സൂരസ്സതീനീതി

ദുതിയോ ഭാഗോ

൧. ധനസ്സ ദുബ്ബിധം കിച്ചം,

പാപേതി ഉണ്ണതം ധനിം;

അധനിം ഓണതം ലോകേ,

സഞ്ചിനേ തേന തം ധനം.

൨. വട്ടതേ സതതം സീഘം,

കാലചക്കം അവാരിതം;

തേന ഘടീ ദിനം മാസോ,

വസ്സോ ഭവത്യ ചീരതോ.

൩. സത്തുനാ ന ഹി സന്ധേയ്യ,

ഏകദാ സോ ഭയം കരോ;

സുതത്തമപി പാനീയം,

സമയതേ നു പാവകം.

൪. വിജഹം പകതിം യോ ഹി,

വികതിം പുന ഗച്ഛതി;

സഭാവേന ആകാരേന,

വിപ്പല്ലാസം സ ഗച്ഛതി;

സംസുമാര ഗതാ ഗോധാ,

യഥാ ഥീ പുമവേസികാ.

൫. പക്ഖം ലദ്ധാന ഉഡ്ഡേന്തി,

ഉപചികാ ഹി വമ്മികാ;

നിക്ഖന്താ മരണം യന്തി,

ഉപ്പതാ നിപ്പതം ഗതാ.

൬. സബ്ബംപിയസ്സ ദജ്ജേയ്യ,

നിസ്സേസം പിയമാനസം;

സദ്ധാചിത്തം തു നോ വിഞ്ഞൂ,

സദ്ധായികോ പക്ഖലിതോ.

൭. സക്കോതി ലങ്ഘിതും ബ്യാമം,

മഹുസ്സാഹേന യോ ഹി സോ;

തദഡ്ഢം അനുസ്സാഹേന,

നോസ്സാഹോ തേസു ഥോമിതോ;

മഹുസ്സാഹോ ദുക്ഖോ ലോകേ,

അനുസ്സാഹോ സദാ സുഖോ.

൮. ദുക്ഖമം അക്ഖമന്തോ യോ,

പിട്ഠികാരീച ദുക്കരം,

കദാ ലഭേയ്യ സോ ലോകേ,

സുഖമം സുകരം മുധാ;

പച്ചക്ഖഞ്ഹി സോ കരേയ്യ,

ദുക്ഖമഞ്ചാപി ദുക്കരം.

൯. അനഗ്ഘോ മനുസ്സോ ലോകേ,

തോസനാപോസനാദിനാ;

തേന സോ മഹഗ്ഘം കമ്മം,

കരേ ലോകഹിതായുതം.

൧൦. വാതേന നപ്പഭിജ്ജന്തി,

നിന്നാ വേളൂ കസാ നളാ;

യഥാവാതം നഗച്ഛന്തി,

തഥാ ചരേ ജനേ കദാ.

൧൧. പുരതോ ച പച്ഛതോ ചേ,

നിസ്സയോ നത്ഥി പസ്സതോ;

അധികം വീരിയം ഹോതി,

അത്തനാഥോ തദാ ഭവേ.

൧൨. ഖണം ആഖുബിലം സീഹോ,

പാസാണസകലാകുലം;

പപ്പോതി നഖഭങ്ഗംവാ,

ഫലംവാ മൂസികോ ഭവേ.

൧൩. മഗ്ഗമുള്ഹാ ജനാ അന്ധാ,

അമഗ്ഗാ മഗ്ഗസഞ്ഞിനോ;

തഥേവ ദുപ്പഞ്ഞാ മുള്ഹാ,

തഥത്ഥം നാവ ബുജ്ഝരേ.

൧൪. പിയരൂപം വീരരൂപം,

ദുവിധാ രൂപസമ്പദാ,

നാരിം ഇച്ഛേ പിയരൂപിം,

പുരിസം വീരരൂപകം.

൧൫. പജ്ജലന്തി ഹി ഖജ്ജോതാ,

പക്ഖചാലനകമ്മുനാ;

കുസിതാ സുപിതാ നേതേ,

തഥാ ജനാപി കമ്മികാ.

൧൬. കുമ്മസങ്കോചമോപമ്യ,

നിഗ്ഗഹമപി സംഖമേ;

പത്തകാലേ തു നീതിഞ്ഞോ,

കണ്ഹസപ്പോവ ഉട്ഠഹേ.

൧൭. ഭക്ഖസേസം നഖാദന്തി,

സീഹാ ഉന്നതചേതസാ;

പരംപി നപണാമേന്തി,

വുദ്ധികാമാ തഥാ ചരേ.

൧൮. ന വ വസ്സോ സമുപ്പന്നോ,

ഖീണോ പുരാണഹായനോ;

നവവസ്സേ നവാ മേത്താ,

ഭാവിതബ്ബാ ഹിതേസിനാ.

൧൯. സന്താപയന്തി കമയാപ്യഭുജം ന രോഗാ,

ദുമ്മന്തിനം കമുപയന്തി ന നീതിദോസാ;

കം സ്രീ ന മാനയതി കം ന ച ഹന്തി മച്ചു,

കം ഥീകതാ ന വിസയാ പരിപീളയന്തി.

(വസന്തതിലകാഗാഥാ.)

൨൦. (ക) ബ്യാമമത്തേന ദണ്ഡേന,

യോലുമ്ബ്യ ഉദകം മിനേ;

അഗമ്ഭീരം ഗമ്ഭീരംവാ,

അഗാധേ മഞ്ഞി ഗമ്ഭീരം.

(ഖ)

തഥാ മന്ദോ സഞ്ഞാണേന,

അഗാധേ മഞ്ഞി പണ്ഡിതം;

സമാസമം ന ജാനാതി,

ബഹ്വപ്പം തിക്ഖമന്ദതം.

൨൧. ദുട്ഠകമ്മേ സങ്ഗമന്തി,

ഛേകകമ്മേ ച നോ ഇധ;

മച്ചും വഹന്തി സീസേന,

തേ മുള്ഹാ മുള്ഹസങ്ഗമാ.

൨൨. ദുവിധോ സങ്ഗമോ ലോകേ,

ഉജുകോ കുടിലോ ഭവേ;

ഉജുകോവ പസംസേയ്യോ,

നോഹ്യഞ്ഞോ സാജസങ്ഗമോ.

തേ ഇമിനാ ഉപായേന സമഗ്ഗാ സമ്മോദമാനാ മഹാ ഭിത്തിപിട്ഠികായ വസന്തി. (മഹോസധജാതക അട്ഠകഥാ)

൨൩. യൂഥികാ പുപ്ഫതേ നോഹി,

സിഞ്ചിതാപി പുനപ്പുനം;

പുപ്ഫതേ സമ്പത്തേ കാലേ,

ഏവം ധാരേഥ വീരിയം.

൨൪. ധനുച്ചയോ ധനക്ഖേപോ,

ദുവിധാ ഹി ധനാകതി;

ധനുച്ചയേ നയോ അത്ഥി,

ധനക്ഖേപമ്ഹി നോ ഇധ.

൨൫. അമാതാ പിതരസം വഡ്ഢം,

ജൂതകാരഞ്ച ചഞ്ചലം;

നാലപേയ്യ വിസേസഞ്ഞൂ,

യദിച്ഛേ സിദ്ധി മത്തനോ.

ഹലിദ്ദിരാഗം കപിചിത്തം,

പുരിസം രാഗവിരാഗിനം;

ഏദിസം താത മാസേവി,

നിമ്മനുസ്സംപി ചേ സിയാ.

൨൬. ഗുണാ ഗുണഞ്ഞൂസു ഗുണാ ഭവന്തി,

തേ നിഗ്ഗുണം പത്വാ ഭവന്തി ദോസാ;

ആസാദ്യതോയാ പഭവന്തി നജ്ജോ,

സമുദ്രമാസജ്ജ ഭവന്ത്യപേയ്യാ.

(ഉപജാതിഗാഥാ)

൨൭. സിലാരൂപം നിമ്മിനന്തി,

കോട്ടേത്വാന പുനപ്പുനം;

കോട്ടകോവ തഥാ ബാലാ,

സാധും ഓവജ്ജ നിമ്മിതാ.