16. Cittuppādakathā
533. Cittuppādesu dhammānaṃ, iti ñatvā vinicchayaṃ;
Cittuppādānamevātha, ñātabbo bhedasaṅgaho.
534. Vedanāhārato ceva, hetādhipatito tathā;
Jhānindriyamaggabalā, yevāpanapathādito.
535. Tattha sukhā ca dukkhā ca, adukkhamasukhāti ca;
Tisso ca vedanā vuttā, sambhogatthavisesato.
536. Sukhaṃ dukkhaṃ somanassaṃ, domanassamathāparaṃ;
Upekkhindriyamiccevaṃ, pañcindriyavibhāgato.
537. Kāyaviññāṇayugaḷe, sukhadukkhā hi vedanā;
Somanassaṃ domanassaṃ, iti nāmaṃ labhanti na.
538. Aññattha pana sabbattha, sukhā dukkhā ca vedanā;
Somanassaṃ domanassaṃ, iti nāmaṃ labhanti ca.
539. Adukkhi asukhopekkhā, majjhattāti ca vedanā;
Pañcapaññāsacittesu, tadaññesu pakāsitā.
540. Sukhadukkhindriyayuttaṃ, kāyaviññāṇakadvayaṃ;
Domanassindriyayuttaṃ, paṭighadvayamānasaṃ.
541. Aṭṭhārasa parittāni, catukkajjhānamādito;
Somanassindriyayuttā, dvāsaṭṭhividha mānasā.
542. Dvattiṃsa ca parittāni, tevīsa jhānapañcamā;
Hontipekkhindriyayuttā, pañcapaññāsa mānasā.
543. Sukhayuttā tu tesaṭṭhi, dukkhayuttā tayo tahiṃ;
Adukkhamasukhayuttā, pañcapaññāsupekkhakā.
544. Ojaṭṭhamakarūpañca, vedanaṃ sandhimānasaṃ;
Nāmarūpañca kamato, āharantīti desitā.
545. Āhārā kabaḷīkāro, phasso sañcetanā tathā;
Viññāṇañceti cattāro, upatthambhā ca sambhavā.
546. Cittuppādesu sabbattha,
Āhārārūpino tayo;
Kabaḷīkāro āhāro,
Kāme kāyānupālako.
547. Alobho ca adoso ca,
Amoho ca tathāparo;
Lobho doso ca moho ca,
Hetū dhammā cha desitā.
548. Kusalākusalā hetū, tayo abyākatāti ca;
Navadvādasadhā tattha, vipākakriyabhedato.
549. Dasa pañcādhikā honti, bhūmibhedā tato tahiṃ;
Puññapākakriyābhedā, tālīsa catunūnakā.
550. Santīraṇamanodhātu-pañcaviññāṇamānase;
Voṭṭhabbane ca hasite, hetu nāma na vijjati.
551. Lobhamūlesu lobho ca,
Moho ca paṭighadvaye;
Doso moho ca labbhanti,
Moho ekova momuhe.
552. Ñāṇena vippayuttesu,
Alobhādidvayaṃ bhave;
Tato sesesu sabbattha,
Alobhāditayopi ca.
553. Tihetukā sattacattā-līsa honti dvihetukā;
Bāvīsa dvekahetukā, aṭṭhārasa ahetukā.
554. Chando cittañca vīriyaṃ, vīmaṃsāti catubbidhā;
Sahajātādhipā dhammā, vuttādhipatayo siyuṃ.
555. Yamālambaṃ garuṃ katvā, nāmadhammā pavattare;
Ārammaṇādhipanāmena, tadālambaṇamīritaṃ.
556. Tihetukajavesveko, catūsupi yathārahaṃ;
Dvihetukesu sambhoti, vīmaṃsādhipatiṃ vinā.
557. Anuttare kāmapuññe, tihetukamahākriye;
Lobhamūle ca sāvajje, labbhatālambaṇādhipo.
558. Tattha cāniyatā kāme, labbhamānāpi labbhare;
Mahaggatānuttaresu, niyatāva yathārahaṃ.
559. Kriyādvihetupaṭighe,
Natthevālambaṇādhipo;
Momūhāhetuke pāke,
Lokiye ca na kocipi.
560. Ubhayādhipayuttā ca, sahajādhipayogino;
Ubhayāniyatādhippā, sahajāniyatādhipā.
561. Ubhayavippayuttā ca, pañcadhā tattha mānasā;
Aṭṭhaṭṭhārasa vīsaṃ cha, sattatiṃsa yathākkamaṃ.
562. Pañcādhipatiyogā ca, caturādhipayogino;
Tividhādhipayuttā ca, vimuttāpi ca sabbathā.
563. Soḷasātha samattiṃsa, chaḷevātha yathākkamaṃ;
Sattatiṃsatividhāti, catudhevampi niddise.
564. Vīmaṃsādhipayuttā ca, sahajādhipayogino;
Ālambādhipayuttā ca, vippamuttāpi sabbathā.
565. Catuttiṃsa dvipaññāsa, aṭṭhavīsa yathākkamaṃ;
Sattatiṃsati ceveti, catudhevampi niddise.
566. Sahajādhipaladdhā tu, dvepaññāseva sabbathā;
Ālambādhipaladdhā ca, ubhayādhipalābhino.
567. Aṭṭhavīseva sabbepi, dvepaññāseva sādhipā;
Sesā nirādhipā sabbe, sattatiṃsāpi sabbathā.
568. Vedanādivasenevaṃ, ñatvā bhedaṃ catubbidhaṃ;
Jhānindriyamaggabala-vasenāpi vibhāvaye.
569. Vitakkaheṭṭhimaṃ jhānaṃ, manoparaṃ manindriyaṃ;
Hetuparañca maggaṅgaṃ, balaṃ vīriyapacchimaṃ.
570. Avitakke pakatiyā, tasmā jhānaṃ na vijjati;
Ahetuke ca maggaṅgaṃ, balañcāvīriye yathā.
571. Aṭṭha rūpindriyānettha, agayhanteva sabbathā;
Maggindriyabalaṭṭhesu, samādhi ca na kaṅkhite.
572. Kāmapuññesvaniyatā, viratīpi anuddhatā;
Paññānuttaracittesu, indriyattayabhājitā.
573. Sesā vuttānusārena, labbhamānajjhānādikā;
Tehi yuttā ca viññeyyā, cittuppādā yathākkamaṃ.
574. Somanassayuttā kāme, lokuttaramahaggate;
Paṭhamajjhānacittā ca, pañcajhānaṅgikā matā.
575. Dukkhupekkhāyuttā kāme, pañcaviññāṇavajjitā;
Dutiyajjhānacittā ca, catujhānaṅgikā siyuṃ.
576. Jhānaṅgattayasaṃyuttā, tatiyajjhānamānasā;
Catutthapañcamāruppā, jhānaṅgadvayayogino.
577. Pañcaviññāṇayugaḷe, jhānaṅgaṃ natthi kiñcipi;
Itthaṃ jhānānaṃ bhedena, pañcadhā mānasā ṭhitā.
578. Ekūnatiṃsati satta-tiṃsa cekādasāpare;
Catuttiṃsa dasevātha, gaṇikā tu yathākkamaṃ.
579. Lokuttaresu sabbesu, indriyāni navuccare;
Tihetukesu sabbesu, lokiyesu panaṭṭhadhā.
580. Ñāṇena vippayuttesu, sattadhāva samuddhare;
Sitavoṭṭhabbanā puññe, pañcadhāva pakāsaye.
581. Vicikicchāsahagate, catudhāva viniddise;
Tīṇindriyāni vuttāni, sesāhetukamānase.
582. Aṭṭha cekūnatālīsa, dvādasa vātha terasa;
Ekañca soḷasa ceti, chabbidhā tattha saṅgaho.
583. Paṭhamānuttaraṃ jhānaṃ, aṭṭhamaggaṅgikaṃ mataṃ;
Sattamaggaṅgikaṃ nāma, sesaṃ jhānamanuttaraṃ.
584. Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ, tathā kāme tihetukaṃ;
Pañcamaggaṅgikā nāma, cittuppādā pakāsitā.
585. Sesaṃ mahaggataṃ jhānaṃ, sampayuttā ca diṭṭhiyā;
Ñāṇena vippayuttā ca, catumaggaṅgikā matā.
586. Dosamūladvayañceva, uddhaccasahitaṃ tathā;
Diṭṭhiyā vippayuttā ca, maggaṅgattayayogino.
587. Vicikicchāsampayutto, vutto maggo duvaṅgiko;
Amaggāhetuko ceti, sattadhā tattha saṅgaho.
588. Aṭṭha dvattiṃsati ceva, dasa pañcādhikāpare;
Tālīsa kamato satta, ekañcaṭṭhadasāpare.
589. Balāni pana satteva, sabbatthāpi tihetuke;
Ñāṇena vippayuttesu, cha balāni samuddise.
590. Catudhākusale honti, tividhā kaṅkhite pana;
Dvibalaṃ sitavoṭṭhabbaṃ, abalaṃ sesamīritaṃ.
591. Chabbidho saṅgaho tattha, sattatālīsathāpare;
Dvādasekādasekaṃ dve, soḷaseti yathākkamaṃ.
592. Itthaṃ pañca cha satta cha-koṭṭhāsā kamato ṭhitā;
Catuvīsati sabbepi, jhānaṅgādivasā kathā.
Iti cetasikavibhāge cittuppādakathā niṭṭhitā.
Soḷasamo paricchedo.