൪. മഹാചുന്ദസുത്തം

൪൬. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ആയസ്മാ മഹാചുന്ദോ ചേതീസു വിഹരതി സയംജാതിയം [സഹജാതിയം (സീ. പീ.), സഞ്ജാതിയം (സ്യാ. കം.)]. തത്ര ഖോ ആയസ്മാ മഹാചുന്ദോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ആവുസോ ഭിക്ഖവേ’’തി. ‘‘ആവുസോ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ മഹാചുന്ദസ്സ പച്ചസ്സോസും. ആയസ്മാ മഹാചുന്ദോ ഏതദവോച –

‘‘ഇധാവുസോ, ധമ്മയോഗാ ഭിക്ഖൂ ഝായീ ഭിക്ഖൂ അപസാദേന്തി – ‘ഇമേ പന ഝായിനോമ്ഹാ, ഝായിനോമ്ഹാതി ഝായന്തി പജ്ഝായന്തി നിജ്ഝായന്തി അവജ്ഝായന്തി [അപജ്ഝായന്തി (മ. നി. ൧.൫൦൮)]. കിമിമേ [കിം ഹിമേ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ഝായന്തി, കിന്തിമേ ഝായന്തി, കഥം ഇമേ ഝായന്തീ’തി? തത്ഥ ധമ്മയോഗാ ച ഭിക്ഖൂ നപ്പസീദന്തി, ഝായീ ച ഭിക്ഖൂ നപ്പസീദന്തി, ന ച ബഹുജനഹിതായ പടിപന്നാ ഹോന്തി ബഹുജനസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം.

‘‘ഇധ പനാവുസോ, ഝായീ ഭിക്ഖൂ ധമ്മയോഗേ ഭിക്ഖൂ അപസാദേന്തി – ‘ഇമേ പന ധമ്മയോഗമ്ഹാ, ധമ്മയോഗമ്ഹാതി ഉദ്ധതാ ഉന്നളാ ചപലാ മുഖരാ വികിണ്ണവാചാ മുട്ഠസ്സതീ അസമ്പജാനാ അസമാഹിതാ വിബ്ഭന്തചിത്താ പാകതിന്ദ്രിയാ. കിമിമേ ധമ്മയോഗാ, കിന്തിമേ ധമ്മയോഗാ, കഥം ഇമേ ധമ്മയോഗാ’തി? തത്ഥ ഝായീ ച ഭിക്ഖൂ നപ്പസീദന്തി, ധമ്മയോഗാ ച ഭിക്ഖൂ നപ്പസീദന്തി, ന ച ബഹുജനഹിതായ പടിപന്നാ ഹോന്തി ബഹുജനസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം.

‘‘ഇധ പനാവുസോ, ധമ്മയോഗാ ഭിക്ഖൂ ധമ്മയോഗാനഞ്ഞേവ ഭിക്ഖൂനം വണ്ണം ഭാസന്തി, നോ ഝായീനം ഭിക്ഖൂനം വണ്ണം ഭാസന്തി. തത്ഥ ധമ്മയോഗാ ച ഭിക്ഖൂ നപ്പസീദന്തി, ഝായീ ച ഭിക്ഖൂ നപ്പസീദന്തി, ന ച ബഹുജനഹിതായ പടിപന്നാ ഹോന്തി ബഹുജനസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം.

‘‘ഇധ പനാവുസോ, ഝായീ ഭിക്ഖൂ ഝായീനഞ്ഞേവ ഭിക്ഖൂനം വണ്ണം ഭാസന്തി, നോ ധമ്മയോഗാനം ഭിക്ഖൂനം വണ്ണം ഭാസന്തി. തത്ഥ ഝായീ ച ഭിക്ഖൂ നപ്പസീദന്തി, ധമ്മയോഗാ ച ഭിക്ഖൂ നപ്പസീദന്തി, ന ച ബഹുജനഹിതായ പടിപന്നാ ഹോന്തി ബഹുജനസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം.

‘‘തസ്മാതിഹാവുസോ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘ധമ്മയോഗാ സമാനാ ഝായീനം ഭിക്ഖൂനം വണ്ണം ഭാസിസ്സാമാ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ആവുസോ, സിക്ഖിതബ്ബം. തം കിസ്സ ഹേതു? അച്ഛരിയാ ഹേതേ, ആവുസോ, പുഗ്ഗലാ ദുല്ലഭാ ലോകസ്മിം, യേ അമതം ധാതും കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരന്തി. തസ്മാതിഹാവുസോ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഝായീ സമാനാ ധമ്മയോഗാനം ഭിക്ഖൂനം വണ്ണം ഭാസിസ്സാമാ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ആവുസോ, സിക്ഖിതബ്ബം. തം കിസ്സ ഹേതു? അച്ഛരിയാ ഹേതേ, ആവുസോ, പുഗ്ഗലാ ദുല്ലഭാ ലോകസ്മിം യേ ഗമ്ഭീരം അത്ഥപദം പഞ്ഞായ അതിവിജ്ഝ പസ്സന്തീ’’തി. ചതുത്ഥം.