നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ

മഹാരഹനീതി

പണ്ഡിതകഥാ

൧. മഹാരഹരഹം സക്യ,

മുനിം നീവരണാ തണ്ഹാ;

മുത്തം മുത്തം സുദസ്സനം,

വന്ദേ ബോധിവരം വരം.

൨. മുനിനാ മുനിനാഗേന,

ദുട്ഠപബ്ബജ്ജിതാ ജിതാ;

യഥാ യഥാഅസദ്ധമ്മ-

പുരണാ പുരണാദയോ.

൩. തഥാ തഥാഗതോവാദാ,

നുഗതേ ലോകനീതിയം;

കതയോഗേന വിദൂനാ,

ജേയ്യോവാനത്ഥ കാരിനോ.

൪. നിതീധ ജന്തുനം സാരോ,

മിത്താചരിയാച പീതരാ;

നീതിമാ സുബുദ്ധി ബ്യത്തോ,

സുതവാ അത്ഥദസ്സിമാ.

൫. കവിഹേരഞ്ഞകാ കത്വാ,

സുത്തത്തം സത്ഥകഞ്ചനം;

ഗജ്ജപജ്ജാദ്യാലങ്കാരം,

കരോന്തീധ മനോരമ്മം.

൬. വുത്യം വിസദഞാണസ്സ,

ഞാതോ അത്ഥോതരസ്സ ന;

സുരപ്പഭായ ആദാസോ,

ഛായം ദിസ്സേ ന മാകരേ.

൭. മഹാതേജോപി തേജോയം,

മത്തികം നമുദുകംകരോ;

ആപോ ആപേതി മുദുകം,

സാധുവാചാച കക്ഖളം.

൮. മുദുനാവ രിപും ജേതി,

മുദുനാ ജേതി ദാരുണം;

നോസിദ്ധം മുദുനാ കിഞ്ചി,

യത്വതോ മുദുനാ ജയേ.

൯. ചന്ദനം സീതലം ലോകേ,

തതോ ചന്ദംവ സീതലം;

ചന്ദനചന്ദസീതമ്ഹാ,

വാക്യം സാധുസുഭാസിതം.

൧൦. പത്തകല്ലോദിതം അപ്പം,

വാക്യം സുഭാസിതം ഭവേ;

ഖുദ്ദിതസ്സ കദന്നംപി,

സുത്തം സാദുരസോ സിയാ.

൧൧. സത്ഥകാപി ബഹൂവാചാ,

നാദരാ ബഹുഭാണിനോ;

സോപകാരമുദാസീനം,

നനുദിട്ഠം നദീജലം.

൧൨. സംസാരവിസരുക്ഖസ്സ,

ദ്വയമേവാമതംഫലം;

സുഭാസിതസ്സസാരാദോ,

സാധൂഹിരസമാഗമോ.

൧൩. പാസാണഛത്തം ഗരുകം,

തതോ ദേവാനചിക്ഖനാ;

തതോ വുഡ്ഢാനമോവാദോ,

തതോ ബുദ്ധസ്സ സാസനം;

൧൪. തുലം സല്ലഹുകം ലോകേ,

തതോ ചപലജാതികോ;

തതോനോവാദികോ തതോ,

യതി ധമ്മേപമാദകോ.

൧൫. അഹ ഗച്ഛതി ഹായന്തീ,

സത്താനമിധ ജീവിതം;

തസ്മാഹി മാപമത്തത്വം,

ഗച്ഛന്തു ജിനസാസനേ.

൧൬. പണ്ഡിതസ്സ പസംസായ,

ദണ്ഡോബാലേന ദീയതേ;

പണ്ഡിതോ പണ്ഡിതേനേവ,

വണ്ണിതോവ സുവണ്ണിതോ.

൧൭. സതേസു ജായതേ സൂരോ,

സഹസ്സേസുച പണ്ഡിതോ;

വുത്താ സതസഹസ്സേസു,

ദാതാ ഭവതിവാ നവാ.

൧൮. ഭൂപത്തംച പണ്ഡിതത്തഞ്ച,

നേവതുല്യം കദാചിപി;

സദേസേപൂജിതോ രാജാ,

ബുദ്ധോ സബ്ബത്ഥപൂജിതോ.

൧൯. ക്വാതിഭാരോ സമത്ഥാനം,

കിംദൂരോ ബ്യവഹാരിനം;

കോവിദേസോ സവിജ്ജാനം,

കോപരോ പിയവാദിനം.

൨൦. നനു തേ യേവസന്താ നോ,

സാഗരാ നകുലാചലാ;

അപ്പമ്പി മരിയാദം യേ,

സംവട്ടേവി ജഹന്തിനോ.

൨൧. പലയേതീതമരിയാദാ,

ഭവന്തികിര സാഗരാ;

മരിയാദാതികം സാധു,

നഇച്ഛന്തി പലയേപി.

൨൨. സതം ദീഘായുകം സബ്ബ,

സത്താനം സുഖകാരണം;

അസതംപന സബ്ബേസം,

ദുക്ഖഹേതു നസംസയോ.

൨൩. പാമോക്ഖേ സുജനേ സന്തേ,

സബ്ബേപി സുജനാ ജനാ;

ജാതേകസ്മിംസാരഗന്ധേ,

സബ്ബേ ഗന്ധമയാ ദുമാ.

൨൪. അത്തനാ യദി ഏകേന,

വിനതേന മഹാജനാ;

വിനയം യന്തി സബ്ബേപി,

കോ തം നാസേയ്യ പണ്ഡിതോ.

൨൫. സരീരസ്സ ഗുണാനഞ്ച,

ദൂരമച്ചന്ത മന്തരം;

സരീരം ഖണവിദ്ധംസി,

കപ്പന്തിട്ഠായിനോ ഗുണാ.

൨൬. യദി നിച്ചമനിച്ചേന,

നിമലം മലവാഹിനാ;

യോ സോ കായേന ലഭേഥ,

കിംനലദ്ധം ഭവേ നുകിം.

൨൭. ധമ്മത്ഥകാമമോക്ഖാനം,

പാണം സംസിദ്ധികാരണം;

തന്നിഘാതാ കിന്നഹതം,

രക്ഖനാ കിന്നരക്ഖിതം.

൨൮. അത്താ ബന്ധു മനുസ്സസ്സ,

രിപു അത്താവ ജന്തുനം;

അത്താവ നിയതോ ഞാതി,

അത്താവ നിയതോ രിപു.

൨൯. അത്തനോപരിചാഗേന,

യംസിതമനുരക്ഖനം;

കരോന്തി സജ്ജനായേവ,

ന തം നീതിമതാ മതം.

൩൦. തിണാനി ഭൂമിരുദകം,

ചതുത്ഥീ വാക്യസുട്ഠുതാ;

ഏതാനി ഹി സതംഗേഹേ,

നോഛിന്ദന്തേ കദാചിപി.

൩൧. അമ്ബും പിവന്തിനോ നജ്ജോ,

രുക്ഖോ ഖാദതിനോ ഫലം;

മേഘോ ക്വചിപി നോ സസ്സം,

പരത്ഥായ സതംധനം.

൩൨. സതം ഫരുസവാചാഹി,

നയാതി വികതിം മനോ;

തിണുക്കാഹി നസക്കാവ,

താപേതും സാഗരേ ജലം.

൩൩. സമ്പത്യം മഹത്തംചേതോ,

ഭവത്യുപ്പലകോമലം;

വിപ്പത്യഞ്ച മഹാസേലേ,

സിലാസങ്ഘാദകക്കസോ.

൩൪. അത്ഥം മഹന്തമാപജ്ജ,

വിജ്ജം സമ്പത്തിമേവച;

ചരേയ്യാമാനഥദ്ധോയോ,

പണ്ഡിതോ സോ പവുച്ചതി.

൩൫. നാലബ്ഭമഭിപത്ഥേന്തി,

നട്ഠമ്പി നചസോചരേ;

വിപ്പത്യഞ്ച നമുയ്ഹന്തി,

യേനരാ തേവ പണ്ഡിതോ.

൩൬. ഗണ്ഠിട്ഠാനേ ഏകപദേ,

നാതിമഞ്ഞേയ്യ പണ്ഡിതോ;

കിം അക്കോ വേളുപബ്ഭാരോ,

തിമഹാദീപഭാനുദോ.

൩൭. ഗുണദോസേസുമേകേന,

നത്ഥി കോചി വിവജ്ജിതോ;

സുഖുമാലസ്സ പദുമസ്സ,