൫. ഭാവാവബോധ-പഞ്ചമപരിച്ഛേദ

൩൩൮. പടിഭാനവതാ ലോക, വോഹാര’മനുസാരിനാ;

തതോ’ചിത്യ സമുല്ലാസ, വേദിനാ കവിനാ പരം.

൩൩൯. ഠായിസമ്ബന്ധിനോ ഭാവ, വിഭാവാ സാ’നുഭാവകാ;

സമ്ബജ്ഝന്തി നിബന്ധാ തേ, രസ’സ്സാദായ സാധുനം.

ഭാവഅധിപ്പായ

൩൪൦. ചിത്ത വുത്തി വിസേസാ തു, ഭാവയന്തി രസേ യതോ;

രത്യാദയോ തതോ ഭാവ, സദ്ദേന പരികിത്തിതാ.

ഠായീഭാവഅധിപ്പായ

൩൪൧. വിരോധിനാ’ഞ്ഞഭാവേന, യോ ഭാവോ ന തിരോഹിതോ;

സീലേന തിട്ഠതി’ച്ചേസോ, ‘ഠായീഭാവോ’തി സദ്ദിതോ.

ഠായീഭാവപ്പഭേദഉദ്ദേസ

൩൪൨. രതി, ഹസ്സോ, ച സോകോ, ച,

കോധു, സ്സാഹാ, ഭയം,പി ച;

ജിഗുച്ഛാ, വിമ്ഹയോ, ചേവ, സമോ ച നവ ഠായിനോ.

ബ്യഭിചാരീഭാവഅധിപ്പായ

൩൪൩. തിരോഭാവാ, വിഭാവാ’ദി, വിസേസനാ’ഭിമുഖ്യതോ;

യേ തേ ചരന്തി സീലേന, തേ ഹോന്തി ബ്യഭിചാരിനോ.

ബ്യഭിചാരിഭാവപഭേദ

൩൪൪. നിബ്ബേദോ, തക്ക, സങ്കാ, സമ,

ധിതി, ജളതാ, ദീനതു, ഗ്ഗാ, ലസത്തം,

സുത്തം, താസോ, ഗിലാനു, സ്സുക, ഹരിസ,

സതി, സ്സാ, വിസാദാ, ബഹിത്ഥാ [ബഹിദ്ധാ (ക.)];

ചിന്താ, ഗബ്ബാ, പമാരോ, മരിസ, മദ,

മതു, മ്മാദ, മോഹാ, വിബോധോ,

നിദ്ദാ, വേഗാ, സബിലം, മരണ,

ചപലതാ [സചപലാ (ക.)], ബ്യാധി, തേത്തിംസ മേതേ.

സത്തികഭാവഅധിപ്പായ

൩൪൫. സമാഹിത’ത്ത’പ്പഭവം, സത്തം [സത്വം (ക.)] തേനോ’പപാദിതാ;

സത്തികാ [സാത്വികാ (ക.)] പ്യ’നുഭാവത്തേ, വിസും ഭാവാ ഭവന്തി തേ.

സത്തികഭാവപ്പഭേദ

൩൪൬. ഥമ്ഭോ, പളയ, രോമഞ്ചാ, തഥാ സേദ, സ്സു, വേപഥു;

വേവണ്ണിയം, വിസരതാ, ഭാവാ’ട്ഠേ’തേ തു സത്തികാ.

൩൪൭. യദാ രത്യാദയോ ഭാവാ, ഠിതിസീലാ ന ഹോന്തി ചേ;

തദാ സബ്ബേപി തേ ഭാവാ, ഭവന്തി ബ്യഭിചാരിനോ.

൩൪൮. വിഭാവോ കാരണം തേസു, പ്പത്തിയു’ദ്ദീപനേ തഥാ;

യോ സിയാ ബോധകോ തേസം,

അനുഭാവോ’യ മീരിതോ.

൩൪൯. നേകഹേതും മനോവുത്തി, വിസേസഞ്ച വിഭാവിതും;

ഭാവം വിഭാവാ’നുഭാവാ, വണ്ണിയാ ബന്ധനേ ഫുടം.

൩൫൦. സവിഭാവാ’നുഭാവേഹി, ഭാവാ തേ തേ യഥാരഹം;

വണ്ണനീയാ യഥോ’ചിത്യം, ലോകരൂപാ’നുഗാമിനാ.

൩൫൧. ചിത്ത വുത്തി വിസേസത്താ, മാനസാ സത്തികാ’ങ്ഗതോ;

ബഹി നിസ്സട സേദാദി, അനുഭാവേഹി വണ്ണിയാ.

രസഅധിപ്പായ

൩൫൨. സാമാജികാന മാനന്ദോ, യോ ബന്ധത്ഥാ’നുസാരിനം;

രസീയതീതി തഞ്ഞൂഹി, രസോ നാമാ’യ’മീരിതോ.

രസപ്പഭേദ

൩൫൩. സവിഭാവാ, നുഭാവേഹി, സത്തിക,ബ്യഭിചാരിഭി;

അസ്സാദിയത്ത മാനീയ, മാനോ ഠായേ’വ സോ രസോ.

൩൫൪. സിങ്ഗാര,ഹസ്സ,കരുണാ, രുദ്ദ,വീര,ഭയാനകാ;

ബീഭച്ഛ,ബ്ഭുത,സന്താ, ച, രസാ ഠായീന നുക്കമാ.

൩൫൫. ദുക്ഖരൂപേ’യ’ മാനന്ദോ, കഥം നു കരുണാദികേ?

സിയാ സോതൂനമാനന്ദോ,

സോകോ വേസ്സന്തരസ്സ ഹി.

ഠായീഭാവ നിദ്ദേസ രതിട്ഠായീഭാവ

൩൫൬. രമ്മ,ദേസ, കലാ, കാല, വേസാദി, പടിസേവനാ;

യുവാന’ഞ്ഞോഞ്ഞരത്താനം, പമോദോ രതി രുച്ചതേ.

൩൫൭. യുത്യാ ഭാവാനുഭാവാ തേ, നിബന്ധാ പോസയന്തി നം;

സോപ്യ’യോഗ, വിപ്പയോഗ, സമ്ഭോഗാനം വസാ തിധാ.

ഹസ്സട്ഠായീഭാവ

൩൫൮. വികാരാ’കതിആദീഹി, അത്തനോ ഥ പരസ്സ വാ;

ഹസ്സോ നിദ്ദാ, സമാ’ലസ്യ, മുച്ഛാദി,ബ്യഭിചാരിഭി;

പരിപോസേ സിയാ ഹസ്സോ, ഭിയ്യോ’ത്ഥിപഭുതീനം സോ.

ഹസ്സപ്പഭേദ

൩൫൯. സിത മിഹ വികാസി നയനം,

കിഞ്ചാ’ലക്ഖിയ ദിജം തു തം ഹസിതം;

മധുരസ്സരം വിഹസിതം, അംസസിരോകമ്പമുപഹസിതം.

൩൬൦. അപഹസിതം സജല’ക്ഖി, വിക്ഖിത്തങ്ഗം ഭവത്യ’തിഹസിതം;

ദ്വേ ദ്വേ കഥിതാ ചേ’സം,

ജേട്ഠേ [മജ്ഝേ’ധമേതി ഏത്ഥ മജ്ഝേ അധമേതി പദച്ഛേദോ] മജ്ഝേ’ധമേ ച കമസോ.

കരുണട്ഠായീഭാവ

൩൬൧. സോകരൂപോ തു കരുണോ, നിട്ഠപ്പത്തി’ട്ഠ നാസതോ;

തത്ഥാ’നുഭാവാ രുദിത, പളയ,ത്ഥമ്ഭകാദയോ;

വിസാദാ,ലസ്യ,മരണ, ചിന്താ’ദീ ബ്യഭിചാരിനോ.

രുദ്ദട്ഠായീഭാവ

൩൬൨. കോധോ മച്ഛരിയാ’ദീഹി, പോസേ താസ, മദാദിഭി;

നയനാ’രുണതാദീഹി, രുദ്ദോ നാമ രസോ ഭവേ.

വീരട്ഠായീഭാവ

൩൬൩. പതാപ, വിക്കമാ’ദീഹു, സ്സാഹോ ‘വീരോ’തി സഞ്ഞിതോ;

രണ,ദാന,ദയായോഗാ, വീരോ’യം തിവിധോ ഭവേ;

തേവാ’നുഭാവാ ധിതി,മ, ത്യാ’ദയോ ബ്യഭിചാരിനോ.

ഭയട്ഠായീഭാവ

൩൬൪. വികാരാ,സനി,സത്താ’ദി, ഭയു’ക്കംസോ ഭയാനകോ;

സേദാ’ദയോ നുഭാവേ’ത്ഥ, താസാ’ദീ ബ്യഭിചാരിനോ.

ജിഗുച്ഛാട്ഠായീഭാവ

൩൬൫. ജിഗുച്ഛാ രുധിരാ’ദീഹി, പൂത്യാ’ദീഹി വിരാഗതോ;

ബീഭച്ഛോ ഖോഭനു’ബ്ബേഗീ, കമേന കരുണായുതോ;

നാസാ വികൂണനാദീഹി, സങ്കാദീഹി’സ്സ പോസനം.

വിമ്ഹയട്ഠായീഭാവ

൩൬൬. അതി ലോക പദത്ഥേഹി, വിമ്ഹയോ’യം രസോ’ബ്ഭുതോ;

തസ്സാ’നുഭാവാ സേദ,സ്സു, സാധുവാദാ’ദയോ സിയും;

താസാ,വേഗ,ധിതി,പ്പഞ്ഞാ, ഹോന്തേ’ത്ഥ ബ്യഭിചാരിനോ.

സമട്ഠായീഭാവ

൩൬൭. ഠായീഭാവോ സമോ മേത്താ, ദയാ,മോദാ’ദി സമ്ഭവോ;

ഭാവാദീഹി ത’ദുക്കംസോ, സന്തോ സന്ത നിസേവിതോ.

ഇതി സങ്ഘരക്ഖിത മഹാസാമിവിരചിതേ സുബോധാലങ്കാരേ

രസഭാവാ’വബോധോ നാമ

പഞ്ചമോ പരിച്ഛേദോ.

സുബോധാലങ്കാരോ സമത്തോ.