൭. പഠമനളകപാനസുത്തം

൬൭. ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസലേസു ചാരികം ചരമാനോ മഹതാ ഭിക്ഖുസങ്ഘേന സദ്ധിം യേന നളകപാനം നാമ കോസലാനം നിഗമോ തദവസരി. തത്ര സുദം ഭഗവാ നളകപാനേ വിഹരതി പലാസവനേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ തദഹുപോസഥേ ഭിക്ഖുസങ്ഘപരിവുതോ നിസിന്നോ ഹോതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ബഹുദേവ രത്തിം ഭിക്ഖൂനം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേത്വാ സമാദപേത്വാ സമുത്തേജേത്വാ സമ്പഹംസേത്വാ തുണ്ഹീഭൂതം തുണ്ഹീഭൂതം ഭിക്ഖുസങ്ഘം അനുവിലോകേത്വാ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ആമന്തേസി –

‘‘വിഗതഥിനമിദ്ധോ [വിഗതഥീനമിദ്ധോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ഖോ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുസങ്ഘോ. പടിഭാതു തം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖൂനം ധമ്മീ കഥാ. പിട്ഠി മേ ആഗിലായതി; തമഹം ആയമിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ചതുഗ്ഗുണം സങ്ഘാടിം പഞ്ഞാപേത്വാ ദക്ഖിണേന പസ്സേന സീഹസേയ്യം കപ്പേസി പാദേ പാദം അച്ചാധായ സതോ സമ്പജാനോ ഉട്ഠാനസഞ്ഞം മനസി കരിത്വാ. തത്ര ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ആവുസോ ഭിക്ഖവേ’’തി. ‘‘ആവുസോ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ പച്ചസ്സോസും. ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഏതദവോച –

‘‘യസ്സ കസ്സചി, ആവുസോ, സദ്ധാ നത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, ഹിരീ [ഹിരി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] നത്ഥി… ഓത്തപ്പം നത്ഥി … വീരിയം [വിരിയം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] നത്ഥി… പഞ്ഞാ നത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, തസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ ആഗച്ഛതി, ഹാനിയേവ പാടികങ്ഖാ കുസലേസു ധമ്മേസു നോ വുദ്ധി. സേയ്യഥാപി, ആവുസോ, കാളപക്ഖേ ചന്ദസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ ആഗച്ഛതി, ഹായതേവ വണ്ണേന ഹായതി മണ്ഡലേന ഹായതി ആഭായ ഹായതി ആരോഹപരിണാഹേന; ഏവമേവം ഖോ, ആവുസോ, യസ്സ കസ്സചി സദ്ധാ നത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, ഹിരീ നത്ഥി… ഓത്തപ്പം നത്ഥി… വീരിയം നത്ഥി… പഞ്ഞാ നത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, തസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ ആഗച്ഛതി, ഹാനിയേവ പാടികങ്ഖാ കുസലേസു ധമ്മേസു നോ വുദ്ധി.

‘‘അസ്സദ്ധോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, പരിഹാനമേതം; ‘അഹിരികോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, പരിഹാനമേതം; ‘അനോത്തപ്പീ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, പരിഹാനമേതം; ‘കുസീതോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, പരിഹാനമേതം; ‘ദുപ്പഞ്ഞോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, പരിഹാനമേതം; ‘കോധനോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, പരിഹാനമേതം; ‘ഉപനാഹീ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, പരിഹാനമേതം; ‘പാപിച്ഛോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, പരിഹാനമേതം; ‘പാപമിത്തോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, പരിഹാനമേതം; ‘മിച്ഛാദിട്ഠികോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, പരിഹാനമേതം.

‘‘യസ്സ കസ്സചി, ആവുസോ, സദ്ധാ അത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, ഹിരീ അത്ഥി… ഓത്തപ്പം അത്ഥി… പഞ്ഞാ അത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, തസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ ആഗച്ഛതി, വുദ്ധിയേവ പാടികങ്ഖാ കുസലേസു ധമ്മേസു നോ പരിഹാനി. സേയ്യഥാപി, ആവുസോ, ജുണ്ഹപക്ഖേ ചന്ദസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ ആഗച്ഛതി, വഡ്ഢതേവ വണ്ണേന വഡ്ഢതി മണ്ഡലേന വഡ്ഢതി ആഭായ വഡ്ഢതി ആരോഹപരിണാഹേന; ഏവമേവം ഖോ, ആവുസോ, യസ്സ കസ്സചി സദ്ധാ അത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, ഹിരീ അത്ഥി… ഓത്തപ്പം അത്ഥി… വീരിയം അത്ഥി… പഞ്ഞാ അത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, തസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ ആഗച്ഛതി, വുദ്ധിയേവ പാടികങ്ഖാ കുസലേസു ധമ്മേസു നോ പരിഹാനി.

‘‘‘സദ്ധോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, അപരിഹാനമേതം; ‘ഹിരീമാ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, അപരിഹാനമേതം; ‘ഓത്തപ്പീ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, അപരിഹാനമേതം; ‘ആരദ്ധവീരിയോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, അപരിഹാനമേതം; ‘പഞ്ഞവാ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, അപരിഹാനമേതം; ‘അക്കോധനോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, അപരിഹാനമേതം; ‘അനുപനാഹീ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, അപരിഹാനമേതം; ‘അപ്പിച്ഛോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, അപരിഹാനമേതം; ‘കല്യാണമിത്തോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, അപരിഹാനമേതം; ‘സമ്മാദിട്ഠികോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, ആവുസോ, അപരിഹാനമേത’’ന്തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ പച്ചുട്ഠായ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ആമന്തേസി – ‘‘സാധു സാധു, സാരിപുത്ത! യസ്സ കസ്സചി, സാരിപുത്ത, സദ്ധാ നത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, ഹിരീ നത്ഥി… ഓത്തപ്പം നത്ഥി… വീരിയം നത്ഥി… പഞ്ഞാ നത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, തസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ ആഗച്ഛതി, ഹാനിയേവ പാടികങ്ഖാ കുസലേസു ധമ്മേസു നോ വുദ്ധി. സേയ്യഥാപി, സാരിപുത്ത, കാളപക്ഖേ ചന്ദസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ ആഗച്ഛതി, ഹായതേവ വണ്ണേന ഹായതി മണ്ഡലേന ഹായതി ആഭായ ഹായതി ആരോഹപരിണാഹേന; ഏവമേവം ഖോ, സാരിപുത്ത, യസ്സ കസ്സചി സദ്ധാ നത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു…പേ… പഞ്ഞാ നത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, തസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ …പേ… നോ വുദ്ധി.

‘‘‘അസ്സദ്ധോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, സാരിപുത്ത, പരിഹാനമേതം; അഹിരികോ… അനോത്തപ്പീ… കുസീതോ… ദുപ്പഞ്ഞോ… കോധനോ… ഉപനാഹീ… പാപിച്ഛോ… പാപമിത്തോ… ‘മിച്ഛാദിട്ഠികോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, സാരിപുത്ത, പരിഹാനമേതം.

‘‘യസ്സ കസ്സചി, സാരിപുത്ത, സദ്ധാ അത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, ഹിരീ അത്ഥി… ഓത്തപ്പം അത്ഥി… വീരിയം അത്ഥി… പഞ്ഞാ അത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, തസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ ആഗച്ഛതി, വുദ്ധിയേവ പാടികങ്ഖാ കുസലേസു ധമ്മേസു നോ പരിഹാനി. സേയ്യഥാപി, സാരിപുത്ത, ജുണ്ഹപക്ഖേ ചന്ദസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ ആഗച്ഛതി, വഡ്ഢതേവ വണ്ണേന വഡ്ഢതി മണ്ഡലേന വഡ്ഢതി ആഭായ വഡ്ഢതി ആരോഹപരിണാഹേന; ഏവമേവം ഖോ, സാരിപുത്ത, യസ്സ കസ്സചി സദ്ധാ അത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, ഹിരീ അത്ഥി… ഓത്തപ്പം അത്ഥി… വീരിയം അത്ഥി… പഞ്ഞാ അത്ഥി കുസലേസു ധമ്മേസു, തസ്സ യാ രത്തി വാ ദിവസോ വാ ആഗച്ഛതി, വുദ്ധിയേവ പാടികങ്ഖാ കുസലേസു ധമ്മേസു നോ പരിഹാനി.

‘‘‘സദ്ധോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, സാരിപുത്ത, അപരിഹാനമേതം; ഹിരീമാ… ഓത്തപ്പീ… ആരദ്ധവീരിയോ… പഞ്ഞവാ… അക്കോധനോ… അനുപനാഹീ… അപ്പിച്ഛോ… കല്യാണമിത്തോ… ‘സമ്മാദിട്ഠികോ പുരിസപുഗ്ഗലോ’തി, സാരിപുത്ത, അപരിഹാനമേത’’ന്തി. സത്തമം.