Chabbisatimo paricchedo
26. Vuṭṭhānavisuddhikathā
1019. Tassevaṃ paṭipannassa, sikhāpattā vipassanā;
Vuṭṭhānagāminī nāma, yadā hoti tadā pana.
1020. Parikammopacārānulomagotrabhuto paraṃ;
Maggo tato phalaṃ hoti, bhavaṅgā paccavekkhaṇā.
1021. Parikammopacārānulomasaṅkhātagocarā;
Maggassāvajjanaṃ hutvā, nibbāne hoti gotrabhu.
1022. Catutthaṃ pañcamaṃ vātha, chaṭṭhaṃ vāpi yathārahaṃ;
Appeti maggajavanaṃ, nibbāne sakimeva taṃ.
1023. Tato phalāni tīṇi dve, ekaṃ vātha yathākkamaṃ;
Maggāvasesanirodhamaggavuṭṭhānavīthiyaṃ.
1024. Tato bhavaṅgapātova,
Taṃ chetvā paccavekkhaṇā;
Tisso pañcavidhā honti,
Yathāyogaṃ tathā hi ca.
1025. Maggaṃ phalañca nibbānaṃ, avassaṃ paccavekkhati;
Hīne kilese sese ca, paccavekkhati vā na vā.
1026. Tato ca puna saṅkhāre, vipassanto yathā pure;
Appeti anupubbena, sesamaggaphalāni ca.
1027. Tattha vuccanti nibbāna-phalamaggavipassanā;
Suññatā cānimittā ca, tathāpaṇihitāni ca.
1028. Suññatāvipassanādināmena hi vipassati;
Vimokkhamukhabhūtāti, tividhā bhājitā tathā.
1029. Suññatādikanāmena, vimokkhā tividhā matā;
Nibbānaphalamaggā ca, samāpattisamādhayo.
1030. Tattheva paṭhamabhūmiṃ, patto ariyapuggalo;
Sattakkhattuparamo so, sotāpannoti vuccati.
1031. Patto dutiyabhūmiñca, sakadāgāmināmako;
Sakimeva imaṃ lokaṃ, āgantvā hoti mānusaṃ.
1032. Patto tatiyabhūmiñca, anāgāmīti vuccati;
Brahmalokā anāgantvā, idhakāmopapattiyā.
1033. Patto catutthabhūmiñca, arahā aggapuggalo;
Diṭṭheva dhamme dukkhaggiṃ, nibbāpetīti vuccati.
1034. Iti maggaphalaṭṭhānaṃ, vasā ariyapuggalā;
Dvidhāpi catudhā yuggā, aṭṭha honti vibhāgato.
1035. Ubhatobhāgavimutta-
Vibhāgādivasā pana;
Vibhattā honti sattete,
Yathāyogaṃ tathā hi ca.
1036. Saddhādhurassāniccato, vuṭṭhānaṃ dukkhatopi ca;
Paññādhurassānattato, iti dīpenti paṇḍitā.
1037. Saddhānusāri ādimhi, majjhe saddhāvimuttako;
Ante paññāvimuttova, tasmā saddhādhuro siyā.
1038. Dhammānusāri ādimhi, diṭṭhippatto tatopari;
Ante paññāvimuttova, hoti paññādhuropi ca.
1039. Samathayānikā ceva, rūpānuttarapādakā;
Vipassanāyānikā ca, sabbe sukkhavipassakā.
1040. Dhuravuṭṭhānabhedena, honti pañceva sabbathā;
Āruppapādakā cāpi, ādimhi duvidhā tathā.
1041. Chasu ṭhānesu majjhake, kāyasakkhīti bhājitā;
Ubhatobhāgavimutto, arahatte patiṭṭhito.
1042. Itthaṃ vuttayānadhura-vuṭṭhānānaṃ vibhāgato;
Maggapphalabhūmiyo ca, sattaṭṭhāriyapuggalā.
1043. Tattha cānuttarañāṇaṃ, saccānaṃ paṭivedhakaṃ;
Samucchedappahānena, klesānusayasodhanaṃ.
1044. Catumaggavibhāgena, vuṭṭhānanti pakittitaṃ;
Ñāṇadassanavisuddhi, nāma hoti tathāpi ca.
1045. Maggo ca parijānāti, dukkhaṃ tebhūmakaṃ tathā;
Yathāyogaṃ pajahati, taṇhāsamudayampi ca.
1046. Nirodhaṃ sacchikaroti, maggasaccamanuttaraṃ;
Bhāvanāvīthimotiṇṇo, bhāvetīti pavuccati.
1047. Diṭṭhiggatavicikicchā-sīlabbatamasesato;
Apāyagamanīyañca, rāgadosādikattayaṃ.
1048. Tadekaṭṭhe kilese ca, sahajātappahānato;
Pajahāti sotāpatti-maggo paṭhamabhūmiko.
1049. Tadekaṭṭhe pajahati, rāgadosādikepi ca;
Thūle tu sakadāgāmi-maggo dutiyabhūmiko.
1050. Pajahāti anāgāmi-maggo niravasesato;
Kāmarāgabyāpāde ca, tadekaṭṭhe ca sambhavā.
1051. Rūpārūparāgamānu-ddhaccāvijjāti pañcakaṃ;
Aggamaggo pajahati, klese sese ca sabbathā.
1052. Iti saccapaṭivedhaṃ, klesakkhayaphalāvahaṃ;
Maggañāṇaṃ pakāsenti, visuddhiṃ sattamaṃ budhā.
1053. Chabbisuddhikamenevaṃ, sabbathāya visuddhiyā;
Sattamāyānupattabbaṃ, nibbānanti pavuccati.
1054. Klesakkhayakaraṃ tāṇaṃ, saṃsārātikkamaṃ paraṃ;
Pārimaṃ tīramabhayaṃ, sabbasaṅkhāranissaṭaṃ.
1055. Tenammadanimmadanaṃ, pipāsavinayādinā;
Klesasaṃsārasaṅkhāra-paṭipakkhanidassitaṃ.
1056. Ajarāmaramaccanta-manuppādamasaṅkhataṃ;
Anuttaramasaṅkhāraṃ, anantamatulañca taṃ.
1057. Paramatthamanopammaṃ, santi appaṭimaṃ sukhaṃ;
Nirodhasacca nibbānaṃ, ekantaṃ amataṃ padaṃ.
1058. Sopādisesanibbāna-dhātu ceva tathāparā;
Anupādisesā ceti, duvidhā pariyāyato.
1059. Suññataṃ cānimittañca, tathāpaṇihitanti ca;
Attādigāhābhāvena, tividhāpi ca bhājitaṃ.
1060. Klesasaṃsārasaṅkhāra-paccanīkavibhāgato;
Bhavakkhayādibhedehi, bahudhāpi pavuccati.
1061. Tadevamaccutaṃ dhammaṃ, lokuttaramakālikaṃ;
Vānābhāvā vānātīto, ‘‘nibbāna’’nti pakittitaṃ.
Iti nibbānavibhāge vuṭṭhānavisuddhikathā niṭṭhitā.
Chabbīsatimo paricchedo.
Niṭṭhito ca sabbathāpi nibbānavibhāgo.