൮. ഇത്ഥിലിങ്ഗനാമികപദമാലാ

അഥ ഇത്ഥിലിങ്ഗേസു ആകാരന്തസ്സ ഭൂധാതുമയസ്സ പകതിരൂപഭൂതസ്സ ഭാവികാസദ്ദസ്സ നാമികപദമാലായം വത്തബ്ബായമ്പി പസിദ്ധസ്സ താവ കഞ്ഞാസദ്ദസ്സ നാമികപദമാലം വക്ഖാമ –

കഞ്ഞാ, കഞ്ഞാ, കഞ്ഞായോ. കഞ്ഞം, കഞ്ഞാ, കഞ്ഞായോ. കഞ്ഞായ, കഞ്ഞാഹി, കഞ്ഞാഭി. കഞ്ഞായ, കഞ്ഞാനം. കഞ്ഞായ, കഞ്ഞാഹി, കഞ്ഞാഭി. കഞ്ഞായ, കഞ്ഞാനം. കഞ്ഞായ, കഞ്ഞായം, കഞ്ഞാസു. ഭോതി കഞ്ഞേ, ഭോതിയോ കഞ്ഞാ, കഞ്ഞായോ. അയമമ്ഹാകം രുചി.

ഏത്ഥ ‘‘കഞ്ഞാ’’തി ഏകവചനബഹുവചനവസേന വുത്തം, നിരുത്തിപിടകേ ബഹുവചനവസേന വുത്തോ നയോ നത്ഥി. തഥാ ഹി തത്ഥ ‘‘സദ്ധാ തിട്ഠതി, സദ്ധായോ തിട്ഠന്തി. സദ്ധം പസ്സതി, സദ്ധായോ പസ്സതീ’’തി ഏത്തകമേവ വുത്തം, ‘‘സദ്ധാ’’തി ബഹുവചനം ന ആഗതം. കിഞ്ചാപി നാഗതം, തഥാപി ‘‘ബാഹാ പഗ്ഗയ്ഹ പക്കന്ദും, സിവികഞ്ഞാ സമാഗതാ. അഹേതു അപ്പച്ചയാ പുരിസസ്സ സഞ്ഞാ ഉപ്പജ്ജന്തിപി നിരുജ്ഝന്തിപീ’’തിആദിപാളിദസ്സനതോ ബാഹാകഞ്ഞാ സഞ്ഞാസദ്ദാദീനം ബഹുവചനതാ ഗഹേതബ്ബാ. ചൂളനിരുത്തിയം ‘‘ഭോതി കഞ്ഞേ, ഭോതി കഞ്ഞാ’’തി ദ്വേ ഏകവചനാനി വത്വാ ‘‘ഭോതിയോ കഞ്ഞായോ’’തി ഏകം ബഹുവചനം വുത്തം. നിരുത്തിപിടകേ പന ‘‘ഭോതി സദ്ധാ’’തി ഏകവചനം വത്വാ ‘‘ഭോതിയോ സദ്ധായോ’’തി ഏകം ബഹുവചനം വുത്തം. മയം പനേത്ഥ ‘‘ഏഹി ബാലേ ഖമാപേഹി, കുസരാജം മഹബ്ബലം. ഫുസ്സതീ വരവണ്ണാഭേ. ഏഹി ഗോധേ നിവത്തസ്സൂ’’തിആദിപാളിദസ്സനതോ ‘‘ഭോതി കഞ്ഞേ, ഭോതിയോ കഞ്ഞാ, കഞ്ഞായോ’’തി ഏവംപകാരാനിയേവ ആലപനേകവചനബഹുവചനാനി ഇച്ഛാമ. ഏത്ഥ ‘‘ഭോതി കഞ്ഞേ’’തി അയം നയോ അമ്മാദീസു മാതാദീസു ച ന ലബ്ഭതി.

ഭാവികാ, ഭാവികാ, ഭാവികായോ. ഭാവികം, ഭാവികാ, ഭാവികായോ. ഭാവികായ, ഭാവികാഹി, ഭാവികാഭി. ഭാവികായ, ഭാവികാനം. ഭാവികായ, ഭാവികാഹി, ഭാവികാഭി. ഭാവികായ, ഭാവികാനം. ഭാവികായ, ഭാവികായം, ഭാവികാസു. ഭോതി ഭാവികേ, ഭോതിയോ ഭാവികാ, ഭാവികായോ.

ഏവം ഹേട്ഠുദ്ദിട്ഠാനം സബ്ബേസം ഭൂധാതുമയാനം ‘‘ഭാവനാ വിഭാവനാ’’ഇച്ചേവമാദീനംആകാരന്തപദാനം അഞ്ഞേസഞ്ചാകാരന്തപദാനം നാമികപദമാലാ യോജേതബ്ബാ. ഏത്ഥഞ്ഞാനി ആകാരന്തപദാനി നാമ സദ്ധാദീനി.

സദ്ധാ മേധാ പഞ്ഞാ വിജ്ജാ, ചിന്താ മന്താ തണ്ഹാ’ഭിജ്ഝാ;

ഇച്ഛാ പുച്ഛാ ജായാ മായാ, മേത്താ മത്താ സിക്ഖാ സങ്ഖാ.

ജങ്ഘാ ബാഹാ ഗീവാ ജിവ്ഹാ, വാചാ ഛായാ ഗങ്ഗാ നാവാ;

നിദ്ദാ കന്താ സാലാ മാലാ, വേലാ വീണാ ഭിക്ഖാ ലാഖാ.

ഗാഥാ സേനാ ലേഖാ’പേക്ഖാ, ആസാ പൂജാ ഏസാ കങ്ഖാ;

അഞ്ഞാ മുദ്ദാ ഖിഡ്ഡാ ഭസ്സാ, ഭാസാ കീളാ സത്താ ചേതാ.

പിപാസാ വേദനാ സഞ്ഞാ, ചേതനാ തസിണാ പജാ;

ദേവതാ വട്ടകാ ഗോധാ, ബലാകാ വസുധാ സഭാ.

ഉക്കാ സേഫാലികാ സിക്കാ, സലാകാ വാലികാ സിഖാ;

കാരണാ വിസിഖാ സാഖാ, വചാ വഞ്ഝാ ജടാ ഘടാ.

പീളാ സോണ്ഡാ വിതണ്ഡാ ച, കരുണാ വനിതാ ലതാ;

കഥാ നിന്ദാ സുധാ രാധാ, വാസനാ സിംസപാ പപാ.

പഭാ സീമാ ഖമാ ഏജാ,

ഖത്തിയാ സക്ഖരാ സുരാ;

ദോലാ തുലാ സിലാ ലീലാ,

ലാലേ’ളാ മേഖലാ കലാ.

വളവാ സുണിസാ മൂസാ, മഞ്ജൂസാ സുലസാ ദിസാ;

നാസാ ജുണ്ഹാ ഗുഹാ ഈഹാ, ലസികാ പരിസാ നിസാ;

മാതികിച്ചാദയോ ചേവ, ഭാവികാപദസാദിസാ.

അമ്മന്നമ്ബാ ച താതാ ച, കിഞ്ചിദേവ സമാ സിയും;

മാതാ ധീതാ പനത്താദീ, പുഥഗേവ ഇതോ സിയും.

പരിസാസദ്ദസ്സ പന സത്തമീഠാനേ ‘‘പരിസായ, പരിസായം, പരിസതി, പരിസാസൂ’’തി യോജേതബ്ബം ‘‘ഏകമിദം ഭോ ഗോതമ സമയം തോദേയ്യസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ പരിസതി പരൂപാരമ്ഭം വത്തേന്തീ’’തി പാളിദസ്സനതോ. അമ്മാദീനം പന ‘‘അമ്മാ, അമ്മാ, അമ്മായോ’’തിആദിനാ കഞ്ഞാനയേന വത്വാ അവസാനേ ‘‘ഭോതി അമ്മ, ഭോതി അമ്മാ, ഭോതിയോ അമ്മാ, അമ്മായോ’’തിആദിനാ യോജേതബ്ബം.

മാതാ, മാതാ, മാതരോ. മാതരം, മാതരോ. മാതരാ, മാതുയാ, മത്യാ, മാതൂഹി, മാതൂഭി. മാതു, മാതുയാ, മത്യാ, മാതരാനം, മാതാനം, മാതൂനം. മാതരാ, മാതുയാ, മത്യാ, മാതൂഹി, മാതൂഭി. മാതു, മാതുയാ, മത്യാ, മാതരാനം, മാതാനം, മാതൂനം. മാതരി, മാതുയാ, മത്യാ, മാതുയം, മത്യം, മാതൂസു. ഭോതി മാതാ, ഭോതിയോ മാതാ, മാതരോ.

ഏത്ഥ പന യസ്മാ പാളിയം ഇത്ഥിലിങ്ഗാനം സകാരന്താനി രൂപാനി ഏഹി ഏഭി ഏസുകാരന്താദീനി ച ഏനന്താദീനി ച ന ദിസ്സന്തി, തസ്മാ കേഹിചി വുത്താനിപി ‘‘മാതുസ്സ മാതരേഹീ’’തിആദീനി ന വുത്താനി, ഏസ നയോ ഇതരേസുപി. ‘‘യംകിഞ്ചിത്ഥികതം പുഞ്ഞം, മയ്ഹഞ്ച മാതുയാ ച തേ. അനുഞ്ഞാതോ അഹം മത്യാ’’തി പാളിദസ്സനതോ പന കരണസമ്പദാനനിസ്സക്കസാമിഭുമ്മവചനട്ഠാനേ ‘‘മാതുയാ, മത്യാ’’തി ച വുത്തം ഇത്ഥിലിങ്ഗട്ഠാനേ സമാനഗതികത്താ തേസം വചനാനം. തഥാ ഹി ഉമ്മാദന്തിജാതകേ ‘‘മത്യാ’’തി പദം പഞ്ചമീതതിയേകവചനവസേന ആഗതം, യഥാ പന ‘‘ഖത്തിയാ’’തി പദം മജ്ഝസരലോപവസേന ‘‘ഖത്യാ’’തി ഭവതി, തഥാ ‘‘മാതുയാ മാതുയ’’ന്തി ച പദം ‘‘മത്യാ, മത്യ’’ന്തി ഭവതി, അയം നയോ ധീതുസദ്ദാദീസു ന ലബ്ഭതി.

ധീതാ, ധീതാ, ധീതരോ. ധീതം, ധീതരം, ധീതരോ. ധീതുയാ, ധീതൂഹി, ധീതൂഭി. ധീതു, ധീതുയാ, ധീതരാനം, ധീതാനം, ധീതൂനം. ധീതരാ, ധീതുയാ, ധീതൂഹി, ധീതൂഭി. ധീതു, ധീതുയാ, ധീതരാനം, ധീതാനം, ധീതൂനം. ധീതരി, ധീതുയാ, ധീതുയം, ധീതൂസു. ഭോതി ധീതു, ഭോതി ധീതാ, ഭോതിയോ ധീതാ, ധീതരോ. ഏത്ഥ പന.

‘‘ജാലിം കണ്ഹാജിനം ധീതം, മദ്ദിദേവിം പതിബ്ബതം;

ചജമാനോ ന ചിന്തേസിം, ബോധിയായേവ കാരണാ’’തി

പാളിയം ‘‘ധീത’’ന്തി ദസ്സനതോ ഉപയോഗവചനട്ഠാനേ ‘‘ധീത’’ന്തി വുത്തം, തസ്മാ ഇദം സാരതോ ഗഹേതബ്ബം, തഥാ പാളിയം ‘‘അസ്സമണീ ഹോതി അസക്യധീതരാ’’തി സമാസപദസ്സ ദസ്സനതോ തതിയേകവചനന്തപദസദിസം ‘‘സേട്ഠിധീതരാ’’തിആദികം പഠമേകവചനന്തമ്പി സമാസപദം ഗഹേതബ്ബമേവ, നിരുത്തിപിടകേ പന ‘‘മാതാ ധീതാ’’തി പദദ്വയം സദ്ധാനയേ പക്ഖിത്ത, തമമ്ഹേഹി ‘‘സദ്ധായാ’’തി പദസ്സ വിയ ‘‘മാതായാ’’തിആദീനം പാളിആദീസു ബ്യാസേ അദസ്സനതോ വിസും ഗഹിതം സമാസേയേവ ഹി ഈദിസിം സദ്ദഗതിം പസ്സാമ ‘‘രാജമാതായ രാജധീതായ സേട്ഠിധീതായാ’’തി. ഏവം കഞ്ഞാനയോപി ഏകദേസേന ലബ്ഭതി, തഥാ ‘‘അച്ഛരിയം നന്ദമാതേ, അബ്ഭുതം നന്ദമാതേ’’തി പാളിയം ‘‘നന്ദമാതേ’’തി ദസ്സനതോ ‘‘ഭോതി രാജമാതേ, ഭോതി രാജധീതേ’’തി ഏവമാദിനയോപി ലബ്ഭതി, തത്ര നന്ദമാതേതി നന്ദസ്സ മാതാ നന്ദമാതാ, ഭോതി നന്ദമാതേ, ഏവം സമാസേയേവ ഈദിസീ സദ്ദഗതി ഹോതി, തസ്മാ സമാസപദത്തേ ‘‘മാതു ധീതു ദുഹിതു’’ഇച്ചേതേസം പകതിരൂപാനം ദ്വേ കോട്ഠാസാ ഗഹേതബ്ബാ പഠമം ദസ്സിതരൂപകോട്ഠാസോ ച കഞ്ഞാനയോ രൂപകോട്ഠാസോ ചാതി. നത്താദീനി പദാനി ന കേവലം പുല്ലിങ്ഗാനിയേവ ഹോന്തി, അഥ ഖോ ഇത്ഥിലിങ്ഗാനിപി. തഥാ ഹി ‘‘വിസാഖായ നത്താ കാലങ്കതാ ഹോതി. ചതസ്സോ മൂസികാ ഗാധം കത്താ, നോ വസിതാ’’തിആദീനി പയോഗാനി സാസനേ ദിസ്സന്തി.

നത്താ, നത്താ, നത്താരോ. നത്തം, നത്താരം, നത്താരോ. നത്താരാ, നത്തുയാ, നത്തൂഹി, നത്തൂഭി. നത്തു, നത്തുയാ, നത്താരാനം നത്താനം, നത്തൂനം. നത്താരാ, നത്തുയാ, നത്തൂഹി, നത്തൂഭി. നത്തു, നത്തുയാ, നത്താരാനം, നത്താനം, നത്തൂനം. നത്തരി, നത്തുയാ, നത്തുയം, നത്തൂസു. ഭോതി നത്ത, ഭോതി നത്താ, ഭോതിയോ നത്താ, നത്താരോ.

ഏവം ‘‘കത്താ വസിതാ ഭാസിതാ’’ ഇച്ചാദീസുപി സമാസപദത്തേ പന ‘‘രാജമാതായ നന്ദമാതേ’’തിആദീനി വിയ ‘‘രാജനത്തായ, രാജനത്തേ’’തിആദീനി രൂപാനി ഭവന്തി.

സവിനിച്ഛയോയം ആകാരന്തുകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗാനം പകതിരൂപസ്സ നാമികപദമാലാവിഭാഗോ.

ആകാരന്തുകാരന്തതാപകതികം

ആകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗം നിട്ഠിതം.

ഇദാനി ഭൂമിപദാദീനം നാമികപദമാലം വക്ഖാമ പുബ്ബാചരിയമതം പുരേചരം കത്വാ –

രത്തി, രത്തീ, രത്തിയോ. രത്തിം, രത്തീ, രത്തിയോ. രത്തിയാ, രത്തീഹി, രത്തീഭി. രത്തിയാ, രത്തീനം. രത്തിയാ, രത്തീഹി, രത്തീഭി. രത്തിയാ, രത്തീനം. രത്തിയാ, രത്തിയം, രത്തീസു. ഭോതി രത്തി, ഭോതിയോ രത്തിയോ. യമകമഹാഥേരമതം.

‘‘ഭൂമി, ഭൂമീ, ഭൂമിയോ. ഭൂമിം, ഭൂമീ, ഭൂമിയോ’’തി സബ്ബം നേയ്യം. ഏവം ‘‘ഭൂതി സത്തി പത്തി വുത്തി മുത്തി കിത്തി ഖന്തി തിത്തി സിദ്ധി ഇദ്ധി വുദ്ധി സുദ്ധി ബുദ്ധി ബോധി പീതി നന്ദി മതി അസനി വസനി സതി ഗതി വുഡ്ഢി യുവതി അങ്ഗുലി ബോന്ദി ദിട്ഠി തുട്ഠി നാഭി’’ ഇച്ചാദീനമ്പി നാമികപദമാലാ യോജേതബ്ബാ. അപിച ‘‘രത്യോ അമോഘാ ഗച്ഛന്തി. ദിവാ ച രത്തോ ച ഹരന്തി യേ ബലിം. ന ഭൂമ്യാ ചതുരങ്ഗുലോ. സേതി ഭൂമ്യാ അനുത്ഥുനം. ഭൂമ്യാ സോ പതിതം പാസം. ഗീവായ പടിമുഞ്ചതി. ഇമാ ച നഭ്യോ സതരാജിചിത്തിതാ. സതേരതാ വിജ്ജുരിവപ്പഭാസരേ’’തി ഏവമാദീനം പയോഗാനം ദസ്സനതോ രത്തി ഭൂമി നാഭിസദ്ദാദീനം അയമ്പി നാമികപദമാലാവിസേസോ വേദിതബ്ബോ. കഥം?

രത്തി, രത്തീ, രത്തിയോ, രത്യോ. രത്തിം, രത്തീ, രത്തിയോ, രത്യോ. രത്തിയാ, രത്യാ, രത്തീഹി, രത്തീഭി. രത്തിയാ, രത്യാ, രത്തീനം. രത്തിയാ, രത്യാ, രത്തീഹി, രത്തീഭി. രത്തിയാ, രത്യാ, രത്തീനം. രത്തിയാ, രത്യാ, രത്തിയം രത്യം, രത്തോ, രത്തീസു. ഭോതി രത്തി, ഭോതിയോ രത്തീ, രത്തിയോ, രത്യോ.

ഏത്ഥ ‘‘രത്തോ’’തി രൂപനയം വജ്ജേത്വാ ‘‘ഭൂമി, ഭൂമീ, ഭൂമിയോ, ഭൂമ്യോ’’തി സബ്ബം നേയ്യം.

നാഭി, നാഭീ, നാഭിയോ, നഭ്യോ. നാഭിം, നാഭീ, നാഭിയോ, നഭ്യോ. നാഭിയാ, നഭ്യാ, നാഭീഹി, നാഭീഭി. നാഭിയാ, നഭ്യാ, നാഭീനം. നാഭിയാ, നഭ്യാ, നാഭീഹി, നാഭീഭി. നാഭിയാ, നഭ്യാ, നാഭീനം. നാഭിയാ, നഭ്യാ, നാഭിയം, നഭ്യം, നാഭീസു. ഭോതി നാഭി, ഭോതിയോ നാഭീ, നാഭിയോ, നഭ്യോ.

ബോധി, ബോധീ, ബോധിയോ, ബോജ്ഝോ. ബോധിം, ബോധിയം, ബോജ്ഝം, ബോധീ, ബോധിയോ, ബോജ്ഝോ. ബോധിയാ, ബോജ്ഝാ, ബോധീഹി, ബോധീഭി. ബോധിയാ, ബോജ്ഝാ, ബോധീനം. ബോധിയാ, ബോജ്ഝാ, ബോധീഹി, ബോധീഭി. ബോധിയാ, ബോജ്ഝാ, ബോധീനം. ബോധിയാ, ബോജ്ഝാ, ബോധിയം, ബോജ്ഝം, ബോധീസു. ഭോതി ബോധി, ഭോതിയോ ബോധീ, ബോധിയോ, ബോജ്ഝോ.

ഏത്ഥ പന ‘‘ബുജ്ഝസ്സു ജിന ബോധിയം. അഞ്ഞത്ര ബോജ്ഝാ തപസാ’’തി വിചിത്രപാളിനയദസ്സനതോ വിചിത്രനയാ നാമികപദമാലാ വുത്താ. സബ്ബോപി ചായം നയോ അഞ്ഞത്ഥാപി യഥാരഹം യോജേതബ്ബോ.

സവിനിച്ഛയോയം ഇകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗാനം പകതിരൂപസ്സ നാമികപദമാലാവിഭാഗോ.

ഇകാരന്തതാപകതികം ഇകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗം

നിട്ഠിതം.

ഇദാനി ഭൂരീസദ്ദാദീനം നാമികപദമാലം വക്ഖാമ പുബ്ബാചരിയമതം പുരേചരം കത്വാ –

ഇത്ഥീ, ഇത്ഥീ, ഇത്ഥിയോ. ഇത്ഥിം, ഇത്ഥീ, ഇത്ഥിയോ. ഇത്ഥിയാ, ഇത്ഥീഹി, ഇത്ഥീഭി. ഇത്ഥിയാ, ഇത്ഥീനം. ഇത്ഥിയാ, ഇത്ഥീഹി, ഇത്ഥീഭി. ഇത്ഥിയാ, ഇത്ഥീനം. ഇത്ഥിയാ, ഇത്ഥിയം, ഇത്ഥീസു. ഭോതി ഇത്ഥി, ഭോതിയോ ഇത്ഥിയോ. യമകമഹാഥേരമതം.

‘‘ഭൂരീ, ഭൂരീ, ഭൂരിയോ. ഭൂരിം, ഭൂരീ, ഭൂരി യോ’’തി ഇത്ഥിയാ സമം. ഏവം ഭൂതീ ഭോതീ വിഭാവിനീ ഇച്ചാദീനം ഭൂധാതുമയാനം അഞ്ഞേസഞ്ച ഈകാരന്തസദ്ദാനം നാമികപദമാലാ യോജേതബ്ബാ. ഏത്ഥഞ്ഞേ ഈകാരന്തസദ്ദാ നാമ –

‘‘മാതുലാനീ ച ഭഗിനീ, ഭിക്ഖുനീ സാമുഗീ അജീ;

വാപീ പോക്ഖരണീ ദേവീ, നാഗീ യക്ഖിനീ രാജിനീ.

ദാസീ ച ബ്രാഹ്മണീ മുട്ഠ-സ്സതിനീ സീഘയായിനീ;

സാകിയാനീ’’തി ചാദീനി, പയോഗാനി ഭവന്തി ഹി.

തത്ര ‘‘പോക്ഖരണീ ദാസീ, ബ്രാഹ്മണി’’ച്ചാദിനം ഗതി;

അഞ്ഞഥാപി സിയാ ഗാഥാ-ചുണ്ണിയേസു യഥാരഹം.

‘‘കുസാവതീ’’തിആദീനം, ഗാഥാസ്വേവ വിസേസതോ;

രൂപാനി അഞ്ഞഥാ ഹോന്തി, ഏകവചനതോ വദേ.

‘‘കാസീ അവന്തീ’’ഇച്ചാദീ, ബഹുവചനതോ വദേ;

‘‘ചന്ദവതീ’’തിആദീനി, പയോഗസ്സാനുരൂപതോ.

തഥാ ഹി ‘‘പോക്ഖരഞ്ഞോ സുമാപിതാ. താ ച സത്തസതാ ഭരിയാ, ദാസ്യോ സത്തസതാനി ച. ദാരകേ ച അഹം നേസ്സം, ബ്രാഹ്മണ്യാ പരിചാരകേ. നജ്ജോ സന്ദന്തി. നജ്ജാ നേരഞ്ജരായ തീരേ. ലക്ഖ്യാ ഭവ നിവേസനം.

ബാരാണസ്യം മഹാരാജ, കാകരാജാ നിവാസകോ;

അസീതിയാ സഹസ്സേഹി, സുപത്തോ പരിവാരിതോ.

രാജാ യഥാ വേസ്സവണോ നളിഞ്ഞ’’ന്തി

ഏവമാദീനം പാളീനം ദസ്സനതോ പോക്ഖരണീ ഇച്ചാദീനം നാമികപദമാലായോ സവിസേസാ യോജേതബ്ബാ. കഥം? ‘പോക്ഖരണീ, പോക്ഖരണീ, പോക്ഖരണിയോ, പോക്ഖരഞ്ഞോ. പോക്ഖരണി’’ന്തിആദിനാ വത്വാ കരണസമ്പദാനനിസ്സക്കസാമിവചനട്ഠാനേ ‘‘പോക്ഖരണിയാ, പോക്ഖരഞ്ഞാ’’തി ഏകവചനാനി വത്തബ്ബാനി. ഭുമ്മവചനട്ഠാനേ പന ‘‘പോക്ഖരണിയാ, പോക്ഖരഞ്ഞാ, പോക്ഖരണിയം, പോക്ഖരഞ്ഞ’’ന്തി ച ഏകവചനാനി വത്തബ്ബാനി. സബ്ബത്ഥ ച പദാനി പരിപുണ്ണാനി കാതബ്ബാനി. തഥാ ‘‘ദാസീ, ദാസീ, ദാസിയോ, ദാസ്യോ. ദാസിം, ദാസിയം, ദാസീ, ദാസിയോ, ദാസ്യോ’’തി വത്വാ കരണവചനട്ഠാനാദീസു ‘‘ദാസിയാ, ദാസ്യാ’’തി ഏകവചനാനി വത്തബ്ബാനി. ഭുമ്മവചനട്ഠാനേ പന ‘‘ദാസിയാ, ദാസ്യാ, ദാസിയം, ദാസ്യ’’ന്തി ച ഏകവചനാനി വത്തബ്ബാനി. സബ്ബത്ഥ പദാനി പരിപുണ്ണാനി കാതബ്ബാനി. ഏത്ഥ പന ‘‘യട്ഠിയാ പടികോടേതി, ഘരേ ജാതംവ ദാസിയം. ഫുസിസ്സാമി വിമുത്തിയ’’ന്തി പയോഗാനം ദസ്സനതോ അംവചനസ്സ യമാദേസവസേന ‘‘ദാസിയ’’ന്തി വുത്തം. തേസു ച ‘‘ഘരേ ജാതംവ ദാസിയ’’ന്തി ഏത്ഥ അംവചനസ്സ യമാദേസതോ അഞ്ഞോപി സദ്ദനയോ ലബ്ഭതി. കഥം? യഥാ ദഹരീ ഏവ ‘‘ദഹരിയാ’’തി വുച്ചതി, ഏവം ദാസീ ഏവ ‘‘ദാസിയാ’’തി.

ഏത്ഥ പന ‘‘പസ്സാമി വോഹം ദഹരിം, കുമാരിം ചാരുദസ്സന’’ന്തി ച ‘‘യേ തം ജിണ്ണസ്സ പാദംസു, ഏവം ദഹരിയം സതി’’ന്തി ച പാളി നിദസ്സനം, ഉപയോഗവചനിച്ഛായ ‘‘ദാസിയ’’ന്തി വുത്തം, ഇമസ്മിം പനാധിപ്പായേ ‘‘ദാസിയാ, ദാസിയാ, ദാസിയായോ. ദാസിയം, ദാസിയാ, ദാസിയായോ. ദാസിയായാ’’തി കഞ്ഞാനയേനേവ നാമികപദമാലാ ഭവതി ‘‘കുമാരിയാ’’തി സദ്ദസ്സേവ. തഥാ ഹി ‘‘കുമാരിയേ ഉപസേനിയേ’’തി പാളി ദിസ്സതി. തഥാ ‘‘പുപ്ഫവതിയാ, പുപ്ഫവതിയം, പുപ്ഫവതിയായ, പുപ്ഫവതിയായം, ഭോതി പുപ്ഫവതിയേ’’തി കഞ്ഞാനയനിസ്സിതേന ഏകവചനനയേന നാമികപദമാലാ ഭവതി.

ഏത്ഥ പന ‘‘അതീതേ അയം ബാരാണസീ പുപ്ഫവതിയാ നാമ അഹോസി. രാജാസി ലുദ്ദകമ്മോ, ഏകരാജാ പുപ്ഫവതിയായം. ഉയ്യസ്സു പുബ്ബേന പുപ്ഫവതിയായാ’’തി പാളി ച അട്ഠകഥാപാഠോ ച നിദസ്സനം. അപരോ നയോ – ‘‘ദാസിയാ ദഹരിയാ കുമാരിയാ’’തിആദീസു കകാരസ്സ യകാരാദേസോപി ദട്ഠബ്ബോ. ബ്രാഹ്മണീസദ്ദസ്സ തു ‘‘ബ്രാഹ്മണീ, ബ്രാഹ്മണീ, ബ്രാഹ്മണിയോ, ബ്രാഹ്മണ്യോ. ബ്രാഹ്മണി’’ന്തിആദീനി വത്വാ കരണവചനട്ഠാനാദീസു ‘‘ബ്രാഹ്മണിയാ, ബ്രാഹ്മണ്യാ’’തി ഏകവചനാനി വത്തബ്ബാനി, സബ്ബത്ഥ ച പദാനി പരിപുണ്ണാനി കാതബ്ബാനി. നദീസദ്ദസ്സ ‘‘നദീ, നദീ, നദിയോ, നജ്ജോ. നദി’’ന്തിആദിനാ വത്വാ ‘‘നദിയാ, നജ്ജാ’’തി ച ‘‘നദിയം, നജ്ജ’’ന്തി ച വത്തബ്ബം, സബ്ബത്ഥ ച പദാനി പരിപുണ്ണാനി കാതബ്ബാനി. ഇത്ഥിലിങ്ഗേസു ഹി പച്ചത്തബഹുവചനേ ദിട്ഠേയേവ ഉപയോഗബഹുവചനം അനാഗതമ്പി ദിട്ഠമേവ ഹോതി, തഥാ ഉപയോഗബഹുവചനേ ദിട്ഠേയേവ പച്ചത്തബഹുവചനം അനാഗതമ്പി ദിട്ഠമേവ ഹോതി, കരണസമ്പദാനനിസ്സക്കസാമിഭുമ്മവചനാനമ്പി അഞ്ഞതരസ്മിം ദിട്ഠേയേവ അഞ്ഞതരം ദിട്ഠമേവ ഹോതി. തഥാ ഹി ‘‘ദാസാ ച ദാസ്യോ അനുജീവിനോ ചാ’’തി ഏത്ഥ ‘‘ദാസ്യോ’’തി പച്ചത്തബഹുവചനേ ദിട്ഠേയേവ അപരമ്പി ‘‘ദാസ്യോ’’തി ഉപയോഗബഹുവചനം തംസദിസത്താ ദിട്ഠമേവ ഹോതി.

‘‘സക്കോ ച മേ വരം ദജ്ജാ, സോ ച ലബ്ഭേഥ മേ വരോ;

ഏകരത്തം ദ്വിരത്തം വാ, ഭവേയ്യം അഭിപാരകോ;

ഉമ്മാദന്ത്യാ രമിത്വാന, സിവിരാജാ തതോ സിയ’’ന്തി

ഏത്ഥ ‘‘ഉമ്മാദന്ത്യാ’’തി കരണവചനേ ദിട്ഠേയേവ തംസദിസാനി സമ്പദാനനിസ്സക്കസാമിഭുമ്മവചനാനിപി ദിട്ഠാനിയേവ ഹോന്തി. ‘‘ബ്രാഹ്മണ്യാ പരിചാരകേ’’തി ഏത്ഥ ‘‘ബ്രാഹ്മണ്യാ’’തി സാമിവചനേ ദിട്ഠേയേവ തംസദിസാനി കരണസമ്പദാനനിസ്സക്കഭുമ്മവചനാനിപി ദിട്ഠാനിയേവ ഹോന്തി. ‘‘സേതി ഭൂമ്യാ അനുത്ഥുന’’ന്തി ഏത്ഥ ‘‘പഥബ്യാ ചാരുപുബ്ബങ്ഗീ’’തി ഏത്ഥ ച ‘‘ഭൂമ്യാ, പഥബ്യാ’’തി സത്തമിയാ ഏകവചനേ ദിട്ഠേയേവ തംസദിസാനി കരണസമ്പദാനനിസ്സക്കസാമിവചനാനിപി ദിട്ഠാനിയേവ ഹോന്തി. ‘‘ബാരാണസ്യം മഹാരാജാ’’തി ഏത്ഥ ‘‘ബാരാണസ്യ’’ന്തി ഭുമ്മവചനേ ദിട്ഠേയേവ തംസദിസാനി അഞ്ഞാനിപി ‘‘ബ്രാഹ്മണ്യം ഏകാദസ്യം പഞ്ചമ്യ’’ന്തിആദീനി ഭുമ്മവചനാനി ദിട്ഠാനിയേവ ഹോന്തി.

ഗണ്ഹന്തി ച താദിസാനി രൂപാനി പുബ്ബാചരിയാസഭാപി ഗാഥാഭിസങ്ഖരണവസേന. സാസനേപി പന ഏതാദിസാനി രൂപാനി യേഭുയ്യേന ഗാഥാസു സന്ദിസ്സന്തി.

കുസാവതീ. കുസാവതിം. കുസാവതിയാ, കുസാവത്യാ. കുസാവതിയം, കുസാവത്യം. ഭോതി കുസാവതി.

ബാരാണസീ. ബാരാണസിം. ബാരാണസിയാ, ബാരാണസ്യാ. ബാരാണസിയം, ബാരാണസ്യം, ബാരാണസ്സം ഇച്ചപി, ഭോതി ബാരാണസി.

നളിനീ. നളിനിം. നളിനിയാ, നളിഞ്ഞാ. നളിനിയം, നളിഞ്ഞം. ഭോതി നളിനി. അഞ്ഞാനിപി യോജേതബ്ബാനി.

ഗാഥാവിസയം പന പത്വാ ‘‘കുസാവതിമ്ഹി, ബാരാണസിമ്ഹി, നളിനിമ്ഹീ’’തിആദിനാ സദ്ദരൂപാനിപിയോജേതബ്ബാനി. തഥാ ഹി പാളിയം ‘‘കുസാവതിമ്ഹി’’ആദീനി മ്ഹിയന്താനി ഇത്ഥിലിങ്ഗരൂപാനി ഗാഥാസുയേവ പഞ്ഞായന്തി, ന ചുണ്ണിയപദരചനായം. അക്ഖരസമയേ പന താദിസാനി രൂപാനി അനിവാരിതാനി ‘‘നദിമ്ഹാ ചാ’’തിആദിദസ്സനതോ. യം പന അട്ഠകഥാസു ചുണ്ണിയപദരചനായം ‘‘സമ്മാദിട്ഠിമ്ഹീ’’തിആദികം ഇത്ഥിലിങ്ഗരൂപം ദിസ്സതി, തം അക്ഖരവിപല്ലാസവസേന വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം ചുണ്ണിയപദട്ഠാനേ ‘‘സമ്മാദിട്ഠിയം പടിസന്ധിയം സുഗതിയം ദുഗ്ഗതിയ’’ന്തിആദിദസ്സനതോ. അയം പനേത്ഥ നിയമോ സുഗതസാസനേ ഗാഥായം ചുണ്ണിയപദട്ഠാനേ ച ‘‘കഞ്ഞാ രത്തി ഇത്ഥീ യാഗു വധൂ’’തി ഏവം പഞ്ചന്തേഹി ഇത്ഥിലിങ്ഗേഹി സദ്ധിം നാ സ സ്മാ സ്മിം മ്ഹാ മ്ഹിഇച്ചേതേ സദ്ദാ സരൂപതോ പരത്തം ന യന്തി. മ്ഹിസദ്ദോ പന ഗാഥായം ഇവണ്ണന്തേഹി ഇത്ഥിലിങ്ഗേഹി സദ്ധിം പരത്തം യാതി. തത്രിദം വുച്ചതി –

‘‘ഗാഥായം ചുണ്ണിയേ ചാപി, നാ സസ്മാദീ സരൂപതോ;

നാകാരന്തഇവണ്ണന്ത-ഇത്ഥീതി പരതം ഗതാ.

മ്ഹിസദ്ദോ പന ഗാഥായം, ഇവണ്ണന്തിത്ഥിഭീ സഹ;

യ’തോ പരത്തമേതസ്സ, പയോഗാനി ഭവന്തി ഹി.

യഥാ ബലാകയോനിമ്ഹി, ന വിജ്ജതി പുമോ സദാ;

കുസാവഭിമ്ഹി നഗരേ, രാജാ ആസി മഹീപതീ’’തി.

ഏവം കുസാവതീ ഇച്ചാദീനി അഞ്ഞഥാ ഭവന്തി, നഗരനാമത്താ പനേകവചനാനിപി, ന ജനപദനാമാനി വിയ ബഹുവചനാനി. ‘‘കാസീ, കാസിയോ. കാസീഹി, കാസീഭി. കാസീനം. കാസീസു. ഭോതിയോ കാസിയോ. ഏവം അവന്തീ അവന്തിയോ’’തിആദിനാപി നാമികപദമാലാ യോജേതബ്ബാ. അഞ്ഞാനിപി പദാനി ഗഹേതബ്ബാനി. ഏവം കാസീഇച്ചാദീനി ജനപദനാമത്താ രൂള്ഹീവസേന ബഹുവചനാനേവ ഭവന്തി അത്ഥസ്സ ഏകത്തേപി.

ചന്ദവതീ, ചന്ദവതിം, ചന്ദവതിയാ, ചന്ദവതിയം, ഭോതി ചന്ദവതി, ഏവം ഏകവചനവസേന വാ, ചന്ദവതിയോ, ചന്ദവതിയോ, ചന്ദവതീഹി, ചന്ദവതീഭി, ചന്ദവതീനം, ചന്ദവതീസു, ഭോതിയോ ചന്ദവതിയോ, ഏവം ബഹുവചനവസേന വാ നാമികപദമാലാ വേദിതബ്ബാ, അഞ്ഞാനിപി പദാനി യോജേതബ്ബാനി. ‘‘ചന്ദവതീ’’ഇച്ചാദീനി ഹി ഏകിസ്സാ ബഹൂനഞ്ചിത്ഥീനം പണ്ണത്തിഭാവതോ പയോഗാനുരൂപേന ഏകവചനവസേന വാ ബഹുവചനവസേന വാ യോജേതബ്ബാനി ഭവന്തി. ഏസ നയോ അഞ്ഞത്രാപി.

സവിനിച്ഛയോയം ഈകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗാനം പകതിരൂപസ്സ നാമികപദമാലാവിഭാഗോ.

ഈകാരന്തതാപകതികം ഈകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗം നിട്ഠിതം.

ഇദാനി ഭൂധാതുമയാനം ഉകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗാനം അപ്പസിദ്ധത്താ അഞ്ഞേന ഉകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗേന നാമികപദമാലം പൂരേസ്സാമ –

യാഗു, യാഗൂ, യാഗുയോ. യാഗും, യാഗൂ, യാഗുയോ. യാഗുയാ, യാഗൂഹി, യാഗൂഭി. യാഗുയാ, യാഗൂനം. യാഗുയാ, യാഗൂഹി, യാഗൂഭി. യാഗുയാ, യാഗൂനം. യാഗുയാ, യാഗുയം, യാഗൂസു. ഭോതി യാഗു, ഭോതിയോ യാഗൂ, യാഗുയോ.

ഏവം ‘‘ധാതു ധേനു കാസു ദദ്ദു കണ്ഡു കച്ഛു രജ്ജു’’ഇച്ചാദീനി. തത്ര ധാതുസദ്ദോ രസരുധിരമംസമേദന്ഹാരുഅട്ഠിഅട്ഠിമിഞ്ജസുക്കസങ്ഖാതധാതുവാചകോ പുല്ലിങ്ഗോ, സഭാവവാചകോ പന സുഗതാദീനം സാരീരികവാചകോ ലോകധാതുവാചകോ ച ചക്ഖാദിവാചകോ ച ഇത്ഥിലിങ്ഗോ, ഭൂ ഹൂ കരപചാദിസദ്ദവാചകോ ഇത്ഥിലിങ്ഗോചേവ പുല്ലിങ്ഗോ ച. അത്ര പനിത്ഥിലിങ്ഗോ അധിപ്പേതോ.

സവിനിച്ഛയോയംഉകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗാനം നാമികപദമാലാവിഭാഗോ.

ഉകാരന്തതാപകതികം ഉകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗം നിട്ഠിതം.

ഇദാനി ഭൂസദ്ദാദീനം നാമികപദമാലം വക്ഖാമ പുബ്ബാചരിയമതം പുരേചരം കത്വാ –

ജമ്ബൂ, ജമ്ബൂ, ജമ്ബുയോ. ജമ്ബും, ജമ്ബൂ, ജമ്ബുയോ. ജമ്ബുയാ, ജമ്ബൂഹി, ജമ്ബൂഭി. ജമ്ബുയാ, ജമ്ബൂനം. ജമ്ബുയാ, ജമ്ബൂഹി, ജമ്ബൂഭി. ജമ്ബുയാ, ജമ്ബൂനം. ജമ്ബുയാ, ജമ്ബുയം, ജമ്ബൂസു. ഭോതി ജമ്ബു, ഭോതിയോ ജമ്ബൂ, ജമ്ബുയോ. യമകമഹാഥേരമതം.

ഏത്ഥ ജമ്ബൂസദ്ദസ്സ ഇത്ഥിലിങ്ഗത്തം ‘‘അമ്ബാ സാലാ ച ജമ്ബുയോ’’തിആദിനാ പസിദ്ധം. ‘‘ഇമേ തേ ജമ്ബുകാ രുക്ഖാ’’തി ഏത്ഥ പന രുക്ഖസദ്ദം അപേക്ഖിത്വാ ‘‘ജമ്ബുകാ’’തി പുല്ലിങ്ഗനിദ്ദേസോ കതോതി ദട്ഠബ്ബം. തഥാ ഹി ജമ്ബൂതി കഥേതബ്ബാതി ജമ്ബുകാ. കേ രേ ഗേ സദ്ദേതി ധാതു. അഥ വാ ഇത്ഥിലിങ്ഗവസേന ജമ്ബൂ ഏവ ജമ്ബുകാ, ജമ്ബുകാ ച താ രുക്ഖാ ചാതി ജമ്ബുകാരുക്ഖാ, യഥാ ലങ്കാദീപോ, പുല്ലിങ്ഗപക്ഖേ വാ സമാസവസേന ‘‘ജമ്ബുകരുക്ഖാ’’തി വത്തബ്ബേ ഗാഥാവിസയത്താ ഛന്ദാനുരക്ഖണത്ഥം ദീഘം കത്വാ ‘‘ജമ്ബുകാരുക്ഖാ’’തി വുത്തം ‘‘സരണാഗമനേ കഞ്ചീ’’തി ഏത്ഥ വിയ.

ഭൂ, ഭൂ, ഭുയോ. ഭും, ഭൂ, ഭുയോ. ഭുയാ, ഭൂഹി, ഭൂഭി. ഭുയാ, ഭൂനം. ഭുയാ, ഭൂഹി, ഭൂഭി. ഭുയാ, ഭൂനം. ഭുയാ, ഭുയം, ഭൂസു. ഭോതി ഭു, ഭോതിയോ ഭൂ, ഭുയോ.

ഏവം ‘‘അഭൂ, അഭൂ, അഭുയോ. അഭും, അഭൂ, അഭുയോ. അഭുയാ’’തിആദിനാ യോജേതബ്ബാ. അത്ര ‘‘അഭും മേ കഥം നു ഭണസി, പാപകം വത ഭാസസീ’’തി നിദസ്സനപദം.

‘‘വധൂ ച സരഭൂ ചേവ, സരബൂ സുതനൂ ചമൂ;

വാമൂരൂ നാഗനാസൂരൂ’’, ഇച്ചാദീ ജമ്ബുയാ സമാ.

ഇദം പന സുഖുമം ഠാനം സുട്ഠു മനസി കാതബ്ബം. ‘‘വദഞ്ഞൂ, വദഞ്ഞൂ, വദഞ്ഞുയോ. വദഞ്ഞും, വദഞ്ഞൂ, വദഞ്ഞുയോ. വദഞ്ഞുയാ’’തി ജമ്ബൂസമം യോജേതബ്ബം. ഏവം ‘‘മഗ്ഗഞ്ഞൂ ധമ്മഞ്ഞൂ കതഞ്ഞൂ’’ഇച്ചാദീസുപി.

നനു ച ഭോ –

‘‘സോഹം നൂന ഇതോ ഗന്ത്വാ, യോനിം ലദ്ധാന മാനുസിം;

വദഞ്ഞൂ സീലസമ്പന്നോ, കാഹാമി കുസലം ബഹു’’ന്തി

ഏവമാദിപ്പയോഗദസ്സനതോ വദഞ്ഞൂസദ്ദാദീനം പുല്ലിങ്ഗഭാവോ പസിദ്ധോ, ഏവം സന്തേ കസ്മാ ഇധ ഇത്ഥിലിങ്ഗനയോ ദസ്സിതോതി? വദഞ്ഞൂഇച്ചാദീനം ഏകന്തപുല്ലിങ്ഗഭാവാഭാവതോ ദ്വിലിങ്ഗാനി തേസം വാച്ചലിങ്ഗത്താ. തഥാ ഹി –

‘‘സാഹം ഗന്ത്വാ മനുസ്സത്തം, വദഞ്ഞൂ വീതമച്ഛരാ;

സങ്ഘേ ദാനാനി ദസ്സാമി, അപ്പമത്താ പുനപ്പുന’’ന്തി ച,

‘‘കോധനാ അകതഞ്ഞൂ ചാ’’തി ച ഇത്ഥിലിങ്ഗപയോഗികാ ബഹൂ പാളിയോ ദിസ്സന്തി, തസ്മാ ഏവം നീതി അമ്ഹേഹി ഠപിതാ.

സവിനിച്ഛയോയം ഊകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗാനം പകതിരൂപസ്സ നാമികപദമാലാവിഭാഗോ.

ഊകാരന്തതാപകതികം ഊകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗം നിട്ഠിതം.

ഓകാരന്തപദം ഭൂധാതുമയം ഇത്ഥിലിങ്ഗമപ്പസിദ്ധം, അഞ്ഞം പനോകാരന്തം ഇത്ഥിലിങ്ഗം പസിദ്ധം.

ഓകാരന്തം ഇത്ഥിലിങ്ഗം, ഗോസദ്ദോതി വിഭാവയേ;

ഗോസദ്ദസ്സേവ പുല്ലിങ്ഗേ, രൂപമസ്സാഹു കേചന;

തഥാ ഹി കേചി ‘‘ഗോ, ഗാവോ, ഗവോ. ഗാവു’’ന്തിആദിനാ നയേന വുത്താനി പുല്ലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ രൂപാനി വിയ ഇത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ രൂപാനി ഇച്ഛന്തി, തേസം മതേ മജ്ഝേ ഭിന്നസുവണ്ണാനം വണ്ണവിസേസാഭാവോ വിയ രൂപവിസേസാഭാവതോ ഗോസദ്ദസ്സ ഇത്ഥിലിങ്ഗഭാവപടിപാദനം അനിജ്ഝാനക്ഖമം. കസ്മാതി ചേ? യസ്മാ മാതുഗാമസദ്ദസ്സ ‘‘മാതുഗാമോ, മാതുഗാമാ. മാതുഗാമ’’ന്തിആദിനാ നയേന ദ്വേ പദമാലാ കത്വാ ഏകാ പുല്ലിങ്ഗസ്സ പദമാലാ, ഏകാ ഇത്ഥിലിങ്ഗപദമാലാതി വുത്തവചനം വിയ ഇദം വചനം അമ്ഹേ പടിഭാതി, തസ്മാ അനിജ്ഝാനക്ഖമം.

അപിച ഇത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ രൂപേസു പുല്ലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ രൂപേഹി സമേസു സന്തേസു കഥം ഗോസദ്ദസ്സ ഇത്ഥിലിങ്ഗഭാവോ സിയാ? രൂപമാലാവിസേസാഭാവതോ. യഥാ ഹി രത്തി അഗ്ഗി അട്ഠിസദ്ദാനം ഇകാരന്തഭാവേന സമത്തേപി ഇത്ഥിലിങ്ഗപുമനപുംസകലിങ്ഗലക്ഖണഭൂതോ രൂപമാലാവിസേസോ ദിസ്സതി. യഥാ പന ദ്വിന്നം ധാതുസദ്ദാനം പുമിത്ഥിലിങ്ഗപരിയാപന്നാനം രൂപമാലാവിസേസോ ദിസ്സതി, ന തഥാ തേഹാചരിയേഹി അഭിമതസ്സ ഇത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ രൂപമാലാവിസേസോ ദിസ്സതി. യഥാ പന ദ്വിന്നം ധാതുസദ്ദാനം പുമിത്ഥിലിങ്ഗപരിയാപന്നാനം രൂപമാലാവിസേസോ ഭവതി, യഥാ ദ്വിന്നം ഗോസദ്ദാനം പുമിത്ഥിലിങ്ഗപരിയാപന്നാനം രൂപമാലാവിസേസേന ഭവിതബ്ബം, യഥാ ച ദ്വിന്നം ആയുസദ്ദാനം പുന്നപുംസകലിങ്ഗപരിയാപന്നാനം രൂപമാലാവിസേസോ ദിസ്സതി, തഥാ ദ്വിന്നം ഗോസദ്ദാനം പുമിത്ഥിലിങ്ഗപരിയാപന്നാനം രൂപമാലാവിസേസേന ഭവിതബ്ബം. അവിസേസത്തേ സതി കഥം തേസം പുമിത്ഥിലിങ്ഗവവത്ഥാനം സിയാ, കഥഞ്ച വിസദാവിസദാകാരവോഹാരതാ സിയാ. ഇദം ഠാനം അതീവ സണ്ഹസുഖുമം പരമഗമ്ഭീരം മഹാഗഹനം ന സക്കാ സബ്ബസത്താനം മൂലഭാസാഭൂതായ സബ്ബഞ്ഞുജിനേരിതായ മാഗധികായ സഭാവനിരുത്തിയാ നയം സമ്മാ അജാനന്തേന അകതഞാണസമ്ഭാരേന കേനചി അജ്ഝോഗാഹേതും വാ വിജടേതും വാ, അമ്ഹാകം പന മതേ ദ്വിന്നം ഗോസദ്ദാനം രൂപമാലാവിസേസോ ചേവ ദിസ്സതി, പുമിത്ഥിലിങ്ഗവവത്ഥാനഞ്ച ദിസ്സതി, വിസദാവിസദാകാരവോഹാരതാ ച ദിസ്സതി, നപുംസകലിങ്ഗസ്സ തദുഭയമുത്താകാരവോഹാരതാ ച ദിസ്സതീതി ദട്ഠബ്ബം.

ഇദാനി ഇമസ്സത്ഥസ്സ ആവിഭാവത്ഥം ഇമസ്മിം ഠാനേ ഇമം നീതിം ഠപേസ്സാമ. ഏവഞ്ഹി സതി പരിയത്തിസാസനേ പടിപന്നകാ നിക്കങ്ഖഭാവേന ന കിലമിസ്സന്തി. ഏത്ഥ താവ അത്ഥഗ്ഗഹണേ വിഞ്ഞൂനം കോസല്ലുപ്പാദനത്ഥം തിസ്സോ നാമികപദമാലായോ കഥേസ്സാമ – സേയ്യഥിദം?

ഗാവീ, ഗാവീ, ഗാവിയോ. ഗാവിം, ഗാവീ, ഗാവിയോ. ഗാവിയാ, ഗാവീഹി, ഗാവീഭി. ഗാവിയാ, ഗാവീനം. ഗാവിയാ, ഗാവീഹി, ഗാവീഭി. ഗാവിയാ, ഗാവീനം. ഗാവിയാ, ഗാവിയം, ഗാവീസു. ഭോതി ഗാവി, ഭോതിയോ ഗാവീ, ഗാവിയോ.

അയം ഗോസദ്ദതോ വിഹിതസ്സ ഈപച്ചയസ്സ വസേന നിപ്ഫന്നസ്സ ഇത്ഥിവാചകസ്സ ഈകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗാവീസദ്ദസ്സ നാമികപദമാലാ.

ഗോ, ഗാവോ, ഗവോ. ഗാവും, ഗാവം, ഗവം, ഗാവോ, ഗവോ. ഗാവേന, ഗവേന, ഗോഹി, ഗോഭി. ഗാവസ്സ, ഗവസ്സ, ഗവം, ഗുന്നം, ഗോനം. ഗാവാ, ഗാവസ്മാ, ഗാവമ്ഹാ, ഗവാ, ഗവസ്മാ, ഗവമ്ഹാ, ഗോഹി, ഗോഭി. ഗാവസ്സ, ഗവസ്സ, ഗവം, ഗുന്നം, ഗോനം. ഗാവേ, ഗാവസ്മിം, ഗാവമ്ഹി, ഗവേ, ഗവസ്മിം, ഗവമ്ഹി, ഗാവേസു, ഗവേസു, ഗോസു. ഭോ ഗോ, ഭവന്തോ ഗാവോ, ഗവോ.

അയം പുമവാചകസ്സ ഓകാരന്തപുല്ലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ നാമികപദമാലാ.

ഗോ, ഗാവീ, ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ. ഗാവം, ഗവം, ഗാവിം, ഗാവോ, ഗാവീ ഗവോ. ഗോഹി, ഗോഭി. ഗവം, ഗുന്നം, ഗോനം. ഗോഹി, ഗോഭി. ഗവം, ഗുന്നം, ഗോനം. ഗോസു. ഭോതി ഗോ, ഭോതിയോ ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ. അയം പുമിത്ഥിവാചകസ്സ ഓകാരന്തസ്സിത്ഥിപുല്ലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദനാമികപദമാലാ.

ഏത്ഥ പന ‘‘ഗാവു’’ന്തി പദം ഏകന്തപുമവാചകത്താ ന വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം, ഏകന്തപുമവാചകത്തഞ്ചസ്സ ആഹച്ചപാളിയാ ഞായതി ‘‘ഇധ പന ഭിക്ഖവേ വസ്സൂപഗതം ഭിക്ഖും ഇത്ഥീ നിമന്തേസി ‘ഏഹി ഭന്തേ, ഹിരഞ്ഞം വാ തേ ദേമി, സുവണ്ണം വാ തേ ദേമി, ഖേത്തം വാ തേ ദേമി, വത്ഥും വാ തേ ദേമി, ഗാവും വാ തേ ദേമി, ഗാവിം വാ തേ ദേമി. ദാസം വാ തേ ദേമി, ദാസിം വാ തേ ദേമി, ധീതരം വാ തേ ദേമി ഭരിയത്ഥായ, അഹം വാ തേ ഭരിയാ ഹോമി, അഞ്ഞം വാ തേ ഭരിയം ആനേമീ’തി’’ ഏവം ആഹച്ചപാളിയാ ഞായതി.

ഏത്ഥ ഹി ‘‘ഗാവു’’ന്തി വചനേന പുമാ വുത്തോ, ‘‘ഗാവി’’ന്തി വചനേന ഇത്ഥീ, യം പന ഇമിസ്സം ഓകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗപദമാലായം ‘‘ഗാവീ’’തി പദം ചതുക്ഖത്തും വുത്തം, തം ‘‘കഞ്ഞാ’’തി പദം വിയ ഇത്ഥിലിങ്ഗസ്സ അവിസദാകാരവോഹാരതാവിഞ്ഞാപനേ സമത്ഥം ഹോതി. ന ഹി ഇതരേസു ലിങ്ഗേസു സമാനസുതികഭാവേന ചതുക്ഖത്തും ആഗതപദം ഏകമ്പി അത്ഥി, ‘‘ഗാവീ ഗാവി’’ന്തി ച ഇമേസം സദ്ദാനം കത്ഥചി ഠാനേ ഇത്ഥിപുമേസു സാമഞ്ഞവസേന പവത്തിം ഉപരി കഥയിസ്സാമ. യാ പനമ്ഹേഹി ഓകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ‘‘ഗോ, ഗാവീ, ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ. ഗാവം, ഗവം, ഗാവി’’ന്തിആദിനാ നയേന പദമാലാ കതാ, തത്ഥ ഗോസദ്ദതോ സിയോനം ഈകാരാദേസോ അംവചനസ്സ ച ഇംകാരാദേസോ ഭവതി, തേന ഓകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ‘‘ഗാവീ ഗാവീ ഗാവി’’ന്തി രൂപാനി ദസ്സിതാനി. തഥാ ഹി മുഖമത്തദീപനിയം സദ്ദസത്ഥവിദുനാ വജിരബുദ്ധാചരിയേന നിരുത്തിനയേ കോസല്ലവസേന ഗോസദ്ദതോ യോനമീകാരാദേസോ വുത്തോ. യഥാ പന ഗോസദ്ദതോ യോനമീകാരാദേസോ ഭവതി, തഥാ സിസ്സീകാരാദേസോ അംവചനസ്സ ച ഇംകാരാദേസോ ഭവതി. അത്രിമാ നയഗ്ഗാഹപരിദീപനിയോ ഗാഥാ –

ഈപച്ചയാ സിദ്ധേസ്വപി, ‘‘ഗാവീ ഗാവീ’’തിആദിസു;

പഠമേകവചനാദി-അന്തേസു ജിനസാസനേ.

വദതാ യോനമീകാരം, ഗോസദ്ദസ്സിത്ഥിയം പന;

അവിസദത്തമക്ഖാതും, നയോ ദിന്നോതി നോ രുചി.

കിഞ്ച ഭിയ്യോ അട്ഠകഥാസു ച –

‘‘ഗാവോ’’തി വത്വാ ‘‘ഗാവി’’ന്തി-വചനേന പനിത്ഥിയം;

അവിസദത്തമക്ഖാതും, നയോ ദിന്നോതി നോ രുചി.

തഥാ ഹി സമന്തപാസാദികാദീസു അട്ഠകഥാസു ‘‘ഛേകോ ഹി ഗോപാലകോ സക്ഖരായോ ഉച്ഛങ്ഗേന ഗഹേത്വാ രജ്ജുദണ്ഡഹത്ഥോ പാതോവ വജം ഗന്ത്വാ ഗാവോ പിട്ഠിയം പഹരിത്വാ പലിഘഥമ്ഭമത്ഥകേ നിസിന്നോ ദ്വാരം പത്തം പത്തം ഗാവിം ‘ഏകോ ദ്വേ’തി സക്ഖരം ഖിപിത്വാ ഗണേതീ’’തി ഇമസ്മിം പദേസേ ‘‘ഗാവോ’’തി വത്വാ ‘‘ഗാവി’’ന്തി വചനേന ഇത്ഥിപുമവാചകസ്സ ഓകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ അവിസദാകാരവോഹാരതാ വിഹിതാ. ‘‘ഗാവോ’’തി ഹി ഇമിനാ സാമഞ്ഞതോ ഇത്ഥിപുമഭൂതാ ഗോണാ ഗഹിതാ, തഥാ ‘‘ഗാവി’’ന്തി ഇമിനാപി ഇത്ഥിഭൂതോ പുമഭൂതോ ച ഗോണോ. ഏവം ‘‘ഗാവോ’’തി ച ‘‘ഗാവി’’ന്തി ച ഇമേ സദ്ദാ സദ്ദസത്ഥവിദൂഹി അട്ഠകഥാചരിയേഹി നിരുത്തിനയകുസലതായ സമാനലിങ്ഗവസേന ഏകസ്മിംയേവ പകരണേ ഏകസ്മിംയേവ വാക്യേ പിണ്ഡീകതാ. യദി ഹി ഇത്ഥിലിങ്ഗേ വത്തമാനസ്സ ഇത്ഥിപുമവാചകസ്സ ഓകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ പദമാലായം ‘‘ഗാവീ ഗാവി’’മിച്ചേതാനി രൂപാനി ന ലബ്ഭേയ്യും, അട്ഠകഥായം ‘‘ഗാവോ’’തി വത്വാ ‘‘ഗാവ’’ന്തിച്ചേവ വത്തബ്ബം സിയാ, ‘‘ഗാവി’’ന്തി പന ന വത്തബ്ബം. യഥാ ച പന അട്ഠകഥാചരിയേഹി ‘‘ഗാവോ’’തി ഇത്ഥിപുമവസേന സബ്ബേസം ഗുന്നം സങ്ഗാഹകവചനം വത്വാ തേയേവ ഗാവോ സന്ധായ പുന ‘‘ദ്വാരം പത്തം പത്തം ഗാവി’’ന്തി സദ്ദരചനം കുബ്ബിംസു, തസ്മാ ‘‘ഗാവി’’ന്തി ഇദമ്പി സബ്ബസങ്ഗാഹകവചനമേവാതി ദട്ഠബ്ബം. അസബ്ബസങ്ഗാഹകവചനം ഇദം ഗാവീസദ്ദേന ഇത്ഥിയായേവ ഗഹേതബ്ബത്താതി ചേ? ന, പകരണവസേന അത്ഥന്തരസ്സ വിദിതത്താ. ന ഹി സബ്ബവജേസു ‘‘ഇത്ഥിയോയേവ വസന്തി, ന പുമാനോ’’തി ച, ‘‘പുമാനോയേവ വസന്തി, ന ഇത്ഥിയോ’’തി ച സക്കാ വത്തും. അപിച ‘‘ഗാവിമ്പി ദിസ്വാ പലായന്തി ‘ഭിക്ഖൂ’തി മഞ്ഞമാനാ’’തി പാളി ദിസ്സതി, ഏത്ഥാപി ‘‘ഗാവി’’ന്തി വചനേന ഇത്ഥിഭൂതോ പുമഭൂതോ ച സബ്ബോ ഗോ ഗഹിതോതി ദട്ഠബ്ബം. ഇതരഥാ ‘‘ഇത്ഥിഭൂതോയേവ ഗോ ഭിക്ഖൂതി മഞ്ഞിതബ്ബോ’’തി ആപജ്ജതി. ഇതി പാളിനയേന ഇത്ഥിലിങ്ഗേ വത്തമാനമ്ഹാ ഇത്ഥിപുമവാചകസ്മാ ഗോസദ്ദതോ അംവചനസ്സ ഇംകാരാദേസോ ഹോതീതി വിഞ്ഞായതി.

വജിരബുദ്ധാചരിയേനപി ഗോസദ്ദതോ ഈപച്ചയേ കാതബ്ബേപി അകത്വാ യോനമീകാരാദേസോ കതോ. തസ്സാധിപ്പായോ ഏവം സിയാ ഗോസദ്ദതോ ഈപച്ചയേ കതേ സതി ഈപച്ചയവസേന ‘‘ഗാവീ’’തി നിപ്ഫന്നസദ്ദോ യത്ഥ കത്ഥചി വിസയേ ‘‘മിഗീ മോരീ കുക്കുടീ’’ഇച്ചാദയോ വിയ ഇത്ഥിവാചകോയേവ സിയാ, ന കത്ഥചിപി ഇത്ഥിപുമവാചകോ, തസ്മാ സാസനാനുകൂലപ്പയോഗവസേന യോനമീകാരാദേസോ കാതബ്ബോതി. ഇതി വജിരബുദ്ധാചരിയമതേ ഗോസദ്ദതോ യോനം ഈകാരാദേസോ ഹോതീതി ഞായതി.

കിഞ്ച ഭിയ്യോ – യസ്മാ അട്ഠകഥാചരിയേഹി ‘‘ഗാവോ പിട്ഠിയം പഹരിത്വാ’’തിആദിനാ നയേന രചിതായ ‘‘ദ്വാരം പത്തം പത്തം ഗാവിം ‘ഏകോ ദ്വേ’തി സക്ഖരം ഖിപിത്വാ ഗണേതീ’’തി വചനപരിയോസാനായ സദ്ദരചനായം ‘‘ഏകോ ഗാവീ, ദ്വേ ഗാവീ’’തി അത്ഥയോജനാനയോ വത്തബ്ബോ ഹോതി, ‘‘ഗാവി’’ന്തി ഉപയോഗവചനഞ്ച ദിസ്സതി. ഇതി അട്ഠകഥാചരിയാനം മതേ ഗോസദ്ദതോ സിയോനമീകാരാദേസോ അംവചനസ്സ ഇംകാരാദേസോ ഹോതീതി ഞായതി. തസ്മായേവമ്ഹേഹി യാ സാ ഓകാരന്തതാപകതികസ്സ ഇത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ ‘‘ഗോ, ഗാവീ, ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ, ഗാവം, ഗാവി’’ന്തിആദിനാ നയേന പദമാലാ ഠപിതാ, സാ പാളിനയാനുകൂലാ അട്ഠകഥാനയാനുകൂലാ കച്ചായനാചരിയമതം ഗഹേത്വാ പദനിപ്ഫത്തിജനകസ്സ ഗരുനോ ച മതാനുകൂലാ, ‘‘ഗാവീ’’തി പദസ്സ ചതുക്ഖത്തും ആഗതത്താ പന ഓകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ അവിസദാകാരവോഹാരത്തഞ്ച സാധേതി. ഇച്ചേസാ പാളിനയാദീസു ഞാണേന സമ്മാ ഉപപരിക്ഖിയമാനേസു അതീവ യുജ്ജതി, നത്ഥേത്ഥ അപ്പമത്തകോപി ദോസോ. ഏത്ഥ പന പച്ചത്തോപയോഗാലപനാനം ബഹുവചനട്ഠാനേ ‘‘ഗാവിയോ’’തി പദഞ്ച കരണസമ്പദാനനിസ്സക്കസാമീനമേകവചനട്ഠാനേ ‘‘ഗാവിയാ’’തി പദഞ്ച കരണനിസ്സക്കാനം ബഹുവചനട്ഠാനേ ‘‘ഗാവീഹി ഗാവീഭീ’’തി പദാനി ച സമ്പദാനസാമീനം ബഹുവചനട്ഠാനേ ‘‘ഗാവീന’’ന്തി പദഞ്ച ഭുമ്മവചനട്ഠാനേ ‘‘ഗാവിയാ, ഗാവിയം, ഗാവീസൂ’’തി പദാനി ചാതി ഇമാനി വിത്ഥാരതോ സോളസ പദാനി ഏകന്തേന ഈപച്ചയവസേന സിദ്ധത്താ ഏകന്തിത്ഥിവാചകത്താ ച ന വുത്താനീതി ദട്ഠബ്ബം.

അയം പനേത്ഥ നിച്ഛയോ വുച്ചതേ സോതൂനം നിക്കങ്ഖഭാവായ – ഇത്ഥിലിങ്ഗപദേസു ഹി ‘‘ഗാവീ ഗാവി’’ന്തി ഇമാനി ഈപച്ചയവസേന വാ ഈകാരിംകാരാദേസവസേന വാ സിജ്ഝന്തി. ഏതേസു പച്ഛിമനയോ ഇധാധിപ്പേതോ, പുബ്ബനയോ അഞ്ഞത്ഥ. തഥാ ‘‘ഗാവീ ഗാവി’’ന്തി ഇമാനി ഈപച്ചയവസേനപി സിദ്ധത്താ യേഭുയ്യേന ഇത്ഥിവാചകാനി ഭവന്തി ഈകാരിംകാരാദേസവസേനപി സിദ്ധത്താ. കത്ഥചി ഏകക്ഖണേയേവ സബ്ബസങ്ഗാഹകവസേന ഇത്ഥിപുമവാചകാനി ഭവന്തി. ഏതേസുപി പച്ഛിമോയേവ നയോ ഇധാധിപ്പേതോ, പുബ്ബനയോ അഞ്ഞത്ഥ. ‘‘ഗാവിയോ. ഗാവിയാ, ഗാവീഹി, ഗാവീഭി. ഗാവീനം. ഗാവിയം, ഗാവീസൂ’’തി ഏതാനി പന ഈപച്ചയവസേനേവ സിദ്ധത്താ സബ്ബഥാപി ഇത്ഥീനംയേവ വാചകാനി ഭവന്തി. ഇത്ഥിഭൂതേസ്വേവ ഗോദബ്ബേസു ലോകസങ്കേതവസേന വിസേസതോ പവത്തത്താ ഏകന്തതോ ഇത്ഥിദബ്ബേസു പവത്താനി ‘‘മിഗീ മോരീ കുക്കുടീ’’ഇച്ചാദീനി പദാനി വിയ. കിഞ്ചാപി പന ‘‘നദീ മഹീ’’ഇച്ചാദീനിപി ഇത്ഥിലിങ്ഗാനി ഈപച്ചയവസേനേവ സിദ്ധാനി, തഥാപി താനി അവിഞ്ഞാണകത്താ തദത്ഥാനം ഇത്ഥിദബ്ബേസു വത്തന്തീതി വത്തും ന യുജ്ജതി. ഇത്ഥിപുമനപുംസകഭാവരഹിതാ ഹി തദത്ഥാ. യസ്മാ പന ഇത്ഥിലിങ്ഗേ ഗോസദ്ദേ ഏനയോഗോ ഏസുകാരോ ച ന ലബ്ഭതി, തസ്മാ ‘‘ഗാവേന ഗവേന ഗാവേസു ഗവേസൂ’’തി പദാനി ന വുത്താനി. യസ്മാ ച ഇത്ഥിലിങ്ഗേന ഗോസദ്ദേന സദ്ധിം സസ്മാസ്മിംവചനാനി സരൂപതോ പരത്തം ന യന്തി, തസ്മാ ‘‘ഗാവസ്സ ഗവസ്സ ഗാവസ്മാ ഗവസ്മാ ഗാവസ്മിം ഗവസ്മി’’ന്തി പദാനി ന വുത്താനി. യസ്മാ ച തത്ഥ സ്മാവചനസ്സ ആദേസഭൂതോ ആകാരോ ച മ്ഹാകാരോ ച ന ലബ്ഭതി, തസ്മാ ‘‘ഗാവാ ഗവാ ഗാവമ്ഹാ ഗവമ്ഹാ’’തി പദാനി ന വുത്താനി. യസ്മാ ച സ്മിംവചനസ്സ ആദേസഭൂതോ ഏകാരോ ച മ്ഹികാരോ ച ന ലബ്ഭതി, തസ്മാ ‘‘ഗാവേ ഗവേ ഗാവമ്ഹി ഗവമ്ഹീ’’തി പദാനി ന വുത്താനി. അപിച ‘‘യായ തായാ’’തിആദീഹി സമാനാധികരണപദേഹി യോജേതും അയുത്തത്താപി ‘‘ഗാവേന ഗവേനാ’’തിആദീനി ഇത്ഥിലിങ്ഗട്ഠാനേ ന വുത്താനി. തഥാ ഹി ‘‘യായ തായ’’ഇച്ചാദീഹി സദ്ധിം ‘‘ഗാവേന ഗവേനാ’’തിആദീനി ന യോജേതബ്ബാനി ഏകന്തപുല്ലിങ്ഗരൂപത്താ.

കേചി പനേത്ഥ വദേയ്യും – യാ തുമ്ഹേഹി ഓകാരന്തതാപകതികസ്സ ഇത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ ‘‘ഗോ, ഗാവീ, ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ’’തിആദിനാ നയേന പദമാലാ ഠപിതാ, സാ ‘‘മാതുഗാമോ ഇത്ഥീ മാതുഗാമാ ഇത്ഥിയോ’’തി വുത്തസദിസാ ച ഹോതീതി? തന്ന. മാതുഗാമഇത്ഥീസദ്ദാ ഹി നാനാലിങ്ഗാ പുമിത്ഥിലിങ്ഗഭാവേന, നാനാധാതുകാ ച ഗമു ഇസുധാതുവസേന, ഇമസ്മിം പന ഠാനേ ഗോ ഗാവീസദ്ദാ ഏകലിങ്ഗാ ഇത്ഥി ലിങ്ഗഭാവേന, ഏകധാതുകാ ച ഗമുധാതുവസേനാതി. യജ്ജേവം ഗോണസദ്ദസ്സ ഗോസദ്ദസ്സാദേസവസേന കച്ചായനേന വുത്തത്താ തദാദേസത്തം ഏകധാതുകത്തഞ്ചാഗമ്മ തേനാപി സദ്ധിം മിസ്സേത്വാ പദമാലാ വത്തബ്ബാതി? ന, ഗോണസദ്ദസ്സ അച്ചന്തപുല്ലിങ്ഗത്താ അകാരന്തതാപകതികത്താ ച. തഥാ ഹി സോ വിസും പുല്ലിങ്ഗട്ഠാനേ ഉദ്ദിട്ഠോ. അയം പന ‘‘ഗോ, ഗാവീ, ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ’’തിആദികാ പദമാലാ ഓകാരീകാരന്തപദാനി മിസ്സേത്വാ കതാതി ന സല്ലക്ഖേതബ്ബാ, അഥ ഖോ വികപ്പേന ഗോസദ്ദതോ പരേസം സി യോ അംവചനാനം ഈകാരിംകാരാദേസവസേന വുത്തപദവന്തത്താ ഓകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗപദമാലാ ഇച്ചേവ സാരതോ പച്ചേതബ്ബാ.

ഇദാനി ഗോസദ്ദസ്സ ഇത്ഥിലിങ്ഗഭാവസാധകാനി സുത്തപദാനി ലോകികപ്പയോഗാനി ച കഥയാമ – ‘‘സേയ്യഥാപി ഭിക്ഖവേ വസ്സാനം പച്ഛിമേ മാസേ സരദസമയേ കിട്ഠസമ്ബാധേ ഗോപാലകോ ഗാവോ രക്ഖേയ്യ, താ ഗാവോ തതോ തതോ ദണ്ഡേന ആകോടേയ്യ.

അന്നദാ ബലദാ ചേതാ, വണ്ണദാ സുഖദാ ച താ;

ഏതമത്ഥം വസം ഞത്വാ, നാസ്സു ഗാവോ ഹനിംസു തേ.

സബ്ബാ ഗാവോ സമാഹരതി. ഗമിസ്സന്തി ഭന്തേ ഗാവോ വച്ഛഗിദ്ധിനിയോ’’തി ഇമാനി സുത്തപദാനി. ‘‘ഗോസു ദുയ്ഹമാനാസു ഗതോ’’തിആദീനി പന ലോകികപ്പയോഗാനി. ഇതി ഗോസദ്ദസ്സ ഇത്ഥിലിങ്ഗഭാവോപി പുല്ലിങ്ഗഭാവോ വിയ സാരതോ പച്ചേതബ്ബോ.

തത്ര ‘‘ഗോ, ഗാവീ, ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ’’തിആദീനി കിഞ്ചാപി ഇത്ഥിലിങ്ഗഭാവേന വുത്താനി, തഥാപി യഥാപയോഗം ‘‘പജാ ദേവതാ’’തിപദാനി വിയ ഇത്ഥിപുരിസവാചകാനേവ ഭവന്തി, തസ്മാ ഇത്ഥിലിങ്ഗവസേന ‘‘സാ ഗോ’’തി വാ ‘‘താ ഗാവോ’’തി വാ വുത്തേ ഇത്ഥിപുമഭൂതാ സബ്ബേപി ഗോണാ ഗഹിതാതി വേദിതബ്ബാ. ന ഹി ഈദിസേ ഠാനേ ഏകന്തതോ ലിങ്ഗം പധാനം, അത്ഥോയേവ പധാനോ. ‘‘വജേഗാവോ ദുഹന്തീ’’തി വുത്തേ കിഞ്ചാപി ‘‘ഗാവോ’’തി അയം സദ്ദോ പുമേപി വത്തതി, തഥാപി ദുഹനക്രിയായ പുമേ അസമ്ഭവതോ അത്ഥവസേന ഇത്ഥിയോ ഞായന്തേ. ‘‘ഗാവീ ദുഹന്തീ’’തി വുത്തേ പന ലിങ്ഗവസേന അത്ഥവസേന ച വചനതോ കോ സംസയമാപജ്ജിസ്സതി വിഞ്ഞൂ. ‘‘താ ഗാവോ ചരന്തീ’’തി വുത്തേ ഇത്ഥിലിങ്ഗവസേന വചനതോ കദാചി കസ്സചി സംസയോ സിയാ ‘‘നനു ഇത്ഥിയോ’’തി, പുല്ലിങ്ഗവസേന പന ‘‘തേ ഗാവോ ചരന്തീ’’തി വുത്തേ സംസയോ നത്ഥി, ഇത്ഥിയോ ച പുമാനോ ച ഞായന്തേ പുല്ലിങ്ഗബഹുവചനേന കത്ഥചി ഇത്ഥിപുമസ്സ ഗഹിതത്താ. ‘‘അഥേത്ഥ സീഹാ ബ്യഗ്ഘാ ചാ’’തിആദീസു വിയ ‘‘ഗാവീ ചരതീ’’തി ച ‘‘ഗാവിം പസ്സതീ’’തി ച വുത്തേ ഇത്ഥീ വിഞ്ഞായതേ ഗാവീസദ്ദേന ഇത്ഥിയാ ഗഹേതബ്ബത്താ. ലോകികപ്പയോഗേസു ഹി സാസനികപ്പയോഗേസു ച ഗാവീസദ്ദേന ഇത്ഥീ ഗയ്ഹതി. ഏകച്ചം പന സാസനികപ്പയോഗം സന്ധായ ‘‘ഗാവീ’’തി, ‘‘ഗാവി’’ന്തി ച ‘‘ഇത്ഥിപുരിസസാധാരണവചനമവോചുമ്ഹ. തഥാ ഹി ‘‘സേയ്യഥാപി ഭിക്ഖവേ ദക്ഖോ ഗോഘാതകോ വാ ഗോഘാതകന്തേവാസീ വാ ഗാവിം വധിത്വാ ചതുമഹാപഥേ ബിലസോ വിഭജിത്വാ നിസിന്നോ അസ്സാ’’തി പാളി ദിസ്സതി. അട്ഠകഥാസു ച ‘‘ഗാവോ’’തി ഇത്ഥിപുമസാധാരണം സദ്ദരചനം കത്വാ പുന തദേവ ഇത്ഥിപുമം സന്ധായ ‘‘ദ്വാരം പത്തം പത്തം ഗാവി’’ന്തി രചിതാ സദ്ദരചനാ ദിസ്സതി.

ഏത്ഥ ഹി ഗോജാതിയം ഠിതാ ഇത്ഥീപി പുമാപി ‘‘ഗാവീ’’തി സങ്ഖം ഗച്ഛതി. വിസേസതോ പന ‘‘ഗാവീ’’തി ഇദം ഇത്ഥിയാ അധിവചനം. തഥാ ഹി തത്ഥ തത്ഥ പാളിപ്പദേസാദീസു ‘‘അചിരപക്കന്തസ്സ ഭഗവതോ ബാഹിയം ദാരുചീരിയം ഗാവീ തരുണവച്ഛാ അധിപതിത്വാ ജീവിതാ വോരോപേസീ’’തി, ‘‘ഗാവും വാ തേ ദേമി, ഗാവിം വാ തേ ദേമീ’’തി ച ‘‘തിണസീഹോ കപോതവണ്ണഗാവീസദിസോ’’തി ച പയോഗദസ്സനതോ ഇത്ഥീ കഥിയതീതി വത്തബ്ബം. ഗോസദ്ദേന പന ‘‘ഗോദുഹനം. ഗദ്ദുഹനം. ഗോഖീരം ഗോധനോ ഗോരൂപാനി ചാ’’തി ദസ്സനതോ ഇത്ഥീപി പുമാപി കഥിയതീതി വത്തബ്ബം.

ഇദാനി ഓകാരന്തസ്സ ഇത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ പദമാലായം പാളിനയാദിനിസ്സിതോ അത്ഥയുത്തിനയോ വുച്ചതേ വിഞ്ഞൂനം കോസല്ലജനനത്ഥം –

സാ ഗോ ഗച്ഛതി, സാ ഗാവീ ഗച്ഛതി, താ ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ ഗച്ഛന്തി. തം ഗാവം, ഗാവിം, ഗവം പസ്സതി, താ ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ പസ്സതി. താഹി ഗോഹി, ഗോഭി കതം. താസം ഗവം, ഗുന്നം, ഗോനം ദേതി. താഹി ഗോഹി, ഗോഭി അപേതി. താസം ഗവം, ഗുന്നം, ഗോനം സിങ്ഗാനി. താസു ഗോസു പതിട്ഠിതം. ഭോതി ഗോ ത്വം തിട്ഠ, ഭോതിയോ ഗാവോ ഗാവീ, ഗവാ തുമ്ഹേ തിട്ഠഥ.

അപരോപി വുച്ചതേ –

സാ ഗോ നദിം തരന്തീ ഗച്ഛതി, സാ ഗാവീ നദിം തരന്തീ ഗച്ഛതി, താ ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ നദിം തരന്തീയോ ഗച്ഛന്തി. തം ഗാവം, ഗാവിം, ഗവം നദിം തരന്തിം പസ്സതി, താ ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ നദിം തരന്തിയോ പസ്സതി. താഹി ഗോഹി, ഗോഭി നദിം തരന്തീഹി കതം. താസം ഗവം, ഗുന്നം, ഗോനം നദിം തരന്തീനം ദേതി. താഹി ഗോഹി, ഗോഭി നദിം തരന്തീഹി അപേതി. താസം ഗവം, ഗുന്നം, ഗോനം നദിം തരന്തീനം സന്തകം. താസു ഗോസു നദിം തരന്തീസു പതിട്ഠിതന്തി.

തത്ര യാ സാ ‘‘ഗോ, ഗാവീ, ഗാവോ, ഗാവീ, ഗവോ’’തിആദിനാ ഓകാരന്തസ്സിത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ പദമാലാ ഠപിതാ, സാ ‘‘ഗോ, ഗാവോ ഗവോ’’തിആദിനാ വുത്തസ്സ ഓകാരന്തപുല്ലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ പദമാലാതോ സവിസേസാ പച്ചത്തോപയോഗാലപനട്ഠാനേ ചതുന്നം കഞ്ഞാസദ്ദാനം വിയ ഗാവീസദ്ദാനം വുത്തത്താ. യസ്മാ പനായം വിസേസോ, തസ്മാ ഇമസ്സ ഓകാരന്തിത്ഥിലിങ്ഗസ്സ ഗോസദ്ദസ്സ അഞ്ഞേസമിത്ഥിലിങ്ഗാനം വിയ അവിസദാകാരവോഹാരതാ സല്ലക്ഖേതബ്ബാ, ന പുല്ലിങ്ഗാനം വിയ വിസദാകാരവോഹാരതാ, നാപി നപുംസകലിങ്ഗാനം വിയ ഉഭയമുത്താകാരവോഹാരതാ സല്ലക്ഖേതബ്ബാ. ഏത്ഥ നിച്ഛയകരണീ ഗാഥാ വുച്ചതി –

ദുവിന്നം ധാതുസദ്ദാനം, യഥാ ദിസ്സതി നാനതാ;

ഗോസദ്ദാനം തഥാ ദ്വിന്നം, ഇച്ഛിതബ്ബാവ നാനതാ.

തഥാ ഹി പുമിത്ഥിലിങ്ഗവസേന ദ്വിന്നം ധാതുസദ്ദാനം വിസേസോ ദിസ്സതി. തം യഥാ?