൪. അസ്സഖളുങ്കസുത്തം

൧൪. ‘‘അട്ഠ ച [അട്ഠ (സ്യാ.)], ഭിക്ഖവേ, അസ്സഖളുങ്കേ [അസ്സഖലുങ്കേ (സീ.)] ദേസേസ്സാമി അട്ഠ ച അസ്സദോസേ, അട്ഠ ച പുരിസഖളുങ്കേ അട്ഠ ച പുരിസദോസേ. തം സുണാഥ, സാധുകം മനസി കരോഥ; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘കതമേ ച, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠ അസ്സഖളുങ്കാ അട്ഠ ച അസ്സദോസാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ പച്ഛതോ പടിക്കമതി, പിട്ഠിതോ രഥം പവത്തേതി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഠമോ അസ്സദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ പച്ഛാ ലങ്ഘതി, കുബ്ബരം ഹനതി, തിദണ്ഡം ഭഞ്ജതി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയോ അസ്സദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ രഥീസായ സത്ഥിം ഉസ്സജ്ജിത്വാ രഥീസംയേവ അജ്ഝോമദ്ദതി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, തതിയോ അസ്സദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ ഉമ്മഗ്ഗം ഗണ്ഹതി, ഉബ്ബടുമം രഥം കരോതി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ചതുത്ഥോ അസ്സദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ ലങ്ഘതി പുരിമകായം പഗ്ഗണ്ഹതി പുരിമേ പാദേ. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചമോ അസ്സദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ അനാദിയിത്വാ സാരഥിം അനാദിയിത്വാ പതോദലട്ഠിം [പതോദം (സീ. പീ.), പതോദയട്ഠിം (സ്യാ. കം.)] ദന്തേഹി മുഖാധാനം [മുഖാഠാനം (ക.)] വിധംസിത്വാ യേന കാമം പക്കമതി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ഛട്ഠോ അസ്സദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ നേവ അഭിക്കമതി നോ പടിക്കമതി തത്ഥേവ ഖീലട്ഠായീ ഠിതോ ഹോതി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, സത്തമോ അസ്സദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ പുരിമേ ച പാദേ സംഹരിത്വാ പച്ഛിമേ ച പാദേ സംഹരിത്വാ [സങ്ഖരിത്വാ (ക.)] തത്ഥേവ ചത്താരോ പാദേ അഭിനിസീദതി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ അസ്സഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠമോ അസ്സദോസോ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠ അസ്സഖളുങ്കാ അട്ഠ ച അസ്സദോസാ.

[വിഭ. ൯൫൬] ‘‘കതമേ ച, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠ പുരിസഖളുങ്കാ അട്ഠ ച പുരിസദോസാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും ആപത്തിയാ ചോദേന്തി. സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ആപത്തിയാ ചോദിയമാനോ ‘ന സരാമീ’തി അസതിയാ നിബ്ബേഠേതി. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ പച്ഛതോ പടിക്കമതി, പിട്ഠിതോ രഥം വത്തേതി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുരിസഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഠമോ പുരിസദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും ആപത്തിയാ ചോദേന്തി. സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ആപത്തിയാ ചോദിയമാനോ ചോദകംയേവ പടിപ്ഫരതി – ‘കിം നു ഖോ തുയ്ഹം ബാലസ്സ അബ്യത്തസ്സ ഭണിതേന! ത്വമ്പി നാമ ഭണിതബ്ബം മഞ്ഞസീ’തി! സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ പച്ഛാ ലങ്ഘതി, കുബ്ബരം ഹനതി, തിദണ്ഡം ഭഞ്ജതി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുരിസഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയോ പുരിസദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും ആപത്തിയാ ചോദേന്തി. സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ആപത്തിയാ ചോദിയമാനോ ചോദകസ്സേവ പച്ചാരോപേതി – ‘ത്വം ഖോസി ഇത്ഥന്നാമം ആപത്തിം ആപന്നോ, ത്വം താവ പഠമം പടികരോഹീ’തി. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ രഥീസായ സത്ഥിം ഉസ്സജ്ജിത്വാ രഥീസംയേവ അജ്ഝോമദ്ദതി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുരിസഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, തതിയോ പുരിസദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും ആപത്തിയാ ചോദേന്തി. സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ആപത്തിയാ ചോദിയമാനോ അഞ്ഞേനാഞ്ഞം പടിചരതി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേതി, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരോതി. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ ഉമ്മഗ്ഗം ഗണ്ഹതി, ഉബ്ബടുമം രഥം കരോതി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുരിസഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ചതുത്ഥോ പുരിസദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും ആപത്തിയാ ചോദേന്തി. സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ആപത്തിയാ ചോദിയമാനോ സങ്ഘമജ്ഝേ ബാഹുവിക്ഖേപം കരോതി. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ ലങ്ഘതി, പുരിമകായം പഗ്ഗണ്ഹതി പുരിമേ പാദേ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുരിസഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചമോ പുരിസദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും ആപത്തിയാ ചോദേന്തി. സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ആപത്തിയാ ചോദിയമാനോ അനാദിയിത്വാ സങ്ഘം അനാദിയിത്വാ ചോദകം സാപത്തികോവ യേന കാമം പക്കമതി. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ അനാദിയിത്വാ സാരഥിം അനാദിയിത്വാ പതോദലട്ഠിം ദന്തേഹി മുഖാധാനം വിധംസിത്വാ യേന കാമം പക്കമതി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുരിസഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ഛട്ഠോ പുരിസദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും ആപത്തിയാ ചോദേന്തി. സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ആപത്തിയാ ചോദിയമാനോ ‘നേവാഹം ആപന്നോമ്ഹി, ന പനാഹം ആപന്നോമ്ഹീ’തി സോ തുണ്ഹീഭാവേന സങ്ഘം വിഹേഠേതി [വിഹേസേതി (പീ. ക.)]. സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ നേവ അഭിക്കമതി നോ പടിക്കമതി തത്ഥേവ ഖീലട്ഠായീ ഠിതോ ഹോതി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുരിസഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, സത്തമോ പുരിസദോസോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും ആപത്തിയാ ചോദേന്തി. സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ആപത്തിയാ ചോദിയമാനോ ഏവമാഹ – ‘കിം നു ഖോ തുമ്ഹേ ആയസ്മന്തോ അതിബാള്ഹം മയി ബ്യാവടാ യാവ [ഇദം പദം സീഹളപോത്ഥകേ നത്ഥി] ഇദാനാഹം സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തിസ്സാമീ’തി. സോ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തിത്വാ ഏവമാഹ – ‘ഇദാനി ഖോ തുമ്ഹേ ആയസ്മന്തോ അത്തമനാ ഹോഥാ’തി? സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, അസ്സഖളുങ്കോ ‘പേഹീ’തി വുത്തോ, വിദ്ധോ സമാനോ ചോദിതോ സാരഥിനാ പുരിമേ ച പാദേ സംഹരിത്വാ പച്ഛിമേ ച പാദേ സംഹരിത്വാ തത്ഥേവ ചത്താരോ പാദേ അഭിനിസീദതി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുരിസഖളുങ്കോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠമോ പുരിസദോസോ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠ പുരിസഖളുങ്കാ അട്ഠ ച പുരിസദോസാ’’തി. ചതുത്ഥം.