൫. അനുസോതസുത്തം
൫. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ ചത്താരോ? അനുസോതഗാമീ പുഗ്ഗലോ, പടിസോതഗാമീ പുഗ്ഗലോ, ഠിതത്തോ പുഗ്ഗലോ, തിണ്ണോ പാരങ്ഗതോ [പാരഗതോ (സീ. സ്യാ. കം.)] ഥലേ തിട്ഠതി ബ്രാഹ്മണോ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അനുസോതഗാമീ പുഗ്ഗലോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ കാമേ ച പടിസേവതി, പാപഞ്ച കമ്മം കരോതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അനുസോതഗാമീ പുഗ്ഗലോ.
‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, പടിസോതഗാമീ പുഗ്ഗലോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ കാമേ ച നപ്പടിസേവതി, പാപഞ്ച കമ്മം ന കരോതി, സഹാപി ദുക്ഖേന സഹാപി ദോമനസ്സേന അസ്സുമുഖോപി രുദമാനോ പരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം ചരതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, പടിസോതഗാമീ പുഗ്ഗലോ.
‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, ഠിതത്തോ പുഗ്ഗലോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പരിക്ഖയാ ഓപപാതികോ ഹോതി, തത്ഥ പരിനിബ്ബായീ, അനാവത്തിധമ്മോ തസ്മാ ലോകാ. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ഠിതത്തോ പുഗ്ഗലോ.
‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ തിണ്ണോ പാരങ്ഗതോ ഥലേ തിട്ഠതി ബ്രാഹ്മണോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ തിണ്ണോ പാരങ്ഗതോ ഥലേ തിട്ഠതി ബ്രാഹ്മണോ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മി’’ന്തി.
‘‘യേ കേചി കാമേസു അസഞ്ഞതാ ജനാ,
അവീതരാഗാ ഇധ കാമഭോഗിനോ;
പുനപ്പുനം ജാതിജരൂപഗാമി തേ [ജാതിജരൂപഗാഹിനോ (സീ.), ജാതിജരൂപഗാ ഹി തേ (സ്യാ. കം.)],
തണ്ഹാധിപന്നാ അനുസോതഗാമിനോ.
‘‘തസ്മാ ഹി ധീരോ ഇധുപട്ഠിതസ്സതീ,
കാമേ ച പാപേ ച അസേവമാനോ;
സഹാപി ദുക്ഖേന ജഹേയ്യ കാമേ,
പടിസോതഗാമീതി തമാഹു പുഗ്ഗലം.
‘‘യോ വേ കിലേസാനി പഹായ പഞ്ച,
പരിപുണ്ണസേഖോ അപരിഹാനധമ്മോ;
ചേതോവസിപ്പത്തോ സമാഹിതിന്ദ്രിയോ,
സ വേ ഠിതത്തോതി നരോ പവുച്ചതി.
‘‘പരോപരാ യസ്സ സമേച്ച ധമ്മാ,
വിധൂപിതാ അത്ഥഗതാ ന സന്തി;
സ വേ മുനി [സ വേദഗൂ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] വുസിതബ്രഹ്മചരിയോ,
ലോകന്തഗൂ പാരഗതോതി വുച്ചതീ’’തി. പഞ്ചമം;