(൨൨) ൨. സാമഞ്ഞവഗ്ഗോ

൨൨൧. ‘‘ദസഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ. കതമേഹി ദസഹി? പാണാതിപാതീ ഹോതി, അദിന്നാദായീ ഹോതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരീ ഹോതി, മുസാവാദീ ഹോതി, പിസുണവാചോ ഹോതി, ഫരുസവാചോ ഹോതി, സമ്ഫപ്പലാപീ ഹോതി, അഭിജ്ഝാലു ഹോതി, ബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദസഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ.

‘‘ദസഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം സഗ്ഗേ. കതമേഹി ദസഹി? പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി, അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതോ ഹോതി, മുസാവാദാ പടിവിരതോ ഹോതി, പിസുണായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതോ ഹോതി, അനഭിജ്ഝാലു ഹോതി, അബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദസഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം സഗ്ഗേ’’തി.

൨൨൨. ‘‘വീസതിയാ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ. കതമേഹി വീസതിയാ? അത്തനാ ച പാണാതിപാതീ ഹോതി, പരഞ്ച പാണാതിപാതേ സമാദപേതി; അത്തനാ ച അദിന്നാദായീ ഹോതി, പരഞ്ച അദിന്നാദാനേ സമാദപേതി; അത്തനാ ച കാമേസുമിച്ഛാചാരീ ഹോതി, പരഞ്ച കാമേസുമിച്ഛാചാരേ സമാദപേതി; അത്തനാ ച മുസാവാദീ ഹോതി, പരഞ്ച മുസാവാദേ സമാദപേതി; അത്തനാ ച പിസുണവാചോ ഹോതി, പരഞ്ച പിസുണായ വാചായ സമാദപേതി; അത്തനാ ച ഫരുസവാചോ ഹോതി, പരഞ്ച ഫരുസായ വാചായ സമാദപേതി; അത്തനാ ച സമ്ഫപ്പലാപീ ഹോതി, പരഞ്ച സമ്ഫപ്പലാപേ സമാദപേതി; അത്തനാ ച അഭിജ്ഝാലു ഹോതി, പരഞ്ച അഭിജ്ഝായ സമാദപേതി; അത്തനാ ച ബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, പരഞ്ച ബ്യാപാദേ സമാദപേതി; അത്തനാ ച മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി, പരഞ്ച മിച്ഛാദിട്ഠിയാ സമാദപേതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വീസതിയാ ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ.

‘‘വീസതിയാ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം സഗ്ഗേ. കതമേഹി വീസതിയാ? അത്തനാ ച പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച പാണാതിപാതാ വേരമണിയാ സമാദപേതി; അത്തനാ ച അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച അദിന്നാദാനാ വേരമണിയാ സമാദപേതി; അത്തനാ ച കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച കാമേസുമിച്ഛാചാരാ വേരമണിയാ സമാദപേതി; അത്തനാ ച മുസാവാദാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച മുസാവാദാ വേരമണിയാ സമാദപേതി; അത്തനാ ച പിസുണായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച പിസുണായ വാചായ വേരമണിയാ സമാദപേതി; അത്തനാ ച ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച ഫരുസായ വാചായ വേരമണിയാ സമാദപേതി; അത്തനാ ച സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച സമ്ഫപ്പലാപാ വേരമണിയാ സമാദപേതി; അത്തനാ ച അനഭിജ്ഝാലു ഹോതി, പരഞ്ച അനഭിജ്ഝായ സമാദപേതി; അത്തനാ ച അബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, പരഞ്ച അബ്യാപാദേ സമാദപേതി; അത്തനാ ച സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി, പരഞ്ച സമ്മാദിട്ഠിയാ സമാദപേതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വീസതിയാ ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം സഗ്ഗേ’’തി.

൨൨൩. ‘‘തിംസായ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ. കതമേഹി തിംസായ? അത്തനാ ച പാണാതിപാതീ ഹോതി, പരഞ്ച പാണാതിപാതേ സമാദപേതി, പാണാതിപാതേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച അദിന്നാദായീ ഹോതി, പരഞ്ച അദിന്നാദാനേ സമാദപേതി, അദിന്നാദാനേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച കാമേസുമിച്ഛാചാരീ ഹോതി, പരഞ്ച കാമേസുമിച്ഛാചാരേ സമാദപേതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച മുസാവാദീ ഹോതി, പരഞ്ച മുസാവാദേ സമാദപേതി, മുസാവാദേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച പിസുണവാചോ ഹോതി, പരഞ്ച പിസുണായ വാചായ സമാദപേതി, പിസുണായ വാചായ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച ഫരുസവാചോ ഹോതി, പരഞ്ച ഫരുസായ വാചായ സമാദപേതി, ഫരുസായ വാചായ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച സമ്ഫപ്പലാപീ ഹോതി, പരഞ്ച സമ്ഫപ്പലാപേ സമാദപേതി, സമ്ഫപ്പലാപേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച അഭിജ്ഝാലു ഹോതി, പരഞ്ച അഭിജ്ഝായ സമാദപേതി, അഭിജ്ഝായ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച ബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, പരഞ്ച ബ്യാപാദേ സമാദപേതി, ബ്യാപാദേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി, പരഞ്ച മിച്ഛാദിട്ഠിയാ സമാദപേതി, മിച്ഛാദിട്ഠിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിംസായ ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ.

‘‘തിംസായ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം സഗ്ഗേ. കതമേഹി തിംസായ? അത്തനാ ച പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച പാണാതിപാതാ വേരമണിയാ സമാദപേതി, പാണാതിപാതാ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച അദിന്നാദാനാ വേരമണിയാ സമാദപേതി, അദിന്നാദാനാ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച കാമേസുമിച്ഛാചാരാ വേരമണിയാ സമാദപേതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരാ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച മുസാവാദാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച മുസാവാദാ വേരമണിയാ സമാദപേതി, മുസാവാദാ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച പിസുണായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച പിസുണായ വാചായ വേരമണിയാ സമാദപേതി, പിസുണായ വാചായ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച ഫരുസായ വാചായ വേരമണിയാ സമാദപേതി, ഫരുസായ വാചായ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച സമ്ഫപ്പലാപാ വേരമണിയാ സമാദപേതി, സമ്ഫപ്പലാപാ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച അനഭിജ്ഝാലു ഹോതി, പരഞ്ച അനഭിജ്ഝായ സമാദപേതി, അനഭിജ്ഝായ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച അബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, പരഞ്ച അബ്യാപാദേ സമാദപേതി, അബ്യാപാദേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി; അത്തനാ ച സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി, പരഞ്ച സമ്മാദിട്ഠിയാ സമാദപേതി, സമ്മാദിട്ഠിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിംസായ ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം സഗ്ഗേ’’തി.

൨൨൪. ‘‘ചത്താരീസായ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ. കതമേഹി ചത്താരീസായ? അത്തനാ ച പാണാതിപാതീ ഹോതി, പരഞ്ച പാണാതിപാതേ സമാദപേതി, പാണാതിപാതേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, പാണാതിപാതസ്സ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച അദിന്നാദായീ ഹോതി, പരഞ്ച അദിന്നാദാനേ സമാദപേതി, അദിന്നാദാനേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, അദിന്നാദാനസ്സ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച കാമേസുമിച്ഛാചാരീ ഹോതി, പരഞ്ച കാമേസുമിച്ഛാചാരേ സമാദപേതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരസ്സ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച മുസാവാദീ ഹോതി, പരഞ്ച മുസാവാദേ സമാദപേതി, മുസാവാദേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, മുസാവാദസ്സ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച പിസുണവാചോ ഹോതി, പരഞ്ച പിസുണായ വാചായ സമാദപേതി, പിസുണായ വാചായ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, പിസുണായ വാചായ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച ഫരുസവാചോ ഹോതി, പരഞ്ച ഫരുസായ വാചായ സമാദപേതി, ഫരുസായ വാചായ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, ഫരുസായ വാചായ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച സമ്ഫപ്പലാപീ ഹോതി, പരഞ്ച സമ്ഫപ്പലാപേ സമാദപേതി, സമ്ഫപ്പലാപേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, സമ്ഫപ്പലാപസ്സ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച അഭിജ്ഝാലു ഹോതി, പരഞ്ച അഭിജ്ഝായ സമാദപേതി, അഭിജ്ഝായ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, അഭിജ്ഝായ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച ബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, പരഞ്ച ബ്യാപാദേ സമാദപേതി, ബ്യാപാദേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, ബ്യാപാദസ്സ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി, പരഞ്ച മിച്ഛാദിട്ഠിയാ സമാദപേതി, മിച്ഛാദിട്ഠിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, മിച്ഛാദിട്ഠിയാ ച വണ്ണം ഭാസതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരീസായ ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ.

‘‘ചത്താരീസായ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം സഗ്ഗേ. കതമേഹി ചത്താരീസായ? അത്തനാ ച പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച പാണാതിപാതാ വേരമണിയാ സമാദപേതി, പാണാതിപാതാ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, പാണാതിപാതാ വേരമണിയാ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച അദിന്നാദാനാ വേരമണിയാ സമാദപേതി, അദിന്നാദാനാ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, അദിന്നാദാനാ വേരമണിയാ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച കാമേസുമിച്ഛാചാരാ വേരമണിയാ സമാദപേതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരാ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരാ വേരമണിയാ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച മുസാവാദാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച മുസാവാദാ വേരമണിയാ സമാദപേതി, മുസാവാദാ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, മുസാവാദാ വേരമണിയാ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച പിസുണായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച പിസുണായ വാചായ വേരമണിയാ സമാദപേതി, പിസുണായ വാചായ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, പിസുണായ വാചായ വേരമണിയാ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച ഫരുസായ വാചായ വേരമണിയാ ച സമാദപേതി, ഫരുസായ വാചായ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, ഫരുസായ വാചായ വേരമണിയാ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതോ ഹോതി, പരഞ്ച സമ്ഫപ്പലാപാ വേരമണിയാ സമാദപേതി, സമ്ഫപ്പലാപാ വേരമണിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, സമ്ഫപ്പലാപാ വേരമണിയാ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച അനഭിജ്ഝാലു ഹോതി, പരഞ്ച അനഭിജ്ഝായ സമാദപേതി, അനഭിജ്ഝായ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, അനഭിജ്ഝായ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച അബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, പരഞ്ച അബ്യാപാദേ സമാദപേതി, അബ്യാപാദേ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, അബ്യാപാദസ്സ ച വണ്ണം ഭാസതി; അത്തനാ ച സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി, പരഞ്ച സമ്മാദിട്ഠിയാ സമാദപേതി, സമ്മാദിട്ഠിയാ ച സമനുഞ്ഞോ ഹോതി, സമ്മാദിട്ഠിയാ ച വണ്ണം ഭാസതി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരീസായ ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം സഗ്ഗേ’’തി.

൨൨൫-൨൨൮. ‘‘ദസഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി…പേ… അക്ഖതം അനുപഹതം അത്താനം പരിഹരതി…പേ… വീസതിയാ, ഭിക്ഖവേ…പേ… തിംസായ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ചത്താരീസായ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി…പേ….

൨൨൯-൨൩൨. ‘‘ദസഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഇധേകച്ചോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി…പേ… ഇധേകച്ചോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. വീസതിയാ, ഭിക്ഖവേ…പേ… തിംസായ, ഭിക്ഖവേ,…പേ… ചത്താരീസായ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഇധേകച്ചോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി…പേ… ഇധേകച്ചോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി’’.

൨൩൩-൨൩൬. ‘‘ദസഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ…പേ… പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ…പേ… വീസതിയാ, ഭിക്ഖവേ…പേ… തിംസായ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ചത്താരീസായ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ…പേ… പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ …പേ… ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരീസായ ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ’’തി.

സാമഞ്ഞവഗ്ഗോ ദുതിയോ.