൧. അആദയോ തിതാലീസ വണ്ണാ

അകാരാദയോ നിഗ്ഗഹീതന്താ തേചത്താലീസക്ഖരാ വണ്ണാ നാമ ഹോന്തി. തം യഥാ അ, ആ, ഇ, ഈ, ഉ, ഊ, ഏ, ऐ, ഓ, औ, ക ഖ ഗ ഘ ങ, ച ഛ ജ ഝ ഞ, ട ഠ ഡ ഢ ണ, ത ഥ ദ ധ ന, പ ഫ ബ ഭ മ, യ ര ലവ സ ഹ ള അം. തേന ക്വത്ഥോ ‘‘ഏ ഓന+മ വണ്ണേ’’തി. തിതാലീസാതി വചനം കത്ഥചി വണ്ണലോപം ഞാപേതി, തേന ‘‘പടിസങ്ഖാ യോനിസോ’’തിആദി സിദ്ധം.

അകാരോ ആദി മരിയാദഭൂതോ യേസം തേ അആദയോ. തയോ ച ചത്താലീസ ചേതി തിതാലീസ, ഇമിനാ നിപാതനേന വാ ചതഭാഗലോപോ. വണ്ണീയതി അത്ഥോ ഏതേഹീതി വണ്ണാ.

ഏത്ഥാ+ഹ – ‘‘കസ്മാ ആചരിയകച്ചായനാദീഹി വിയ ഏകചത്താലീസക്ഖരാന+മക്ഖരസഞ്ഞ+മകത്വാ തിതാലീസക്ഖരാനം വണ്ണസഞ്ഞാ കതാ’’തി. വുച്ചതേ –

സാ മാഗധീ മൂലഭാസാ, നരാ യായാ+ദികപ്പികാ;

ബ്രഹ്മാനോ ചാ-സുതാലാപാ, സമ്ബുദ്ധാ ചാപി ഭാസരേതി –

വചനതോ മാഗധികാനം ഏത്ഥ, സേയ്യോ, ഓട്ഠോ, സോത്ഥി-ത്യാദീസുപി അസേസബ്യാപികാനം തിതാലീസക്ഖരാനംവ ഉജുകാന്വത്ഥപ്പക്ഖരഗുണികാ, നേവ പന ‘രുക്ഖാ വനം’ത്യാദോ വിയ അവയവേ സമുദായവോഹാരോ, ‘സമുദ്ദോ മയാ ദിട്ഠോ’ത്യാദോ വിയ ച സമുദായേ അവയവവോഹാരോതി ദസ്സേതും പച്ചേകം വണ്ണസഞ്ഞാ കതാതി.

‘‘സക്കച്ചസവനം ബുദ്ധസാസനസമ്പത്തീ’’തി ‘‘സിഥിലധനിതാദി അക്ഖരവിപത്തിയഞ്ഹി അത്ഥസ്സ ദുന്നയതാ ഹോതീ’’തി ച യസ്മാ വുത്തം.

തസ്മാ അക്ഖരകോസല്ലം, സമ്പാദേയ്യ വിചക്ഖണോ;

ഉപട്ഠഹം ഗരും സമ്മാ, ഉട്ഠാനാദീഹി പഞ്ചഹി.

തത്ഥ അകാരാദീന+മനുക്കമോ പനേ+സ ഠാനാദിക്കമസന്നിസ്സിതോ. തഥാ ഹി ഠാന+കരണ+പയതനേഹി വണ്ണാ ജായന്തി. തത്ഥ ഛ ഠാനാനി കണ്ഠ+താലു+മുദ്ധ+ദന്ത+ഓട്ഠ+നാസികാവസേന.

തത്ഥ അവണ്ണ+കവഗ്ഗ+ഹാനം കണ്ഠോ ഠാനം, ഇവണ്ണ+ചവഗ്ഗ+യാനം താലു, ടവഗ്ഗ+ര+ളാനം മുദ്ധാ, തവഗ്ഗ+ല+സാനം ദന്താ, ഉവണ്ണ+പവഗ്ഗാനം ഓട്ഠോ, ഏ വണ്ണസ്സ കണ്ഠതാലൂ, ഓ വണ്ണസ്സ കണ്ഠോ+ട്ഠാ, വകാരസ്സ ദന്തോ+ട്ഠാ, നിഗ്ഗഹീതസ്സ നാസികാ, ങ, ഞ്ഞ, ണ, ന, മാനം സകഠാനം നാസികാ ച. ഏത്ഥ ച –

ഹകാരോ പഞ്ചമേഹേവ, അന്തട്ഠാഹി ച സംയുതോ;

ഓരസോ ഇതി വിഞ്ഞേയ്യോ, കണ്ഠജോ തദസംയുതോ.

യഥാ അവങ്ഹോതി (അവങ ഹോതി., തഞ്ഹി, തണ്ഹാ, പുബ്ബന്ഹോ, അമ്ഹേ, ഗുയ്ഹം, ഗാരയ്ഹാ, ആരുല്ഹോ, ബഹ്വക്ഖരന്തി.

കരണം –

ജിവ്ഹാമജ്ഝം താലുജാനം,

ജിവ്ഹോപഗ്ഗം മുദ്ധജാനം,

ജിവ്ഹഗ്ഗം ദന്തജാനം സേ-

സാ സകഠാനകരണാ.

വണ്ണാനം ഉച്ചാരണുസ്സാഹോ പയതനം, തം കിം – സംവുതാദികരണവിസേസോ, സംവുതത്ത+മകാരസ്സ, വിവടത്തം സേസസരാനം സകാര+ഹകാരാനഞ്ച, ഫുട്ഠത്തം വഗ്ഗാനം, ഈസംഫുട്ഠത്തം യ+ര+ല+വാനം.

ഏവം ഠാന+കരണ+പയതന+സുതി കാലഭിന്നേസു അക്ഖരേസു സരാ നിസ്സയാ, ഇതരേ നിസ്സിതാ. തത്ഥ –

നിസ്സയാ+ദോ സരാ വുത്താ, നിസ്സിതാ ബ്യഞ്ജനാ തതോ;

വഗ്ഗേ+കജാ ബഹുത്താ+ദോ, തതോ ഠാന+ലഹുക്കമാ.

‘‘അആദയോ’’തി വത്തതേ യാവ ‘‘ബിന്ദു നിഗ്ഗഹീത’’ന്തി. തഞ്ച ഖോ ‘‘അത്ഥവസാ വിഭത്തിവിപരിണാമോ’’തി സത്തമ്യന്ത+മഭിസമ്ബന്ധീയതേ, ‘‘വണ്ണാ’’തി വത്തതേ –