൧൦. കാരണ്ഡവസുത്തം

൧൦. ഏകം സമയം ഭഗവാ ചമ്പായം വിഹരതി ഗഗ്ഗരായ പോക്ഖരണിയാ തീരേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും ആപത്തിയാ ചോദേന്തി. സോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ആപത്തിയാ ചോദിയമാനോ അഞ്ഞേനാഞ്ഞം പടിചരതി, ബഹിദ്ധാ കഥം അപനാമേതി, കോപഞ്ച ദോസഞ്ച അപ്പച്ചയഞ്ച പാതുകരോതി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘നിദ്ധമഥേതം, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലം; നിദ്ധമഥേതം, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലം. അപനേയ്യേസോ [അപനേയ്യോ സോ (സീ.), അപനേയ്യോ (സ്യാ.)], ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ. കിം വോ തേന പരപുത്തേന വിസോധിതേന [കിം വോപരപുത്തോ വിഹേഠിയതി (സീ.), കിം പരപുത്തോ വിഹേഠേതി (സ്യാ.), കിം വോ പരപുത്താ വിഹേഠേതി (പീ.), കിം സോ പരപുത്തോ വിസോധേതി (ക.)]! ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ താദിസംയേവ ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം, സേയ്യഥാപി അഞ്ഞേസം ഭദ്ദകാനം ഭിക്ഖൂനം – യാവസ്സ ഭിക്ഖൂ ആപത്തിം ന പസ്സന്തി. യതോ ച ഖ്വസ്സ ഭിക്ഖൂ ആപത്തിം പസ്സന്തി, തമേനം ഏവം ജാനന്തി – ‘സമണദൂസീവായം [സമണരൂപീ (ക.)] സമണപലാപോ സമണകാരണ്ഡവോ’തി [സമണകരണ്ഡവോതി (ക.)]. തമേനം ഇതി വിദിത്വാ ബഹിദ്ധാ നാസേന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? മാ അഞ്ഞേ ഭദ്ദകേ ഭിക്ഖൂ ദൂസേസീ’’തി!

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, സമ്പന്നേ യവകരണേ യവദൂസീ [യവരൂപീ (ക.)] ജായേഥ യവപലാപോ യവകാരണ്ഡവോതി. തസ്സ താദിസംയേവ മൂലം ഹോതി, സേയ്യഥാപി അഞ്ഞേസം ഭദ്ദകാനം യവാനം; താദിസംയേവ നാളം ഹോതി, സേയ്യഥാപി അഞ്ഞേസം ഭദ്ദകാനം യവാനം; താദിസംയേവ പത്തം ഹോതി, സേയ്യഥാപി അഞ്ഞേസം ഭദ്ദകാനം യവാനം – യാവസ്സ സീസം ന നിബ്ബത്തതി. യതോ ച ഖ്വസ്സ സീസം നിബ്ബത്തതി, തമേനം ഏവം ജാനന്തി – ‘യവദൂസീവായം യവപലാപോ യവകാരണ്ഡവോ’തി. തമേനം ഇതി വിദിത്വാ സമൂലം ഉപ്പാടേത്വാ ബഹിദ്ധാ യവകരണസ്സ ഛഡ്ഡേന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? മാ അഞ്ഞേ ഭദ്ദകേ യവേ ദൂസേസീതി!

‘‘ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ താദിസംയേവ ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം, സേയ്യഥാപി അഞ്ഞേസം ഭദ്ദകാനം ഭിക്ഖൂനം – യാവസ്സ ഭിക്ഖൂ ആപത്തിം ന പസ്സന്തി. യതോ ച ഖ്വസ്സ ഭിക്ഖൂ ആപത്തിം പസ്സന്തി, തമേനം ഏവം ജാനന്തി – ‘സമണദൂസീവായം സമണപലാപോ സമണകാരണ്ഡവോ’തി. തമേനം ഇതി വിദിത്വാ ബഹിദ്ധാ നാസേന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? മാ അഞ്ഞേ ഭദ്ദകേ ഭിക്ഖൂ ദൂസേസീതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, മഹതോ ധഞ്ഞരാസിസ്സ ഫുണമാനസ്സ [വുയ്ഹമാനസ്സ (സീ. പീ.), ഫുസയമാനസ്സ (സ്യാ.), പുനമാനസ്സ (?)] തത്ഥ യാനി താനി ധഞ്ഞാനി ദള്ഹാനി സാരവന്താനി താനി ഏകമന്തം പുഞ്ജം ഹോതി, യാനി പന താനി ധഞ്ഞാനി ദുബ്ബലാനി പലാപാനി താനി വാതോ ഏകമന്തം അപവഹതി [അപകസ്സതി (സീ.)]. തമേനം സാമികാ സമ്മജ്ജനിം ഗഹേത്വാ ഭിയ്യോസോമത്തായ അപസമ്മജ്ജന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? മാ അഞ്ഞേ ഭദ്ദകേ ധഞ്ഞേ ദൂസേസീതി! ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ താദിസംയേവ ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം, സേയ്യഥാപി അഞ്ഞേസം ഭദ്ദകാനം ഭിക്ഖൂനം – യാവസ്സ ഭിക്ഖൂ ആപത്തിം ന പസ്സന്തി. യതോ ച ഖ്വസ്സ ഭിക്ഖൂ ആപത്തിം പസ്സന്തി, തമേനം ഏവം ജാനന്തി – ‘സമണദൂസീവായം സമണപലാപോ സമണകാരണ്ഡവോ’തി. തമേനം ഇതി വിദിത്വാ ബഹിദ്ധാ നാസേന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? മാ അഞ്ഞേ ഭദ്ദകേ ഭിക്ഖൂ ദൂസേസീതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ ഉദപാനപനാളിയത്ഥികോ തിണ്ഹം കുഠാരിം [കുധാരിം (സ്യാ. കം. ക.)] ആദായ വനം പവിസേയ്യ. സോ യം യദേവ രുക്ഖം കുഠാരിപാസേന ആകോടേയ്യ തത്ഥ യാനി താനി രുക്ഖാനി ദള്ഹാനി സാരവന്താനി താനി കുഠാരിപാസേന ആകോടിതാനി കക്ഖളം പടിനദന്തി; യാനി പന താനി രുക്ഖാനി അന്തോപൂതീനി അവസ്സുതാനി കസമ്ബുജാതാനി താനി കുഠാരിപാസേന ആകോടിതാനി ദദ്ദരം പടിനദന്തി. തമേനം മൂലേ ഛിന്ദതി, മൂലേ ഛിന്ദിത്വാ അഗ്ഗേ ഛിന്ദതി, അഗ്ഗേ ഛിന്ദിത്വാ അന്തോ സുവിസോധിതം വിസോധേതി, അന്തോ സുവിസോധിതം വിസോധേത്വാ ഉദപാനപനാളിം യോജേതി. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ താദിസംയേവ ഹോതി അഭിക്കന്തം പടിക്കന്തം ആലോകിതം വിലോകിതം സമിഞ്ജിതം പസാരിതം സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണം, സേയ്യഥാപി അഞ്ഞേസം ഭദ്ദകാനം ഭിക്ഖൂനം – യാവസ്സ ഭിക്ഖൂ ആപത്തിം ന പസ്സന്തി. യതോ ച ഖ്വസ്സ ഭിക്ഖൂ ആപത്തിം പസ്സന്തി, തമേനം ഏവം ജാനന്തി – ‘സമണദൂസീവായം സമണപലാപോ സമണകാരണ്ഡവോ’തി. തമേനം ഇതി വിദിത്വാ ബഹിദ്ധാ നാസേന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? മാ അഞ്ഞേ ഭദ്ദകേ ഭിക്ഖൂ ദൂസേസീ’’തി.

‘‘സംവാസായം വിജാനാഥ, പാപിച്ഛോ കോധനോ ഇതി;

മക്ഖീ ഥമ്ഭീ പളാസീ ച, ഇസ്സുകീ മച്ഛരീ സഠോ.

‘‘സന്തവാചോ ജനവതി, സമണോ വിയ ഭാസതി;

രഹോ കരോതി കരണം, പാപദിട്ഠി അനാദരോ.

‘‘സംസപ്പീ ച മുസാവാദീ, തം വിദിത്വാ യഥാതഥം;

സബ്ബേ സമഗ്ഗാ ഹുത്വാന, അഭിനിബ്ബജ്ജയാഥ [അഭിനിബ്ബിജ്ജയേഥ (ക.)] നം.

‘‘കാരണ്ഡവം [കരണ്ഡവം (ക.) സു. നി. ൨൮൩ പസ്സിതബ്ബം] നിദ്ധമഥ, കസമ്ബും അപകസ്സഥ [അവകസ്സഥ (ക.)];

തതോ പലാപേ വാഹേഥ, അസ്സമണേ സമണമാനിനേ.

‘‘നിദ്ധമിത്വാന പാപിച്ഛേ, പാപആചാരഗോചരേ;

സുദ്ധാസുദ്ധേഹി സംവാസം, കപ്പയവ്ഹോ പതിസ്സതാ;

തതോ സമഗ്ഗാ നിപകാ, ദുക്ഖസ്സന്തം കരിസ്സഥാ’’തി. ദസമം;

മേത്താവഗ്ഗോ പഠമോ.