൫. തദ്ധിതകപ്പ

അട്ഠമകണ്ഡ

൩൪൪. , ൩൬൧. വാണ’പച്ചേ.

ണപച്ചയോ ഹോതി വാ ‘‘തസ്സാപച്ച’’ മിച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

വസിട്ഠസ്സ അപച്ചം വാസിട്ഠോ, വസിട്ഠസ്സ അപച്ചം വാ, വസിട്ഠസ്സ അപച്ചം വാസിട്ഠീ, വസിട്ഠസ്സ അപച്ചം വാസിട്ഠം. ഏവം ഭാരദ്വാജോ, ഭാരദ്വാജീ, ഭാരദ്വാജം. ഗോതമോ, ഗോതമീ, ഗോതമം. വാസുദേവോ, വാസുദേവീ, വാസുദേവം. ബാലദേവോ, ബാലദേവീ, ബാലദേവം. വേസാമിത്തോ, വേസാമിത്തീ വേസാമിത്തം.

൩൪൫. , ൩൬൬. ണായന ണാന വച്ഛാദിതോ.

തസ്മാ വച്ഛാദിതോ ഗോത്തഗണതോ ണായനണാനപച്ചയാ ഹോന്തി വാ ‘‘തസ്സാപച്ച’’മിച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

വച്ഛസ്സ അപച്ചംവച്ഛായനോ, വച്ഛാനോ, വച്ഛസ്സ അപച്ചം വാ, വച്ഛസ്സ അപച്ചം വച്ഛായനീ, വച്ഛാനീ, വച്ഛസ്സ അപച്ചം വച്ഛായനം, വച്ഛാനം. സകടസ്സ അപച്ചം സാകടായനോ, സാകടാനോ, സകടസ്സ അപച്ചം വാ, സാകടായനീ, സാ കടാനീ, സാകടായനം, സാകടാനം. ഏവം കണ്ഹായനോ, കണ്ഹാനോ, കണ്ഹസ്സ അപച്ചം വാ. കണ്ഹായനീ, കണ്ഹാനീ, കണ്ഹായനം, കണ്ഹാനം. അഗ്ഗിവേസ്സായനോ, അഗ്ഗിവേസ്സാനോ, അഗ്ഗിവേസ്സായനീ, അഗ്ഗിവേസ്സാനീ, അഗ്ഗിവേസ്സായനം, അഗ്ഗിവേസ്സാനം. ഗച്ഛായനോ, ഗച്ഛാനോ, ഗച്ഛായനീ, ഗച്ഛാനീ, ഗച്ഛായനം, ഗച്ഛാനം. കപ്പായനോ, കപ്പാനോ, കപ്പായനീ, കപ്പാനീ, കപ്പായനം, കപ്പാനം. മോഗ്ഗല്ലായനോ, മോഗ്ഗല്ലാനോ, മോഗ്ഗല്ലായനീ, മോഗ്ഗല്ലാനീ, മോഗ്ഗല്ലായനം, മോഗ്ഗല്ലാനം. മുഞ്ചായനോ, മുഞ്ചാനോ, മുഞ്ചായനീ, മുഞ്ചാനീ, മുഞ്ചായനം, മുഞ്ചാനം. സങ്ഘായനോ, സങ്ഘാനോ, സങ്ഘായനീ, സങ്ഘാനീ, സങ്ഘായനം, സങ്ഘാനം. ലോമായനോ, ലോമാനോ, ലോമായനീ, ലോമാനീ, ലോമായനം, ലോമാനം, സാകമായനോ, സാകമാനോ, സാകമായനീ, സാകമാനീ, സാകമായനം, സാകമാനം. നാരായനോ, നാരാനോ, നാരായനീ, നാരാനീ, നാരായനം, നാരാനം. ചോരായനോചോരാനോ, ചോരായനീ, ചോരാനീ, ചോരായനം, ചോരാനം, ആവസാലായനോ, ആവസാലാനോ, ആവസാലായനീ, ആവസാലാനീ, ആവസാലായനം, ആവസാലാനം. ദ്വേപായനോ, ദ്വേപാനോ, ദ്വേപായനീ, ദ്വേപാനീ, ദ്വേപായനം, ദ്വേപാനം. കുഞ്ചായനോ, കുഞ്ചാനോ, കുഞ്ചായനീ, കുഞ്ചാനീ, കുഞ്ചായനം, കുഞ്ചാനം. കച്ചായനോ, കച്ചാനോ, കച്ചായനീ, കച്ചാനീ, കച്ചായനം, കച്ചാനം.

൩൪൬. , ൩൬൭. ണേയ്യോ കത്തികാദീഹി.

തേഹി ഗോത്തഗണേഹി കത്തികാദീഹി ണേയ്യപച്ചയോ ഹോതി വാ ‘‘തസ്സാപച്ച’’മിച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

കത്തികായ അപച്ചം കത്തികേയ്യോ, കത്തികായ അപച്ചം വാ. ഏവം വേനതേയ്യോ, രോഹിണേയ്യോ, ഗങ്ഗേയ്യോ, കദ്ദമേയ്യോ, നാദേയ്യോ, ആലേയ്യോ, ആഹേയോ, കാമേയ്യോ, സുചിയാ അപച്ചം സോചേയ്യോ, സാലേയ്യോ, ബാലേയ്യോ, മാലേയ്യോ, കാലേയ്യോ.

൩൪൭. , ൩൬൮. അതോ ണി വാ.

തസ്മാ അകാരതോ ണിപച്ചയോ ഹോതി വാ ‘‘തസ്സാപച്ച’’മിച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

ദക്ഖസ്സ അപച്ചം ദക്ഖി, ദക്ഖസ്സ അപച്ചം വാ. ദുണസ്സ അപച്ചം ദോണി, ദുണസ്സ അപച്ചം വാ, ഏവം വാസവി, സക്യപുത്തി, നാടപുത്തി, ദാസപുത്തി, ദാസവി, വാരുണി, ഗണ്ഡി, ബാലദേവി, പാവകി, ജേനദത്തി, ബുദ്ധി, ധമ്മി, സങ്ഘി, കപ്പി, അനുരുദ്ധി.

വാതി വികപ്പനത്ഥേന ണികപച്ചയോ ഹോതി ‘‘തസ്സാപച്ച’’മിച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ. സക്യപുത്തസ്സ അപച്ചം സക്യപുത്തികോ. ഏവം നാടപുത്തികോ, ജേനദത്തികോ.

൧൪൮. , ൩൭൧. ണവോ’ പക്വാദീഹി.

ഉപകുഇച്ചേവമാദീഹി ണവപച്ചയോ ഹോതി വാ ‘‘തസ്സാപച്ച’’മിച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

ഉപകുസ്സ അപച്ചം ഓപകവോ, ഉപകുസ്സ അപച്ചം വാ. മനുനോ അപച്ചം മാനവോ, മനുനോ അപച്ചം വാ. ഭഗ്ഗുസ്സ അപച്ചം ഭഗ്ഗവോ, ഭഗ്ഗുസ്സ അപച്ചം വാ, പണ്ഡുസ്സ അപച്ചം പണ്ഡവോ, പണ്ഡുസ്സ അപച്ചം വാ, ബഹുസ്സ അപച്ചം ബാഹവോ, ബഹുസ്സ അപച്ചം വാ.

൩൪൯. , ൩൭൨. ണേര വിധവാദിതോ.

തസ്മാ വിധവാദിതോ ണേരപച്ചയോ ഹോതി വാ ‘‘തസ്സാപച്ച’’മിച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

വിധവായ അപച്ചം വേധവേരോ, വിധവായ അപച്ചം വാ. ബന്ധുകിയാ അപച്ചം ബന്ധുകേരോ, ബന്ധുകിയാ അപച്ചം വാ. സമണസ്സ അപച്ചം സാമണേരോ, സമണസ്സ അപച്ചം വാ. ഏവം സാമണേരീ, സാമണേരം, നാളികേരോ, നാളികേരീ, നാളികേരം.

൩൫൦. , ൩൭൩. യേന വാ സംസട്ഠം തരതി ചരതി വഹതി ണികോ.

യേന വാ സംസട്ഠം, യേന വാ തരതി, യേന വാ ചരതി, യേന വാ വഹതി ഇച്ചേതേസ്വത്ഥേസു ണികപച്ചയോ ഹോതി വാ.

തിലേന സംസട്ഠം ഭോജനം തേലികം, തിലേന സംസട്ഠം വാ. ഏവം ഗോളികം, ഘാതികം.

നാവായ തരതീതി നാവികോ, നാവായ തരതി വാ. ഏവം ഓളുമ്പികോ.

സകടേന ചരതീതി സാകടികോ, സകടേന ചരതി വാ. ഏവം പത്തികോ, ദണ്ഡികോ, ധമ്മികോ, പാദികോ.

സീസേന വഹതീതി സീസികോ, സീസേന വഹതി വാ. അംസേന വഹതീതി അംസികോ, അംസേന വഹതി വാ. ഏവം ഖന്ധികോ, അങ്ഗുലികോ.

വാതി വികപ്പനത്ഥേന അഞ്ഞേസുപി ണികപച്ചയോ ഹോതി. രാജഗഹേ വസതീതി രാജഗഹികോ, രാജഗഹേ വസതി വാ. രാജഗഹേ ജാതോ രാജഗഹികോ, രാജഗഹേ ജാതോ വാ. ഏവം മാഗധികോ, സാവത്ഥികോ, കാപില വത്ഥികോ, പാടലിപുത്തികോ, വേസാലികോ.

൩൫൧. , ൩൭൪. തമധീതേ തേനകതാദി സന്നിധാന നിയോഗ സിപ്പ ഭണ്ഡ ജീവികത്ഥേസു ച.

തമധീതേ, തേനകതാദിഅത്ഥേ, തമ്ഹി സന്നിധാനാ, തത്ഥ നിയുത്തോ, തമസ്സ സിപ്പം, തമസ്സ ഭണ്ഡം, തമസ്സ ജീവികം ഇച്ചേതേസ്വത്ഥേസു ച ണികപച്ചയോ ഹോതി വാ.

വിനയമധീതേ വേനയികോ, വിനയമധീതേ വാ. ഏവം സുത്തന്തികോ, ആഭിധമ്മികോ, വേയ്യാകരണികോ.

കായേന കതം കമ്മം കായികം, കായേന കതം കമ്മം വാ. ഏവം വാചസികം, മാനസികം.

സരീരേ സന്നിധാനാ വേദനാ സാരീരികാ, സരീരേ സന്നിധാനാ വാ, ഏവം മാനസികാ.

ദ്വാരേ നിയുത്തോ ദോവാരികോ, ദ്വാരേ നിയുത്തോ വാ. ഏവം ഭണ്ഡാഗാരികോ, നാഗരികോ, നാവകമ്മികോ.

വീണാ അസ്സ സിപ്പം വേണികോ, വീണാ അസ്സ സിപ്പം വാ. ഏവം പാണവികോ, മോദിങ്ഗികോ, വംസികോ.

ഗന്ധോ അസ്സ ഭണ്ഡം ഗന്ധികോ, ഗന്ധോ അസ്സ ഭണ്ഡം വാ. ഏവം തേലികോ, ഗോളികോ.

ഉരബ്ഭം ഹന്ത്വാ ജീവതീതി ഓരബ്ഭികോ, ഉരബ്ഭം ഹന്ത്വാ ജീവതി വാ. മഗം ഹന്ത്വാ ജീവതീതി മാഗവികോ, മഗം ഹന്ത്വാ ജീവതി വാ. ഏവം സോകരികോ, സാകുണികോ.

ആദിഗ്ഗഹണേന അഞ്ഞത്ഥാപി ണിക പച്ചയോ യോജേതബ്ബോ. ജാലേന ഹതോ ജാലികോ, ജാലേന ഹതോ വാ.

സുത്തേന ബന്ധോ സുത്തികോ, സുത്തേന ബന്ധോ വാ.

ചാപോ അസ്സ ആവുധോ ചാപികോ, ചാപോ അസ്സ ആവുധോ വാ. ഏവം തോമരികോ, മുഗ്ഗരികോ, മോസലികോ.

വാതോ അസ്സ ആബാധോ വാതികോ, വാതോ അസ്സ ആബാധോ വാ. ഏവം സേമ്ഹികോ, പിത്തികോ.

ബുദ്ധേ പസന്നോ ബുദ്ധികോ, ബുദ്ധേ പസന്നോ വാ. ഏവം ധമ്മികോ, സങ്ഘികോ.

ബുദ്ധസ്സ സന്തകം ബുദ്ധികം, ബുദ്ധസ്സ സന്തകം വാ. ഏവം ധമ്മികം, സങ്ഘികം.

വത്ഥേന കീതം ഭണ്ഡം വത്ഥികം, വത്ഥേന കീതം ഭണ്ഡം വാ. ഏവം കുമ്ഭികം, ഫാലികം, കിം കണികം, സോവണ്ണികം.

കുമ്ഭോ അസ്സ പരിമാണം കുമ്ഭികം, കുമ്ഭോ അസ്സ പരിമാണം വാ.

കുമ്ഭസ്സ രാസി കുമ്ഭികം, കുമ്ഭസ്സ രാസി വാ.

കുമ്ഭം അരഹതീതി കുമ്ഭികോ, കുമ്ഭം അരഹതി വാ.

അക്ഖേന ദിബ്ബതീതി അക്ഖികോ, അക്ഖേന ദിബ്ബതി വാ. ഏവം സാലാകികോ, തിന്ദുകികോ, അമ്ബഫലികോ. കപിട്ഠഫലികോ, നാളികേരികോ ഇച്ചേവമാദി.

൩൫൨. , ൩൭൬. ണ രാഗാ തസ്സേ ദമഞ്ഞത്ഥേസു ച.

ണപച്ചയോ ഹോതി വാ രാഗമ്ഹാ ‘‘തേന രത്തം’’ ഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ, ‘‘തസ്സേദം’’ അഞ്ഞത്ഥേസു ച.

കസാവേന രത്തം വത്ഥം കാസാവം, കസാവേന രത്തം വത്ഥം വാ. ഏവം കോസുമ്ഭം, ഹാലിദ്ദം, പാടങ്ഗം, രത്തങ്ഗ, മഞ്ജിട്ഠം, കുങ്കുമം.

സൂകരസ്സ ഇദം മംസം സോകരം, സൂകരസ്സ ഇദം മംസം വാ. ഏവം മാഹിസം.

ഉദുമ്ബരസ്സ അവിദൂരേ പവത്തം വിമാനം ഓദുമ്ബരം, ഉദുമ്ബരസ്സ അവിദൂരേ പവത്തം വിമാനം വാ.

വിദിസായ അവിദൂരേ നിവാസോ വേദിസോ, വിദിസായ അവിദൂരേ നിവാസോ വാ.

മഥുരായ ജാതോ മാഥുരോ, മഥുരായ ജാതോ വാ.

മഥുരായ ആഗതോ മാഥുരോ, മഥുരായ ആഗതോ വാ.

കത്തികായ നിയുത്തോ മാസോ കത്തികോ, കത്തികായ നിയുത്തോ മാസോ വാ. ഏവം മാഗസിരോ, ഫുസ്സോ, മാഘോ, ഫഗ്ഗുനോ, ചിത്തോ, വേസാഖോ, ജേട്ഠോ, ആസള്ഹോ, സാവണോ, ഭദ്ദോ, അസ്സയുജോ.

ന വുദ്ധി നീലപീതാദോ, പച്ചയേ സണകാരകേ.

ഫകാരോ ഫുസ്സസദ്ദസ്സ, ‘‘സിരോ’’തി സിരസം വദേ.

സിക്ഖാനം സമൂഹോ സിക്ഖോ, ഭിക്ഖാനം സമൂഹോ ഭിക്ഖോ. ഏവം കാപോതോ, മായൂരോ, കോകിലോ.

ബുദ്ധേ, അസ്സ ദേവതാ ബുദ്ധോ. ഏവം ഭദ്ദോ, മാരോ, മാഹിന്ദോ, വേസ്സവണോ, യാമോ, സോമോ, നാരായണോ.

സംവച്ഛരമധീതേ സംവച്ഛരോ. ഏവം മോഹുത്തോ, നേമിത്തോ, അങ്ഗവിജ്ജോ, വേയ്യാകരണോ, ഛന്ദോ, ഭാസ്സോ, ചന്ദോ.

വസാദാനം വിസയോ ദേസോ വാസാദോ. ഏവം കുമ്ഭോ, സാകുന്തോ, ആതിസാരോ.

ഉദുമ്ബരാ അസ്മിം പദേസേ സന്തീതി ഓദുമ്ബരോ. സാഗരേഹി നിബ്ബത്തോ സാഗരോ. സാഗലമസ്സ നിവാസോ സാഗലോ. മഥുരാ അസ്സ നിവാസോ മാഥുരോ. മഥുരായ ഇസ്സരോ മാഥുരോ. ഇച്ചേവമാദയോ യോജേതബ്ബാ.

൩൫൩. , ൩൭൮. ജാതാദീനമിമിയാ ച.

ജാതഇച്ചേവമാദീനമത്ഥേ ഇമഇയപച്ചയാ ഹോന്തി.

പച്ഛാ ജാതോ പച്ഛിമോ. ഏവം അന്തിമോ, മജ്ഝിമോ, പുരിമോ, ഉപരിമോ, ഹേട്ഠിമോ, ഗോപ്ഫിമോ. ബോധിസത്തജാതിയാ ജാതോ ബോധിസത്തജാതിയോ, ഏവം അസ്സജാതിയോ, ഹത്ഥിജാതിയോ, മനുസ്സജാതിയോ.

ആദിഗ്ഗഹണേന നിയുത്തത്ഥാദിതോപി തദസ്സത്ഥാദിതോപി ഇമ ഇയ ഇക ഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി. അന്തോ നിയുത്തോ അന്തിമോ. ഏവം അന്തിയോ, അന്തികോ.

പുത്തോ അസ്സ അത്ഥി, തസ്മിം വാ വിജ്ജതീതി പുത്തിമോ. ഏവം പുത്തിയേവ, പുത്തികോ, കപ്പിമോ, കപ്പിയോ, കപ്പികോ.

ചഗ്ഗഹണേന കിയപച്ചയോ ഹോതി നിയുത്തത്ഥേ. ജാതിയം നിയുത്തോ ജാതികിയോ, അന്ധേ നിയുത്തോ അന്ധകിയോ, ജാതിയാ അന്ധോ ജച്ചന്ധോ, ജച്ചന്ധേ നിയുത്തോ ജച്ചന്ധകിയോ.

൩൫൪. , ൩൭൯. സമൂഹത്ഥേ കണ ണാ.

സമൂഹത്ഥേ കണ ണഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി.

രാജപുത്താനം സമൂഹോ രാജപുത്തകോ. ഏവം രാജപുത്തോ, മാനുസ്സകോ, മാനുസ്സോ, മായൂരകോ, മായൂരോ, മാഹിംസകോ, മാഹിംസോ.

൩൫൫. , ൩൮൦. ഗാമ ജന ബന്ധു സഹായാദീഹിതാ.

ഗാമ ജന ബന്ധു സഹായഇച്ചേവമാദീഹി താപച്ചയോ ഹോതി സമൂഹത്ഥേ.

ഗാമാനം സമൂഹോ ഗാമതാ. ഏവം ജനതാ, ബന്ധുതാ, സഹായതാ, നഗരതാ.

൩൫൬. , ൩൮൧. തദസ്സ ഠാനമിയോ ച.

‘‘തദസ്സ ഠാന’’ മിച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ ഇയപച്ചയോ ഹോതി.

മദനസ്സ ഠാനം മദനിയം, ബന്ധനസ്സ ഠാനം ബന്ധനിയം, മുച്ഛനസ്സ ഠാനം മുച്ഛനിയം, ഏവം രജനിയം, കമനിയം, ഗമനിയം, ദുസ്സനിയം, ദസ്സനിയം.

൩൫൭. , ൩൮൨. ഉപമത്ഥായിതത്തം.

ഉപമത്ഥേ ആയിതത്തപച്ചയോ ഹോതി.

ധൂമോ വിയ ദിസ്സതി അദും വനം തദിദം ധൂമായിതത്തം, തിമിരം വിയ ദിസ്സതി അദും വനം തദിദം തിമിരായിതത്തം.

൩൫൮. , ൩൮൩. തന്നിസ്സിതത്ഥേ ലോ.

‘‘തന്നിസ്സിതത്ഥേ, തദസ്സ ഠാന’’മിച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ ച ലപച്ചയോ ഹോതി.

ദുട്ഠു നിസ്സിതം ദുട്ഠുല്ലം, വേദം നിസ്സിതം വേദല്ലം, ദുട്ഠു ഠാനം ദുട്ഠുല്ലം, വേദസ്സ ഠാനം വേദല്ലം.

൩൫൯. , ൩൮൪. ആലു തബ്ബഹുലേ.

ആലുപച്ചയോ ഹോതി തബ്ബഹുലത്ഥേ.

അഭിജ്ഝാ അസ്സ പകതി അഭിജ്ഝാലു, അഭിജ്ഝാ അസ്സ ബഹുലാ വാ അഭിജ്ഝാലു. ഏവം സീതാലു, ധജാലു, ദയാലു.

൩൬൦. , ൩൮൭. ണ്യ ത്ത താ ഭാവേ തു.

ണ്യത്തതാഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി ഭാവത്ഥേ.

അലസസ്സ ഭാവോ ആലസ്യം, അരോഗസ്സ ഭാവോ ആരോഗ്യം. പംസുകൂലികസ്സ ഭാവോ പംസുകൂലികത്തം, അനോദരികസ്സ ഭാവോ അനോദരികത്തം. സങ്ഗണികാരാമസ്സ ഭാവോ സങ്ഗണികാരാമതാ, നിദ്ദാരാമസ്സ ഭാവോ നിദ്ദാരാമതാ.

തുഗ്ഗഹണേന ത്തനപച്ചയോ ഹോതി. പുഥുജ്ജനത്തനം, വേദനത്തനം.

൩൬൧. , ൩൮൮. ണ വിസമാദീഹി.

ണപച്ചയോ ഹോതി വിസമാദീഹി ‘‘തസ്സ ഭാവോ’’ഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

വിസമസ്സ ഭാവോ വേസമം, സുചിസ്സ ഭാവോ സോചം.

൩൬൨. , ൩൮൯. രമണീയാദിതോ കണ.

രമണീയഇച്ചേവമാദിതോ കണ പച്ചയോ ഹോതി ‘‘തസ്സ ഭാവോ’’ഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

രമണീയസ്സ ഭാവോ രാമണീയകം, മനുഞ്ഞസ്സ ഭാവോ മാനുഞ്ഞകം.

൩൬൩. , ൩൯൦. വിസേസേ തരതമിസികിയിട്ഠാ.

വിസേസത്ഥേ തര തമ ഇസിക ഇയ ഇട്ഠഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി.

സബ്ബേ ഇമേ പാപാ, അയമിമേസം വിസേസേന പാപോതി പാപതരോ. ഏവം പാപതമോ, പാപിസികോ, പാപിയോ, പാപിട്ഠോ.

൩൬൪. , ൩൯൮. തദസ്സത്ഥീതി വീ ച.

‘‘തദസ്സത്ഥി’’ഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ വീപച്ചയോ ഹോതി.

മേധാ യസ്സ അത്ഥി, തസ്മിം വാ വിജ്ജതീതിമേധാവീ. ഏവം മായാവീ.

ചഗ്ഗഹണേന സോപച്ചയോ ഹോതി. സുമേധാ യസ്സ അത്ഥി, തസ്മിം വാ വിജ്ജതീതി സുമേധസോ.

൩൬൫. , ൩൯൯. തപാദിതോ സീ.

തപാദിതോ സീപച്ചയോ ഹോതി ‘‘തദസ്സത്ഥി’’ഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

തപോ യസ്സ അത്ഥി തസ്മിം വാ വിജ്ജതീതി തപസ്സീ. ഏവം യസസ്സീ, തേജസ്സീ.

൨൬൬. , ൪൦൦. ദണ്ഡാദിതോ ഇകഈ.

ദണ്ഡാദിതോ ഇക ഈഇച്ചേതേ പച്ചയാ ഹോന്തി ‘‘തദസ്സത്ഥി’’ഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

ദണ്ഡോ യസ്സ അത്ഥി, തസ്മിം വാ വിജ്ജതീതി ദണ്ഡികോ, ദണ്ഡീ. ഏവം മാലികോ, മാലീ.

൩൬൭. , ൪൦൧. മധ്വാദിതോ രോ.

മധുഇച്ചേവമാദിതോ രപച്ചയോ ഹോതി ‘‘തദസ്സത്ഥി’’ഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

മധു യസ്സ അത്ഥി, തസ്മിം വാ വിജ്ജതീതി മധുരോ. ഏവം കുഞ്ജരോ, മുഗ്ഗരോ, മുഖരോ, സുസിരോ, (സീസരോ, സുകരോ, സുങ്കരോ), സുഭരോ, സുചിരോ, രുചിരോ.

൩൬൮. , ൪൦൨. ഗുണാദിതോ വന്തു.

ഗുണഇച്ചേവമാദിതോ വന്തുപച്ചയോ ഹോതി ‘‘തദസ്സത്ഥി’’ഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

ഗുണോ യസ്സ അത്ഥി, തസ്മിം വാ വിജ്ജതീതി ഗുണവാ. ഏവം യസവാ, ധനവാ, പഞ്ഞവാ, ബലവാ, ഭഗവാ.

൩൬൯. , ൪൦൩. സത്യാദീഹി മന്തു.

സതിഇച്ചേവമാദീഹി മന്തുപച്ചയോഹോതി ‘‘തദസ്സത്ഥി’’ ഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

സതി യസ്സ അത്ഥി, തസ്മിം വാ വിജ്ജതീതി സതിമാ, ഏവം ജുതിമാ, രുചിമാ, ഥുതിമാ, ധിതിമാ, മതിമാ, ഭാണുമാ.

൩൭൦. , ൪൦൫. സദ്ധാദിതോണ.

സദ്ധാഇച്ചേവമാദിതോ ണ പച്ചയോ ഹോതി ‘‘തദസ്സത്ഥി’’ഇച്ചേതസ്മിം അത്ഥേ.

സദ്ധാ യസ്സ അത്ഥി, തസ്മിം വാ വിജ്ജതീഭി സദ്ധോ, ഏവം പഞ്ഞോ, അമച്ഛരോ.

൩൭൧. , ൪൦൪. ആയുസ്സുകാരാസ മന്തുമ്ഹി.

ആയുസ്സ അന്തോ ഉകാരോ അസാദേസോ ഹോതിമന്തുമ്ഹി പച്ചയേ പരേ.

ആയു അസ്സ അത്ഥി, തസ്മിം വാ വിജ്ജതീതി ആയസ്മാ.

൩൭൨. , ൩൮൫. തപ്പകതിവചനേ മയോ.

തപ്പകതിവചനത്ഥേ മയപച്ചയോ ഹോതി.

സുവണ്ണേന പകതം കമ്മം സോവണ്ണമയം. ഏവം രൂപിയമയം ജതുമയം, രജതമയം, ഇട്ഠകമയം, അയോമയം, മത്തികാ മയം, ദാരുമയം, ഗോമയം.

൩൭൩. , ൪൦൬. സങ്ഖ്യാപൂരണേ മോ.

സങ്ഖ്യാപൂരണത്ഥേ മപച്ചയോ ഹോതി.

പഞ്ചന്നം പൂരണോ പഞ്ചമോ, ഏവം സത്തമോ, അട്ഠമോ, നവമോ, ദസമോ.

൩൭൪. , ൪൦൮. സ ഛസ്സവാ.

ഛസ്സ സകാരാദേസോ ഹോതി വാ സങ്ഖ്യാപൂരണത്ഥേ.

ഛന്നം പൂരണോ സട്ഠോ, ഛട്ഠോ വാ.

൩൭൫. , ൪൧൨. ഏകാദിതോ ദസസ്സീ.

ഏകാദിതോ ദസസ്സ അന്തേ ഈപച്ചയോ ഹോതി വാ സങ്ഖ്യാപൂരണത്ഥേ.

ഏകോ ച ദസ ച ഏകാദസ, ഏകാദസന്നം പൂരണീ ഏകാദസീ. പഞ്ചച ദസ ച പഞ്ചദസ, പഞ്ചദസന്നം പൂരണീ പഞ്ചദസീ. ചത്താരോ ച ദസ ച ചതുദ്ദസ, ചതുദ്ദസന്നം പൂരണീ ചാതുദ്ദസീ.

പൂരണേതി കിമത്ഥം? ഏകാദസ, പഞ്ചദസ.

൩൭൬. , ൨൫൭. ദസേ സോ നിച്ചഞ്ച.

ദസസദ്ദേ പരേ നിച്ചം ഛസ്സ സോ ഹോതി.

സോളസ.

൩൭൭. , ൦. അന്തേ നിഗ്ഗഹിതഞ്ച.

താസം സങ്ഖ്യാനം അന്തേ നിഗ്ഗഹിതാഗമോ ഹോതി.

പഞ്ചദസി, ചാതുദ്ദസി.

൩൭൮. , ൪൧൪. തി ച.

താസം സങ്ഖ്യാനം അന്തേ തികാരാഗമോ ഹോതി. വീസതി, തിംസതി.

൩൭൯. , ൨൫൮. ല ദരാനം.

ദകാര രകാരാനം സങ്ഖ്യാനം ലകാരാദേസോ ഹോതി. സോളസ, ചത്താലീസം.

൩൮൦. , ൨൫൫. വീസതി ദസേസു ബാ ദ്വിസ്സ തു.