൧. ബ്രാഹ്മണപച്ചോരോഹണീസുത്തം

൧൬൭. തേന ഖോ പന സമയേന ജാണുസ്സോണി ബ്രാഹ്മണോ തദഹുപോസഥേ സീസംന്ഹാതോ നവം ഖോമയുഗം നിവത്ഥോ അല്ലകുസമുട്ഠിം ആദായ ഭഗവതോ അവിദൂരേ ഏകമന്തം ഠിതോ ഹോതി.

അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ ജാണുസ്സോണിം ബ്രാഹ്മണം തദഹുപോസഥേ സീസംന്ഹാതം നവം ഖോമയുഗം നിവത്ഥം അല്ലകുസമുട്ഠിം ആദായ ഏകമന്തം ഠിതം. ദിസ്വാന ജാണുസ്സോണിം ബ്രാഹ്മണം ഏതദവോച – ‘‘കിം നു ത്വം, ബ്രാഹ്മണ, തദഹുപോസഥേ സീസംന്ഹാതോ നവം ഖോമയുഗം നിവത്ഥോ അല്ലകുസമുട്ഠിം ആദായ ഏകമന്തം ഠിതോ? കിം ന്വജ്ജ ബ്രാഹ്മണകുലസ്സാ’’തി? ‘‘പച്ചോരോഹണീ, ഭോ ഗോതമ, അജ്ജ ബ്രാഹ്മണകുലസ്സാ’’തി.

‘‘യഥാ കഥം പന, ബ്രാഹ്മണ, ബ്രാഹ്മണാനം പച്ചോരോഹണീ ഹോതീ’’തി? ‘‘ഇധ, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ തദഹുപോസഥേ സീസംന്ഹാതാ നവം ഖോമയുഗം നിവത്ഥാ അല്ലേന ഗോമയേന പഥവിം ഓപുഞ്ജിത്വാ ഹരിതേഹി കുസേഹി പത്ഥരിത്വാ അന്തരാ ച വേലം അന്തരാ ച അഗ്യാഗാരം സേയ്യം കപ്പേന്തി. തേ തം രത്തിം തിക്ഖത്തും പച്ചുട്ഠായ പഞ്ജലികാ അഗ്ഗിം നമസ്സന്തി – ‘പച്ചോരോഹാമ ഭവന്തം, പച്ചോരോഹാമ ഭവന്ത’ന്തി. ബഹുകേന ച സപ്പിതേലനവനീതേന അഗ്ഗിം സന്തപ്പേന്തി. തസ്സാ ച രത്തിയാ അച്ചയേന പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന ബ്രാഹ്മണേ സന്തപ്പേന്തി. ഏവം, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാനം പച്ചോരോഹണീ ഹോതീ’’തി.

‘‘അഞ്ഞഥാ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ബ്രാഹ്മണാനം പച്ചോരോഹണീ ഹോതി, അഞ്ഞഥാ ച പന അരിയസ്സ വിനയേ പച്ചോരോഹണീ ഹോതീ’’തി. ‘‘യഥാ കഥം പന, ഭോ ഗോതമ, അരിയസ്സ വിനയേ പച്ചോരോഹണീ ഹോതി? സാധു മേ ഭവം ഗോതമോ തഥാ ധമ്മം ദേസേതു യഥാ അരിയസ്സ വിനയേ പച്ചോരോഹണീ ഹോതീ’’തി.

‘‘തേന ഹി, ബ്രാഹ്മണ, സുണാഹി, സാധുകം മനസി കരോഹി; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭോ’’തി ഖോ ജാണുസ്സോണി ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസി. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ഇധ, ബ്രാഹ്മണ, അരിയസാവകോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘പാണാതിപാതസ്സ ഖോ പാപകോ വിപാകോ ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ അഭിസമ്പരായഞ്ചാ’ തി. സോ ഇതി പടിസങ്ഖായ പാണാതിപാതം പജഹതി; പാണാതിപാതാ പച്ചോരോഹതി.

…അദിന്നാദാനസ്സ ഖോ പാപകോ വിപാകോ – ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ അഭിസമ്പരായഞ്ചാതി. സോ ഇതി പടിസങ്ഖായ അദിന്നാദാനം പജഹതി; അദിന്നാദാനാ പച്ചോരോഹതി.

…കാമേസുമിച്ഛാചാരസ്സ ഖോ പാപകോ വിപാകോ – ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ അഭിസമ്പരായഞ്ചാതി. സോ ഇതി പടിസങ്ഖായ കാമേസുമിച്ഛാചാരം പജഹതി; കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പച്ചോരോഹതി.

…മുസാവാദസ്സ ഖോ പാപകോ വിപാകോ – ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ അഭിസമ്പരായഞ്ചാതി. സോ ഇതി പടിസങ്ഖായ മുസാവാദം പജഹതി; മുസാവാദാ പച്ചോരോഹതി.

…പിസുണായ വാചായ ഖോ പാപകോ വിപാകോ – ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ അഭിസമ്പരായഞ്ചാതി. സോ ഇതി പടിസങ്ഖായ പിസുണം വാചം പജഹതി; പിസുണായ വാചായ പച്ചോരോഹതി.

…ഫരുസായ വാചായ ഖോ പാപകോ വിപാകോ – ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ അഭിസമ്പരായഞ്ചാതി. സോ ഇതി പടിസങ്ഖായ ഫരുസം വാചം പജഹതി; ഫരുസായ വാചായ പച്ചോരോഹതി.

…സമ്ഫപ്പലാപസ്സ ഖോ പാപകോ വിപാകോ – ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ അഭിസമ്പരായഞ്ചാതി. സോ ഇതി പടിസങ്ഖായ സമ്ഫപ്പലാപം പജഹതി; സമ്ഫപ്പലാപാ പച്ചോരോഹതി.

…അഭിജ്ഝായ ഖോ പാപകോ വിപാകോ – ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ അഭിസമ്പരായഞ്ചാതി. സോ ഇതി പടിസങ്ഖായ അഭിജ്ഝം പജഹതി; അഭിജ്ഝായ പച്ചോരോഹതി.

…ബ്യാപാദസ്സ ഖോ പാപകോ വിപാകോ – ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ അഭിസമ്പരായഞ്ചാതി. സോ ഇതി പടിസങ്ഖായ ബ്യാപാദം പജഹതി; ബ്യാപാദാ പച്ചോരോഹതി.

…മിച്ഛാദിട്ഠിയാ ഖോ പാപകോ വിപാകോ – ദിട്ഠേ ചേവ ധമ്മേ അഭിസമ്പരായഞ്ചാ’തി. സോ ഇതി പടിസങ്ഖായ മിച്ഛാദിട്ഠിം പജഹതി; മിച്ഛാദിട്ഠിയാ പച്ചോരോഹതി. ഏവം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, അരിയസ്സ വിനയേ പച്ചോരോഹണീ ഹോതീ’’തി.

‘‘അഞ്ഞഥാ ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാനം പച്ചോരോഹണീ ഹോതി, അഞ്ഞഥാ ച പന അരിയസ്സ വിനയേ പച്ചോരോഹണീ ഹോതി. ഇമിസ്സാ, ഭോ ഗോതമ, അരിയസ്സ വിനയേ പച്ചോരോഹണിയാ ബ്രാഹ്മണാനം പച്ചോരോഹണീ കലം നാഗ്ഘതി സോളസിം. അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… ഉപാസകം മം ഭവം ഗോതമോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. പഠമം.