൯. സദ്ധസുത്തം

൯. ഏകം സമയം ഭഗവാ നാതികേ വിഹരതി ഗിഞ്ജകാവസഥേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സദ്ധോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം സദ്ധം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ആജാനീയഝായിതം ഖോ, സദ്ധ, ഝായ; മാ ഖളുങ്കഝായിതം [ആജാനീയജ്ഝായിതം ഖോ സദ്ധ ഝായഥ, മാ ഖളുങ്കജ്ഝായിതം (സീ. പീ.)]. കഥഞ്ച, ഖളുങ്കഝായിതം ഹോതി? അസ്സഖളുങ്കോ ഹി, സദ്ധ, ദോണിയാ ബദ്ധോ [ബന്ധോ (സ്യാ. ക.)] ‘യവസം യവസ’ന്തി ഝായതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ന ഹി, സദ്ധ, അസ്സഖളുങ്കസ്സ ദോണിയാ ബദ്ധസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘കിം നു ഖോ മം അജ്ജ അസ്സദമ്മസാരഥി കാരണം കാരേസ്സതി, കിമസ്സാഹം [കമ്മസ്സാഹം (ക.)] പടികരോമീ’തി. സോ ദോണിയാ ബദ്ധോ ‘യവസം യവസ’ന്തി ഝായതി. ഏവമേവം ഖോ, സദ്ധ, ഇധേകച്ചോ പുരിസഖളുങ്കോ അരഞ്ഞഗതോപി രുക്ഖമൂലഗതോപി സുഞ്ഞാഗാരഗതോപി കാമരാഗപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി കാമരാഗപരേതേന ഉപ്പന്നസ്സ ച കാമരാഗസ്സ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. സോ കാമരാഗംയേവ അന്തരം കത്വാ ഝായതി പജ്ഝായതി നിജ്ഝായതി അവജ്ഝായതി, ബ്യാപാദപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി… ഥിനമിദ്ധപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി… ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി… വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി വിചികിച്ഛാപരേതേന, ഉപ്പന്നായ ച വിചികിച്ഛായ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. സോ വിചികിച്ഛംയേവ അന്തരം കത്വാ ഝായതി പജ്ഝായതി നിജ്ഝായതി അവജ്ഝായതി. സോ പഥവിമ്പി നിസ്സായ ഝായതി, ആപമ്പി നിസ്സായ ഝായതി, തേജമ്പി നിസ്സായ ഝായതി, വായമ്പി നിസ്സായ ഝായതി, ആകാസാനഞ്ചായതനമ്പി നിസ്സായ ഝായതി, വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനമ്പി നിസ്സായ ഝായതി, ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനമ്പി നിസ്സായ ഝായതി, നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനമ്പി നിസ്സായ ഝായതി, ഇധലോകമ്പി നിസ്സായ ഝായതി, പരലോകമ്പി നിസ്സായ ഝായതി, യമ്പിദം ദിട്ഠം സുതം മുതം വിഞ്ഞാതം പത്തം പരിയേസിതം അനുവിചരിതം മനസാ, തമ്പി നിസ്സായ ഝായതി. ഏവം ഖോ, സദ്ധ, പുരിസഖളുങ്കഝായിതം ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, സദ്ധ, ആജാനീയഝായിതം ഹോതി? ഭദ്രോ ഹി, സദ്ധ, അസ്സാജാനീയോ ദോണിയാ ബദ്ധോ ന ‘യവസം യവസ’ന്തി ഝായതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ഭദ്രസ്സ ഹി, സദ്ധ, അസ്സാജാനീയസ്സ ദോണിയാ ബദ്ധസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘കിം നു ഖോ മം അജ്ജ അസ്സദമ്മസാരഥി കാരണം കാരേസ്സതി, കിമസ്സാഹം പടികരോമീ’തി. സോ ദോണിയാ ബദ്ധോ ന ‘യവസം യവസ’ന്തി ഝായതി. ഭദ്രോ ഹി, സദ്ധ, അസ്സാജാനീയോ യഥാ ഇണം യഥാ ബന്ധം യഥാ ജാനിം യഥാ കലിം ഏവം പതോദസ്സ അജ്ഝോഹരണം സമനുപസ്സതി. ഏവമേവം ഖോ, സദ്ധ, ഭദ്രോ പുരിസാജാനീയോ അരഞ്ഞഗതോപി രുക്ഖമൂലഗതോപി സുഞ്ഞാഗാരഗതോപി ന കാമരാഗപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി ന കാമരാഗപരേതേന, ഉപ്പന്നസ്സ ച കാമരാഗസ്സ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം പജാനാതി, ന ബ്യാപാദപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി… ന ഥിനമിദ്ധപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി… ന ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി… ന വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി ന വിചികിച്ഛാപരേതേന, ഉപ്പന്നായ ച വിചികിച്ഛായ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം പജാനാതി. സോ നേവ പഥവിം നിസ്സായ ഝായതി, ന ആപം നിസ്സായ ഝായതി, ന തേജം നിസ്സായ ഝായതി, ന വായം നിസ്സായ ഝായതി, ന ആകാസാനഞ്ചായതനം നിസ്സായ ഝായതി, ന വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം നിസ്സായ ഝായതി, ന ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം നിസ്സായ ഝായതി, ന നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനം നിസ്സായ ഝായതി, ന ഇധലോകം നിസ്സായ ഝായതി, ന പരലോകം നിസ്സായ ഝായതി, യമ്പിദം ദിട്ഠം സുതം മുതം വിഞ്ഞാതം പത്തം പരിയേസിതം അനുവിചരിതം മനസാ, തമ്പി നിസ്സായ ന ഝായതി; ഝായതി ച പന. ഏവം ഝായിഞ്ച പന, സദ്ധ, ഭദ്രം പുരിസാജാനീയം സഇന്ദാ ദേവാ സബ്രഹ്മകാ സപജാപതികാ ആരകാവ നമസ്സന്തി –

‘‘നമോ തേ പുരിസാജഞ്ഞ, നമോ തേ പുരിസുത്തമ;

യസ്സ തേ നാഭിജാനാമ, യമ്പി നിസ്സായ ഝായസീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ ആയസ്മാ സദ്ധോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കഥം ഝായീ പന, ഭന്തേ, ഭദ്രോ പുരിസാജാനീയോ [പുരിസാജാനീയോ ഝായതി, സോ (സീ. സ്യാ. പീ.), പുരിസാജാനീയോ, സോ (ക.)] നേവ പഥവിം നിസ്സായ ഝായതി, ന ആപം നിസ്സായ ഝായതി, ന തേജം നിസ്സായ ഝായതി, ന വായം നിസ്സായ ഝായതി, ന ആകാസാനഞ്ചായതനം നിസ്സായ ഝായതി, ന വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം നിസ്സായ ഝായതി, ന ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം നിസ്സായ ഝായതി, ന നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനം നിസ്സായ ഝായതി, ന ഇധലോകം നിസ്സായ ഝായതി, ന പരലോകം നിസ്സായ ഝായതി, യമ്പിദം ദിട്ഠം സുതം മുതം വിഞ്ഞാതം പത്തം പരിയേസിതം അനുവിചരിതം മനസാ, തമ്പി നിസ്സായ ന ഝായതി; ഝായതി ച പന? കഥം ഝായിഞ്ച പന, ഭന്തേ, ഭദ്രം പുരിസാജാനീയം സഇന്ദാ ദേവാ സബ്രഹ്മകാ സപജാപതികാ ആരകാവ നമസ്സന്തി –

‘‘നമോ തേ പുരിസാജഞ്ഞ, നമോ തേ പുരിസുത്തമ;

യസ്സ തേ നാഭിജാനാമ, യമ്പി നിസ്സായ ഝായസീ’’തി.

‘‘ഇധ, സദ്ധ, ഭദ്രസ്സ പുരിസാജാനീയസ്സ പഥവിയം പഥവിസഞ്ഞാ വിഭൂതാ ഹോതി, ആപസ്മിം ആപോസഞ്ഞാ വിഭൂതാ ഹോതി, തേജസ്മിം തേജോസഞ്ഞാ വിഭൂതാ ഹോതി, വായസ്മിം വായോസഞ്ഞാ വിഭൂതാ ഹോതി, ആകാസാനഞ്ചായതനേ ആകാസാനഞ്ചായതനസഞ്ഞാ വിഭൂതാ ഹോതി, വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനേ വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനസഞ്ഞാ വിഭൂതാ ഹോതി, ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനേ ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനസഞ്ഞാ വിഭൂതാ ഹോതി, നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനേ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനസഞ്ഞാ വിഭൂതാ ഹോതി, ഇധലോകേ ഇധലോകസഞ്ഞാ വിഭൂതാ ഹോതി, പരലോകേ പരലോകസഞ്ഞാ വിഭൂതാ ഹോതി, യമ്പിദം ദിട്ഠം സുതം മുതം വിഞ്ഞാതം പത്തം പരിയേസിതം അനുവിചരിതം മനസാ, തത്രാപി സഞ്ഞാ വിഭൂതാ ഹോതി. ഏവം ഝായീ ഖോ, സദ്ധ, ഭദ്രോ പുരിസാജാനീയോ നേവ പഥവിം നിസ്സായ ഝായതി…പേ… യമ്പിദം ദിട്ഠം സുതം മുതം വിഞ്ഞാതം പത്തം പരിയേസിതം അനുവിചരിതം മനസാ, തമ്പി നിസ്സായ ന ഝായതി; ഝായതി ച പന. ഏവം ഝായിഞ്ച പന, സദ്ധ, ഭദ്രം പുരിസാജാനീയം സഇന്ദാ ദേവാ സബ്രഹ്മകാ സപജാപതികാ ആരകാവ നമസ്സന്തി –

‘‘നമോ തേ പുരിസാജഞ്ഞ, നമോ തേ പുരിസുത്തമ;

യസ്സ തേ നാഭിജാനാമ, യമ്പി നിസ്സായ ഝായസീ’’തി. നവമം;