൨. ദുതിയഉരുവേലസുത്തം

൨൨. ‘‘ഏകമിദാഹം, ഭിക്ഖവേ, സമയം ഉരുവേലായം വിഹരാമി നജ്ജാ നേരഞ്ജരായ തീരേ അജപാലനിഗ്രോധേ പഠമാഭിസമ്ബുദ്ധോ. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സമ്ബഹുലാ ബ്രാഹ്മണാ ജിണ്ണാ വുദ്ധാ മഹല്ലകാ അദ്ധഗതാ വയോഅനുപ്പത്താ യേനാഹം തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ മയാ സദ്ധിം സമ്മോദിംസു. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തേ ബ്രാഹ്മണാ മം ഏതദവോചും – ‘സുതം നേതം [മേതം (സീ. സ്യാ. കം. ക.)], ഭോ ഗോതമ – ന സമണോ ഗോതമോ ബ്രാഹ്മണേ ജിണ്ണേ വുദ്ധേ മഹല്ലകേ അദ്ധഗതേ വയോഅനുപ്പത്തേ അഭിവാദേതി വാ പച്ചുട്ഠേതി വാ ആസനേന വാ നിമന്തേതീതി. തയിദം, ഭോ ഗോതമ, തഥേവ. ന ഹി ഭവം ഗോതമോ ബ്രാഹ്മണേ ജിണ്ണേ വുദ്ധേ മഹല്ലകേ അദ്ധഗതേ വയോഅനുപ്പത്തേ അഭിവാദേതി വാ പച്ചുട്ഠേതി വാ ആസനേന വാ നിമന്തേതി. തയിദം, ഭോ ഗോതമ, ന സമ്പന്നമേവാ’’’തി.

‘‘തസ്സ മയ്ഹം, ഭിക്ഖവേ, ഏതദഹോസി – ‘നയിമേ [ന വത മേ (സീ. പീ.), ന ചയിമേ (സ്യാ. കം.), ന വതിമേ (?)] ആയസ്മന്തോ ജാനന്തി ഥേരം വാ ഥേരകരണേ വാ ധമ്മേ’തി. വുദ്ധോ ചേപി, ഭിക്ഖവേ, ഹോതി ആസീതികോ വാ നാവുതികോ വാ വസ്സസതികോ വാ ജാതിയാ. സോ ച ഹോതി അകാലവാദീ അഭൂതവാദീ അനത്ഥവാദീ അധമ്മവാദീ അവിനയവാദീ, അനിധാനവതിം വാചം ഭാസിതാ അകാലേന അനപദേസം അപരിയന്തവതിം അനത്ഥസംഹിതം. അഥ ഖോ സോ ‘ബാലോ ഥേരോ’ത്വേവ [തേവ (സീ. പീ.)] സങ്ഖം ഗച്ഛതി.

‘‘ദഹരോ ചേപി, ഭിക്ഖവേ, ഹോതി യുവാ സുസുകാളകേസോ ഭദ്രേന യോബ്ബനേന സമന്നാഗതോ പഠമേന വയസാ. സോ ച ഹോതി കാലവാദീ ഭൂതവാദീ അത്ഥവാദീ ധമ്മവാദീ വിനയവാദീ നിധാനവതിം വാചം ഭാസിതാ കാലേന സാപദേസം പരിയന്തവതിം അത്ഥസംഹിതം. അഥ ഖോ സോ ‘പണ്ഡിതോ ഥേരോ’ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി.

‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, ഥേരകരണാ ധമ്മാ. കതമേ ചത്താരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സീലവാ ഹോതി, പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ വിഹരതി ആചാരഗോചരസമ്പന്നോ അണുമത്തേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സാവീ, സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു, ബഹുസ്സുതോ ഹോതി സുതധരോ സുതസന്നിചയോ, യേ തേ ധമ്മാ ആദികല്യാണാ മജ്ഝേകല്യാണാ പരിയോസാനകല്യാണാ സാത്ഥം സബ്യഞ്ജനം [സാത്ഥാ സബ്യഞ്ജനാ (സീ. പീ.)] കേവലപരിപുണ്ണം [കേവലപരിപുണ്ണാ (സീ.)] പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം അഭിവദന്തി, തഥാരൂപാസ്സ ധമ്മാ ബഹുസ്സുതാ ഹോന്തി ധാതാ [ധതാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] വചസാ പരിചിതാ മനസാനുപേക്ഖിതാ, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ, ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഹോതി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ഥേരകരണാ ധമ്മാ’’തി.

‘‘യോ ഉദ്ധതേന ചിത്തേന, സമ്ഫഞ്ച ബഹു ഭാസതി;

അസമാഹിതസങ്കപ്പോ, അസദ്ധമ്മരതോ മഗോ;

ആരാ സോ ഥാവരേയ്യമ്ഹാ, പാപദിട്ഠി അനാദരോ.

‘‘യോ ച സീലേന സമ്പന്നോ, സുതവാ പടിഭാനവാ;

സഞ്ഞതോ ധീരോ ധമ്മേസു [സഞ്ഞതോ ധീരധമ്മേസു (സീ.), സംയുത്തോ ഥിരധമ്മേസു (സ്യാ. കം.)], പഞ്ഞായത്ഥം വിപസ്സതി.

‘‘പാരഗൂ സബ്ബധമ്മാനം, അഖിലോ പടിഭാനവാ;

പഹീനജാതിമരണോ, ബ്രഹ്മചരിയസ്സ കേവലീ.

‘‘തമഹം വദാമി ഥേരോതി, യസ്സ നോ സന്തി ആസവാ;

ആസവാനം ഖയാ ഭിക്ഖു, സോ ഥേരോതി പവുച്ചതീ’’തി. ദുതിയം;