൧൦. ഗിരിമാനന്ദസുത്തം

൬൦. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഗിരിമാനന്ദോ ആബാധികോ ഹോതി ദുക്ഖിതോ ബാള്ഹഗിലാനോ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘ആയസ്മാ, ഭന്തേ, ഗിരിമാനന്ദോ ആബാധികോ ഹോതി ദുക്ഖിതോ ബാള്ഹഗിലാനോ. സാധു, ഭന്തേ, ഭഗവാ യേനായസ്മാ ഗിരിമാനന്ദോ തേനുപസങ്കമതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. ‘‘സചേ ഖോ ത്വം, ആനന്ദ, ഗിരിമാനന്ദസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദസ സഞ്ഞാ ഭാസേയ്യാസി, ഠാനം ഖോ പനേതം വിജ്ജതി യം ഗിരിമാനന്ദസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദസ സഞ്ഞാ സുത്വാ സോ ആബാധോ ഠാനസോ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘കതമാ ദസ? അനിച്ചസഞ്ഞാ, അനത്തസഞ്ഞാ, അസുഭസഞ്ഞാ, ആദീനവസഞ്ഞാ, പഹാനസഞ്ഞാ, വിരാഗസഞ്ഞാ, നിരോധസഞ്ഞാ, സബ്ബലോകേ അനഭിരതസഞ്ഞാ [അനഭിരതിസഞ്ഞാ (ക.)], സബ്ബസങ്ഖാരേസു അനിച്ഛാസഞ്ഞാ, ആനാപാനസ്സതി.

‘‘കതമാ ചാനന്ദ, അനിച്ചസഞ്ഞാ? ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു അരഞ്ഞഗതോ വാ രുക്ഖമൂലഗതോ വാ സുഞ്ഞാഗാരഗതോ വാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘രൂപം അനിച്ചം, വേദനാ അനിച്ചാ, സഞ്ഞാ അനിച്ചാ, സങ്ഖാരാ അനിച്ചാ, വിഞ്ഞാണം അനിച്ച’ന്തി. ഇതി ഇമേസു പഞ്ചസു ഉപാദാനക്ഖന്ധേസു അനിച്ചാനുപസ്സീ വിഹരതി. അയം വുച്ചതാനന്ദ, അനിച്ചസഞ്ഞാ.

‘‘കതമാ ചാനന്ദ, അനത്തസഞ്ഞാ? ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു അരഞ്ഞഗതോ വാ രുക്ഖമൂലഗതോ വാ സുഞ്ഞാഗാരഗതോ വാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘ചക്ഖു അനത്താ, രൂപാ അനത്താ, സോതം അനത്താ, സദ്ദാ അനത്താ, ഘാനം അനത്താ, ഗന്ധാ അനത്താ, ജിവ്ഹാ അനത്താ, രസാ അനത്താ, കായാ അനത്താ, ഫോട്ഠബ്ബാ അനത്താ, മനോ അനത്താ, ധമ്മാ അനത്താ’തി. ഇതി ഇമേസു ഛസു അജ്ഝത്തികബാഹിരേസു ആയതനേസു അനത്താനുപസ്സീ വിഹരതി. അയം വുച്ചതാനന്ദ, അനത്തസഞ്ഞാ.

‘‘കതമാ ചാനന്ദ, അസുഭസഞ്ഞാ? ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു ഇമമേവ കായം ഉദ്ധം പാദതലാ അധോ കേസമത്ഥകാ തചപരിയന്തം പൂരം നാനാപ്പകാരസ്സ അസുചിനോ പച്ചവേക്ഖതി – ‘അത്ഥി ഇമസ്മിം കായേ കേസാ ലോമാ നഖാ ദന്താ തചോ മംസം ന്ഹാരു അട്ഠി അട്ഠിമിഞ്ജം വക്കം ഹദയം യകനം കിലോമകം പിഹകം പപ്ഫാസം അന്തം അന്തഗുണം ഉദരിയം കരീസം പിത്തം സേമ്ഹം പുബ്ബോ ലോഹിതം സേദോ മേദോ അസ്സു വസാ ഖേളോ സിങ്ഘാണികാ ലസികാ മുത്ത’ന്തി. ഇതി ഇമസ്മിം കായേ അസുഭാനുപസ്സീ വിഹരതി. അയം വുച്ചതാനന്ദ, അസുഭസഞ്ഞാ.

‘‘കതമാ ചാനന്ദ, ആദീനവസഞ്ഞാ? ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു അരഞ്ഞഗതോ വാ രുക്ഖമൂലഗതോ വാ സുഞ്ഞാഗാരഗതോ വാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘ബഹുദുക്ഖോ ഖോ അയം കായോ ബഹുആദീനവോ? ഇതി ഇമസ്മിം കായേ വിവിധാ ആബാധാ ഉപ്പജ്ജന്തി, സേയ്യഥിദം – ചക്ഖുരോഗോ സോതരോഗോ ഘാനരോഗോ ജിവ്ഹാരോഗോ കായരോഗോ സീസരോഗോ കണ്ണരോഗോ മുഖരോഗോ ദന്തരോഗോ ഓട്ഠരോഗോ കാസോ സാസോ പിനാസോ ഡാഹോ [ഡഹോ (സീ. സ്യാ.)] ജരോ കുച്ഛിരോഗോ മുച്ഛാ പക്ഖന്ദികാ സൂലാ വിസൂചികാ കുട്ഠം ഗണ്ഡോ കിലാസോ സോസോ അപമാരോ ദദ്ദു കണ്ഡു കച്ഛു നഖസാ വിതച്ഛികാ ലോഹിതം പിത്തം [ലോഹിതപിത്തം (സീ.)] മധുമേഹോ അംസാ പിളകാ ഭഗന്ദലാ പിത്തസമുട്ഠാനാ ആബാധാ സേമ്ഹസമുട്ഠാനാ ആബാധാ വാതസമുട്ഠാനാ ആബാധാ സന്നിപാതികാ ആബാധാ ഉതുപരിണാമജാ ആബാധാ വിസമപരിഹാരജാ ആബാധാ ഓപക്കമികാ ആബാധാ കമ്മവിപാകജാ ആബാധാ സീതം ഉണ്ഹം ജിഘച്ഛാ പിപാസാ ഉച്ചാരോ പസ്സാവോ’തി. ഇതി ഇമസ്മിം കായേ ആദീനവാനുപസ്സീ വിഹരതി. അയം വുച്ചതാനന്ദ, ആദീനവസഞ്ഞാ.

‘‘കതമാ ചാനന്ദ, പഹാനസഞ്ഞാ? ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു ഉപ്പന്നം കാമവിതക്കം നാധിവാസേതി, പജഹതി, വിനോദേതി, ബ്യന്തീകരോതി, അനഭാവം ഗമേതി. ഉപ്പന്നം ബ്യാപാദവിതക്കം നാധിവാസേതി, പജഹതി, വിനോദേതി, ബ്യന്തീകരോതി, അനഭാവം ഗമേതി. ഉപ്പന്നം വിഹിംസാവിതക്കം നാധിവാസേതി, പജഹതി, വിനോദേതി, ബ്യന്തീകരോതി, അനഭാവം ഗമേതി. ഉപ്പന്നുപ്പന്നേ പാപകേ അകുസലേ ധമ്മേ നാധിവാസേതി, പജഹതി, വിനോദേതി, ബ്യന്തീകരോതി, അനഭാവം ഗമേതി. അയം വുച്ചതാനന്ദ, പഹാനസഞ്ഞാ.

‘‘കതമാ ചാനന്ദ, വിരാഗസഞ്ഞാ? ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു അരഞ്ഞഗതോ വാ രുക്ഖമൂലഗതോ വാ സുഞ്ഞാഗാരഗതോ വാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘ഏതം സന്തം ഏതം പണീതം യദിദം സബ്ബസങ്ഖാരസമഥോ സബ്ബൂപധിപ്പടിനിസ്സഗ്ഗോ തണ്ഹാക്ഖയോ വിരാഗോ നിബ്ബാന’ന്തി. അയം വുച്ചതാനന്ദ, വിരാഗസഞ്ഞാ.

‘‘കതമാ ചാനന്ദ, നിരോധസഞ്ഞാ? ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു അരഞ്ഞഗതോ വാ രുക്ഖമൂലഗതോ വാ സുഞ്ഞാഗാരഗതോ വാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘ഏതം സന്തം ഏതം പണീതം യദിദം സബ്ബസങ്ഖാരസമഥോ സബ്ബൂപധിപ്പടിനിസ്സഗ്ഗോ തണ്ഹാക്ഖയോ നിരോധോ നിബ്ബാന’ന്തി. അയം വുച്ചതാനന്ദ, നിരോധസഞ്ഞാ.

‘‘കതമാ ചാനന്ദ, സബ്ബലോകേ അനഭിരതസഞ്ഞാ? ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു യേ ലോകേ ഉപാദാനാ ചേതസോ അധിട്ഠാനാഭിനിവേസാനുസയാ, തേ പജഹന്തോ വിഹരതി അനുപാദിയന്തോ. അയം വുച്ചതാനന്ദ, സബ്ബലോകേ അനഭിരതസഞ്ഞാ.

‘‘കതമാ ചാനന്ദ, സബ്ബസങ്ഖാരേസു അനിച്ഛാസഞ്ഞാ? ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു സബ്ബസങ്ഖാരേസു അട്ടീയതി ഹരായതി ജിഗുച്ഛതി. അയം വുച്ചതാനന്ദ, സബ്ബസങ്ഖാരേസു അനിച്ഛാസഞ്ഞാ.

‘‘കതമാ ചാനന്ദ, ആനാപാനസ്സതി? ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു അരഞ്ഞഗതോ വാ രുക്ഖമൂലഗതോ വാ സുഞ്ഞാഗാരഗതോ വാ നിസീദതി പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ ഉജും കായം പണിധായ പരിമുഖം സതിം ഉപട്ഠപേത്വാ. സോ സതോവ അസ്സസതി സതോവ പസ്സസതി. ദീഘം വാ അസ്സസന്തോ ‘ദീഘം അസ്സസാമീ’തി പജാനാതി. ദീഘം വാ പസ്സസന്തോ ‘ദീഘം പസ്സസാമീ’തി പജാനാതി. രസ്സം വാ അസ്സസന്തോ ‘രസ്സം അസ്സസാമീ’തി പജാനാതി. രസ്സം വാ പസ്സസന്തോ ‘രസ്സം പസ്സസാമീ’തി പജാനാതി. ‘സബ്ബകായപടിസംവേദീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘സബ്ബകായപടിസംവേദീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘പസ്സമ്ഭയം കായസങ്ഖാരം അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘പസ്സമ്ഭയം കായസങ്ഖാരം പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘പീതിപടിസംവേദീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘പീതിപടിസംവേദീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘സുഖപടിസംവേദീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘സുഖപടിസംവേദീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘ചിത്തസങ്ഖാരപടിസംവേദീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘ചിത്തസങ്ഖാരപടിസംവേദീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘പസ്സമ്ഭയം ചിത്തസങ്ഖാരം അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘പസ്സമ്ഭയം ചിത്തസങ്ഖാരം പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘ചിത്തപടിസംവേദീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘ചിത്തപടിസംവേദീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. അഭിപ്പമോദയം ചിത്തം…പേ… സമാദഹം ചിത്തം…പേ… വിമോചയം ചിത്തം…പേ… അനിച്ചാനുപസ്സീ…പേ… വിരാഗാനുപസ്സീ…പേ… നിരോധാനുപസ്സീ…പേ… ‘പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. ‘പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി. അയം വുച്ചതാനന്ദ, ആനാപാനസ്സതി.

‘‘സചേ ഖോ ത്വം, ആനന്ദ, ഗിരിമാനന്ദസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഇമാ ദസ സഞ്ഞാ ഭാസേയ്യാസി, ഠാനം ഖോ പനേതം വിജ്ജതി യം ഗിരിമാനന്ദസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഇമാ ദസ സഞ്ഞാ സുത്വാ സോ ആബാധോ ഠാനസോ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യാ’’തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമാ ദസ സഞ്ഞാ ഉഗ്ഗഹേത്വാ യേനായസ്മാ ഗിരിമാനന്ദോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മതോ ഗിരിമാനന്ദസ്സ ഇമാ ദസ സഞ്ഞാ അഭാസി. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ ഗിരിമാനന്ദസ്സ ദസ സഞ്ഞാ സുത്വാ സോ ആബാധോ ഠാനസോ പടിപ്പസ്സമ്ഭി. വുട്ഠഹി ചായസ്മാ ഗിരിമാനന്ദോ തമ്ഹാ ആബാധാ. തഥാ പഹീനോ ച പനായസ്മതോ ഗിരിമാനന്ദസ്സ സോ ആബാധോ അഹോസീ’’തി. ദസമം.

സചിത്തവഗ്ഗോ പഠമോ.