൨. അധിവുത്തിപദസുത്തം

൨൨. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘യേ തേ, ആനന്ദ, ധമ്മാ തേസം തേസം അധിവുത്തിപദാനം [അധിമുത്തിപദാനം (ക.)] അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികിരിയായ സംവത്തന്തി, വിസാരദോ അഹം, ആനന്ദ, തത്ഥ പടിജാനാമി. ‘തേസം തേസം തഥാ തഥാ ധമ്മം ദേസേതും യഥാ യഥാ പടിപന്നോ സന്തം വാ അത്ഥീതി ഞസ്സതി, അസന്തം വാ നത്ഥീതി ഞസ്സതി, ഹീനം വാ ഹീനന്തി ഞസ്സതി, പണീതം വാ പണീതന്തി ഞസ്സതി, സഉത്തരം വാ സഉത്തരന്തി ഞസ്സതി, അനുത്തരം വാ അനുത്തരന്തി ഞസ്സതി; യഥാ യഥാ വാ പന തം ഞാതേയ്യം വാ ദട്ഠേയ്യം വാ സച്ഛികരേയ്യം വാ, തഥാ തഥാ ഞസ്സതി വാ ദക്ഖതി വാ സച്ഛികരിസ്സതി വാ’തി ഠാനമേതം വിജ്ജതി. ഏതദാനുത്തരിയം, ആനന്ദ, ഞാണാനം യദിദം തത്ഥ തത്ഥ യഥാഭൂതഞാണം. ഏതസ്മാ ചാഹം, ആനന്ദ, ഞാണാ അഞ്ഞം ഞാണം ഉത്തരിതരം വാ പണീതതരം വാ നത്ഥീതി വദാമി.

‘‘ദസയിമാനി, ആനന്ദ, തഥാഗതസ്സ തഥാഗതബലാനി, യേഹി ബലേഹി സമന്നാഗതോ തഥാഗതോ ആസഭം ഠാനം പടിജാനാതി, പരിസാസു സീഹനാദം നദതി, ബ്രഹ്മചക്കം പവത്തേതി. കതമാനി ദസ? ഇധാനന്ദ, തഥാഗതോ ഠാനഞ്ച ഠാനതോ അട്ഠാനഞ്ച അട്ഠാനതോ യഥാഭൂതം പജാനാതി. യമ്പാനന്ദ, തഥാഗതോ ഠാനഞ്ച ഠാനതോ അട്ഠാനഞ്ച അട്ഠാനതോ യഥാഭൂതം പജാനാതി, ഇദമ്പാനന്ദ, തഥാഗതസ്സ തഥാഗതബലം ഹോതി, യം ബലം ആഗമ്മ തഥാഗതോ ആസഭം ഠാനം പടിജാനാതി, പരിസാസു സീഹനാദം നദതി, ബ്രഹ്മചക്കം പവത്തേതി.

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, തഥാഗതോ അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നാനം കമ്മസമാദാനാനം ഠാനസോ ഹേതുസോ വിപാകം യഥാഭൂതം പജാനാതി. യമ്പാനന്ദ…പേ… ഇദമ്പാനന്ദ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, തഥാഗതോ സബ്ബത്ഥഗാമിനിം പടിപദം യഥാഭൂതം പജാനാതി. യമ്പാനന്ദ…പേ… ഇദമ്പാനന്ദ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, തഥാഗതോ അനേകധാതും നാനാധാതും ലോകം യഥാഭൂതം പജാനാതി. യമ്പാനന്ദ …പേ… ഇദമ്പാനന്ദ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, തഥാഗതോ സത്താനം നാനാധിമുത്തികതം യഥാഭൂതം പജാനാതി. യമ്പാനന്ദ…പേ… ഇദമ്പാനന്ദ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, തഥാഗതോ പരസത്താനം പരപുഗ്ഗലാനം ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തം യഥാഭൂതം പജാനാതി. യമ്പാനന്ദ…പേ… ഇദമ്പാനന്ദ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, തഥാഗതോ ഝാനവിമോക്ഖസമാധിസമാപത്തീനം സംകിലേസം വോദാനം വുട്ഠാനം യഥാഭൂതം പജാനാതി. യമ്പാനന്ദ…പേ… ഇദമ്പാനന്ദ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, തഥാഗതോ അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി, സേയ്യഥിദം – ഏകമ്പി ജാതിം ദ്വേപി ജാതിയോ…പേ… ഇതി സാകാരം സഉദ്ദേസം അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി. യമ്പാനന്ദ…പേ… ഇദമ്പാനന്ദ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, തഥാഗതോ ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന…പേ… യഥാകമ്മൂപഗേ സത്തേ പജാനാതി. യമ്പാനന്ദ…പേ… ഇദമ്പാനന്ദ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, തഥാഗതോ ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. യമ്പാനന്ദ, തഥാഗതോ ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം…പേ… സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇദമ്പാനന്ദ, തഥാഗതസ്സ തഥാഗതബലം ഹോതി, യം ബലം ആഗമ്മ തഥാഗതോ ആസഭം ഠാനം പടിജാനാതി, പരിസാസു സീഹനാദം നദതി, ബ്രഹ്മചക്കം പവത്തേതി.

‘‘ഇമാനി ഖോ, ആനന്ദ, ദസ തഥാഗതസ്സ തഥാഗതബലാനി, യേഹി ബലേഹി സമന്നാഗതോ തഥാഗതോ ആസഭം ഠാനം പടിജാനാതി, പരിസാസു സീഹനാദം നദതി, ബ്രഹ്മചക്കം പവത്തേതീ’’തി. ദുതിയം.