Mūlasikkhā

Ganthārambhakathā

Natvā nāthaṃ pavakkhāmi, mūlasikkhaṃ samāsato;

Bhikkhunā navakenādo, mūlabhāsāya sikkhituṃ.

1. Pārājikaniddeso

1. Saṃ nimittaṃ pavesanto, bhikkhu maggattaye cuto;

Pavesanaṭṭhituddhāra-paviṭṭhe cepi sādiyaṃ.

2. Adinnaṃ mānusaṃ bhaṇḍaṃ, theyyāyekena ādiyaṃ;

Pañcavīsāvahāresu, garukaṃ ce cuto bhave.

3. Ādiyanto harantova-harantopiriyāpathaṃ;

Vikopento tathā ṭhānā, cāventopi parājiko.

4. Tattha nānekabhaṇḍānaṃ, pañcakānaṃ vasā pana;

Avahārā dasañceti, viññātabbā vibhāvinā.

5. Sāhatthāṇattiko ceva, nissaggo cātthasādhako;

Dhuranikkhepanañceva, idaṃ sāhatthapañcakaṃ.

6. Pubbasahappayogo ca, saṃvidhāharaṇampi ca;

Saṅketakammaṃ nimittaṃ, pubbappayogapañcakaṃ.

7. Theyyāpasayhaparikappa-ppaṭicchannakusādikā;

Avahārā ime pañca, viññātabbā vibhāvinā.

8. Manussapāṇaṃ pāṇoti, jānaṃ vadhakacetasā;

Jīvitā yo viyojeti, sāsanā so parājito.

9. Jhānādibhedaṃ hadaye asantaṃ,

Aññapadesañca vinādhimānaṃ;

Manussajātissa vadeyya bhikkhu,

Ñātakkhaṇe tena parājiko bhaveti.

2. Garukāpattiniddeso

10. Mocetukāmacittena, upakkamma vimocayaṃ;

Sukkamaññatra supinā, samaṇo garukaṃ phuse.

11. Kāyasaṃsaggarāgena, manussitthiṃ parāmasaṃ;

Itthisaññī upakkamma, samaṇo garukaṃ phuse.

12. Duṭṭhullavācassādena, maggaṃ vārabbha methunaṃ;

Obhāsanto manussitthiṃ, suṇamānaṃ garuṃ phuse.

13. Vaṇṇaṃ vatvāttanokāma-pāricariyāya methunaṃ;

Itthiṃ methunarāgena, yācamāno garuṃ phuse.

14. Sandesaṃ paṭiggaṇhitvā, purisassitthiyāpi vā;

Vīmaṃsitvā haraṃpaccā, samaṇo garukaṃ phuse.

15. Cāvetukāmo codento, amūlantimavatthunā;

Codāpayaṃ vā samaṇo, suṇamānaṃ garuṃ phuse.

16. Lesamattaṃ upādāya, amūlantimavatthunā;

Cāvetukāmo codento, suṇamānaṃ garuṃ phuseti.

3. Nissaggiyaniddeso

17. Vikappanamadhiṭṭhāna-makatvā kālacīvaraṃ;

Dasāhamatimāpeti, tassa nissaggiyaṃ siyā.

18. Bhikkhusammutiyāññatra, ticīvaramadhiṭṭhitaṃ;

Ekāhamatimāpeti, nissaggi samayaṃ vinā.

19. Aññātikā bhikkhuniyā, purāṇacīvaraṃ pana;

Dhovāpeti rajāpeti, ākoṭāpeti taṃ siyā.

20. Aññātikā bhikkhuniyā, hatthato kiñci mūlakaṃ;

Adatvā cīvarādāne, nissaggiyamudīritaṃ.

21. Appavāritamaññātiṃ, viññāpentassa cīvaraṃ;

Aññatra samayā tassa, nissaggiyamudīritaṃ.

22. Rajataṃ jātarūpaṃ vā, māsakaṃ vā kahāpaṇaṃ;

Gaṇheyya vā gaṇhāpeyya, nissaggi sādiyeyya vā.

23. Parivatteyya nissaggi, rajatādi catubbidhaṃ;

Kappiyaṃ kappiyenāpi, ṭhapetvā sahadhammike.

24. Vikappanamadhiṭṭhāna-makatvāna pamāṇikaṃ;

Dasāhamatimāpeti, pattaṃ nissaggiyaṃ siyā.

25. Pañcabandhanato ūna-patte sati paraṃ pana;

Viññāpeti navaṃ pattaṃ, tassa nissaggiyaṃ siyā.

26. Paṭiggahetvā bhuñjanto, sappitelādikaṃ pana;

Sattāhamatimāpeti, tassa nissaggiyaṃ siyā.

27. Bhikkhussa cīvaraṃ datvā, acchindantassa taṃ puna;

Sakasaññāya nissaggi, acchindāpayatopi vā.

28. Appavāritamaññātiṃ, suttaṃ yāciya cīvaraṃ;

Vāyāpentassa nissaggi, vinā ñātippavārite.

29. Jānanto bhikkhu saṅghassa, lābhaṃ pariṇataṃ pana;

Attano pariṇāmeti, tassa nissaggiyaṃ siyāti.

4. Pācittiyaniddeso

30. Sampajānamusāvāde, pācittiyamudīritaṃ;

Bhikkhuñca omasantassa, pesuññaharaṇepi ca.

31. Ṭhapetvā bhikkhuniṃ bhikkhuṃ, aññena piṭakattayaṃ;

Padasodhammaṃ bhaṇantassa, pācittiyamudīritaṃ.

32. Anupasampanneneva, sayitvāna tirattiyaṃ;

Pācitti sahaseyyāya, catutthatthaṅgate puna.

33. Itthiyā ekarattampi, seyyaṃ kappayatopi vā;

Desentassa vinā viññuṃ, dhammañca chappaduttariṃ.

34. Duṭṭhullaṃ bhikkhuno vajjaṃ, bhikkhusammutiyā vinā;

Abhikkhuno vadantassa, pācittiyamudīritaṃ.

35. Khaṇeyya vā khaṇāpeyya, pathaviñca akappiyaṃ;

Bhūtagāmaṃ vikopeyya, tassa pācittiyaṃ siyā.

36. Ajjhokāse tu mañcādiṃ, katvā santharaṇādikaṃ;

Saṅghikaṃ yāti pācitti, akatvāpucchanādikaṃ.

37. Saṅghikāvasathe seyyaṃ, katvā santharaṇādikaṃ;

Akatvāpucchanādiṃ yo, yāti pācitti tassapi.

38. Jānaṃ sappāṇakaṃ toyaṃ, pācitti paribhuñjato;

Aññātikā bhikkhuniyā, ṭhapetvā pārivattakaṃ.

39. Cīvaraṃ deti pācitti, cīvaraṃ sibbatopi ca;

Atirittaṃ akāretvā, pavāretvāna bhuñjato.

40. Bhikkhuṃ āsādanāpekkho, pavāreti pavāritaṃ;

Anatirittena bhutte tu, pācittiyamudīritaṃ.

41. Sannidhibhojanaṃ bhuñje, vikāle yāvakālikaṃ;

Bhuñjato vāpi pācitti, agilāno paṇītakaṃ.

42. Viññāpetvāna bhuñjeyya, sappibhattādikampi ca;

Appaṭiggahitaṃ bhuñje, dantakaṭṭhodakaṃ vinā.

43. Titthiyassa dade kiñci, bhuñjitabbaṃ sahatthato;

Nisajjaṃ vāraho kappe, mātugāmena cekato.

44. Surāmerayapānepi, pācittiyamudīritaṃ;

Aṅgulipatodake cāpi, hasadhammepi codake.

45. Anādarepi pācitti, bhikkhuṃ bhīsayatopi vā;

Bhayānakaṃ kathaṃ katvā, dassetvā vā bhayānakaṃ.

46. Ṭhapetvā paccayaṃ kiñci, agilāno jaleyya vā;

Jotiṃ jalāpayeyyāpi, tassa pācittiyaṃ siyā.

47. Kappabindumanādāya, navacīvarabhogino;

Hasāpekkhassa pācitti, bhikkhuno cīvarādikaṃ.

48. Apanetvā nidhentassa, nidhāpentassa vā pana;

Jānaṃ pāṇaṃ mārentassa, tiracchānagatampi ca.

49. Chādetukāmo chādeti, duṭṭhullaṃ bhikkhunopi ca;

Gāmantaragatassāpi, saṃvidhāyitthiyā saha.

50. Bhikkhuṃ paharato vāpi, talasattikamuggire;

Codeti vā codāpeti, garukāmūlakenapi.

51. Kukkuccuppādane cāpi, bhaṇḍanatthāyupassutiṃ;

Sotuṃ bhaṇḍanajātānaṃ, yāti pācittiyaṃ siyā.

52. Saṅghassa lābhaṃ pariṇāmitaṃ tu,

Nāmeti yo taṃ parapuggalassa;

Pucchaṃ akatvāpi ca santabhikkhuṃ,

Pācitti gāmassa gate vikāleti.

5. Pakiṇṇakaniddeso

53. Saṅghikaṃ garubhaṇḍaṃ yo, deti aññassa issaro;

Thullaccayaṃ yathāvatthuṃ, theyyā pārājikādipi.

54. Kusādimayacīrāni, kambalaṃ kesavālajaṃ;

Samayaṃ vinā dhārayato, lūkapakkhājinakkhipaṃ.

55. Satthakamme vatthikamme, saṃ nimittañca chindato;

Thullaccayaṃ manussānaṃ, maṃsādibhojanepi vā.

56. Kadalerakakkadussāni, potthakaṃ sabbanīlakaṃ;

Sabbapītādikañcāpi, dhārayantassa dukkaṭaṃ.

57. Hatthissuragasoṇānaṃ, sīhabyagghacchadīpinaṃ;

Taracchassa ca maṃsādiṃ, uddissakatakampi ca.

58. Anāpucchitamaṃsañca, bhuñjato dukkaṭaṃ siyā;

Yātānupubbaṃ hitvāna, dakatitthādikaṃ vaje.

59. Sahasā vubbhajitvāna, pavise nikkhameyya vā;

Vaccapassāvakuṭikaṃ, vinā ukkāsikaṃ vise.

60. Nitthunanto kare vaccaṃ, dantakaṭṭhañca khādayaṃ;

Vaccapassāvadoṇīnaṃ, bahi vaccādikaṃ kare.

61. Kharena cāvalekheyya, kaṭṭhaṃ pāteyya kūpake;

Ūhatañca na dhoveyya, uklāpañca na sodhaye.

62. Dakakiccaṃ karontassa, katvā ‘‘capucapū’’ti ca;

Anajjhiṭṭhova therena, pātimokkhampi uddise.

63. Anāpucchāya pañhassa, kathane vissajjanepi ca;

Sajjhāyakaraṇe dīpa-jālane vijjhāpanepi ca.

64. Vātapānakavāṭāni, vivareyya thakeyya vā;

Vandanādiṃ kare naggo, gamanaṃ bhojanādikaṃ.

65. Parikammaṃ kare kāre, tipaṭicchannakaṃ vinā;

Kāyaṃ nahāyaṃ ghaṃseyya, kuṭṭe thambhe tarumhi vā.

66. Kuruvindakasuttena, aññamaññassa kāyato;

Agilāno bahārāme, careyya saupāhano.

67. Upāhanaṃ yo dhāreti, sabbanīlādikampi ca;

Nimittaṃ itthiyā ratto, mukhaṃ vā bhikkhadāyiyā.

68. Ujjhānasaññī aññassa, pattaṃ vā attano mukhaṃ;

Ādāsādimhi passeyya, uccāsanamahāsane.

69. Nisajjādiṃ karontassa, dukkaṭaṃ vandanepi ca;