹാരോ മഹികാ പ്യഥ.