12. Dvādasamo paricchedo

Dasāvatthāvibhāgo

1642. Iccaṭṭhārasadhā bhinnā, paṭipakkhappahānato;

Lakkhaṇākārabhedena, tividhāpi ca bhāvanā.

1643. Kalāpato sammasanaṃ, udayabbayadassanaṃ;

Bhaṅge ñāṇaṃ bhaye ñāṇaṃ, ñāṇamādīnavepi ca.

1644. Tatheva nibbidāñāṇaṃ, ñāṇaṃ muccitukamyatā;

Paṭisaṅkhā ca saṅkhāru-pekkhāñāṇānulomakaṃ.

1645. Iccāvatthāpabhedena, dasadhāpi vibhāvitā;

Sabhāgatthavisesena, tidhā saṅgahitā puna.

1646. Yathābhūtaṃ nāma ñāṇattayaṃ sammasanādikaṃ;

Bhayādiñāṇaṃ tividhaṃ, nibbidāti pavuccati.

1647. Tathā muccitukāmādi, virāgova catubbidhaṃ;

Lakkhaṇattayanijjhānavasena puna vuṭṭhitā.

1648. Suññatañcānimittañca, tathāppaṇihitanti ca;

Sādheti maggasaṅkhātaṃ, vimokkhattayamuttamaṃ.

1649. Iti bhāvetukāmassa, vibhāveti yathākkamaṃ;

Dasāvatthāvibhāgena, samādāya yathā kathaṃ.

1650. Visuddho paṭhamaṃ tāva, sādhu sīlavisuddhiyā;

Upacārappanāyañca, ṭhatvā cittavisuddhiyaṃ.

1651. Sappaccayaṃ pariggayha, nāmarūpaṃ sabhāvato;

Diṭṭhikaṅkhāvitaraṇaṃ, patvā suddhiṃ tato paraṃ.

1652. Atītānāgate khandhe, paccuppanne ca sāsave;

Kalāpato sammasitvā, sammaseyya tilakkhaṇaṃ.

1653. Ādānanikkhepanato,

Vayovuddhatthagāmito;

Āhāratopi ututo,

Kammato cāpi cittato.

1654. Dhammatārūpato cāpi, rūpasattakato naye;

Kalāpato yamakato, khaṇikā paṭipāṭito.

1655. Diṭṭhimugghāṭayanto ca, mānamugghāṭayaṃ tathā;

Nikantipariyādāno, nāmasattakato naye.

1656. Niccā ce na nirujjheyyuṃ, na bādheyyuṃ sukhā yadi;

Vase vatteyyumattā ce, tadabhāvā na tādisā.

1657. Sambhavanti hi saṅkhārā, sati paccayasambhave;

Tato paccayanipphannā, avassaṃ bhedagāmino.

1658. Tadaniccā khayaṭṭhena, dukkhā nāma bhayaṭṭhato;

Anattāsārakaṭṭhena, saṅkhārāti vibhāvayaṃ.

1659. Kālena sammase rūpaṃ, nāmaṃ kālena sammase;

Ajjhattañca bahiddhā ca, samāsabyāsato tato.

1660. Yathopaṭṭhitabhedena, sammasanto samūhato;

Kalāpato sammasanamiti bhāveti paṇḍito.

1661. Tassevaṃ sammasantassa, kammaññaṃ hoti mānasaṃ;

Sūpaṭṭhanti ca saṅkhārā, vodāyati ca bhāvanā.

1662. Tato paraṃ vipassanto, pariggaṇhāti paṇḍito;

Paccuppannasabhāvānaṃ, khandhānamudayabbayaṃ.

1663. Taṇhāsammohakammehi,

Khandhapañcakasabhāvo;

Rūpamāhārato hoti,

Phassato vedanādayo.

1664. Viññāṇaṃ nāmarūpamhā, sambhotīti ca passato;

Tassa paccayato hoti, khandhesudayadassanaṃ.

1665. Taṇhādīnaṃ nirodhā ca,

Nirodho hoti passato;

Tathā vīsatidhā hoti,

Tattheva vayadassanaṃ.

1666. Nibbattivipariṇāmalakkhaṇaṃ pana passato;

Khaṇato dasadhā nesamudayabbayadassanaṃ.

1667. Itthaṃ paññāsadhā bhedo,

Khandhānamudayabbayo;

Āyatanādibhedopi,

Yojetabbo yathārahaṃ.

1668. Tadevamanupassanto, khandhāyatanadhātuyo;

Aniccā dukkhānattāti, bhāveti bahudhā budho.

1669. Bhāvanāpasutassevaṃ, passato bodhipakkhiyā;

Pātubhūtā pavattanti, visesena visāradā.

1670. Salakkhaṇaparicchinne, tilakkhaṇavavatthite;

Chando sāsavasaṅkhāre, sāradaṃ pariyesati.

1671. Tattha pubbaṅgamaṃ hutvā, saṃpakkhandati mānasaṃ;

Saṅkappobhiniropeti, āharanto punappunaṃ.

1672. Yathāvatthusabhāvena, tato saddhādhimuccati;

Sati sūpaṭṭhitā hoti, pariggayha sabhāvato.

1673. Paññā sampaṭivijjhantī, samāhacca vipassati;

Paggahetvāna vāyāmo, paṭipādeti bhāvanaṃ.

1674. Tato pītimano hoti, nipphāditamanoratho;

Pāmojjabahulo hutvā, passaddhadaratho pana.

1675. Vikkhepuddhaccanittiṇṇo, samādhiyati niccalo;

Upekkhā bhāvanāvīthiṃ, adhiṭṭhāti tato paraṃ.

1676. Āruḷhayoggācariyo, ājānīyaratho viya;

Vātābhāve padīpova, pasannekamukhaṭṭhitā.

1677. Sukhumā nipuṇākārā, khuradhārāgatā viya;

Gaṇhantī bhāvanāgabbhaṃ, pavaḍḍhati vipassanā.

1678. Sampattapaṭivedhassa,

Tassevaṃ taṃ vipassato;

Jāyateko upakleso,

Dasopaklesavatthukā.

1679. Obhāso pīti passaddhi, adhimokkho ca paggaho;

Sukhaṃ ñāṇamupaṭṭhānamupekkhā ca nikanti ca.

1680. Jātesvetesu yaṃ kiñci, uḷāraṃ jātavimhayo;

Disvā vipassanāmaggā, vokkamitvā tato paraṃ.

1681. Tamahaṃkāravikkhitto, assādento mamāyati;

Hotādhimāniko vātha, maññanto tamanuttaraṃ.

1682. Siyā cevamupakliṭṭhā, patitā vātha bhāvanā;

Tatthevaṃ paṭisaṅkhāya, paṭivijjhati paṇḍito.

1683. Na taṇhādiṭṭhimānehi, pariyogāhahetuto;

Lakkhaṇālambaṇattā ca, lokiyāyaṃ vipassanā.

1684. Diṭṭhimānanikantī ca, kummaggā paripanthakā;

Maggo visuddhiyā nāma, visuddhā ca vipassanā.

1685. Sārathīva rathaṃ bhantamiti saṅkhāya sādhukaṃ;

Paviṭṭhamaggaṃ vikkhittaṃ, sampādeti yathā pure.

1686. Itthaṃ magge amagge ca, yāthāvapaṭivedhakaṃ;

Maggāmaggavisuddhīti, ñāṇadassanamīritaṃ.

1687. Cetopavattanākāramiti sallakkhayaṃ budho;

Sādhukaṃ paṭivijjhanto, sukhumaṃ nipuṇaṃ tato.

1688. Paripanthe vimocetvā, bodhetvā bodhipakkhiye;

Bhāvanaṃ paṭipādento, punadevodayabbayaṃ.

1689. Samadhiṭṭhāya medhāvī, vipassati tilakkhaṇaṃ;

Udayabbayañāṇanti, tamīrenti tato paraṃ.

1690. Saṅkhārānaṃ vibhūtattā, sākārānaṃ visesato;

Tilakkhaṇānaṃ diṭṭhattā, saṅkhāresu sabhāvato.

1691. Paripanthā vimuttassa, maggāmaggavisuddhiyā;

Yathāvīthippavattassa, paṭipattivisuddhiyā.

1692. Indriyānaṃ sutikkhattā, paripakkā vipassanā;

Udayamhā vimuccitvā, bhaṅge ṭhāti yathā kathaṃ.

1693. Uppādo paccayāyatto, dhammānamiti nicchite;

Nirodhānugatā jāti, siddhāvassaṃ niyāmato.

1694. Tatodayāva paṭṭhāya, atthāya sūriyo viya;

Vināsāya pavattantā, vayantevāti pekkhati.

1695. Udayābhogamohāya, vayanticceva sabbathā;

Bhedassabhāvamārabbha, dhammesu sati tiṭṭhati.

1696. Atītā ca niruddhāva, nirujjhissantināgatā;

Nirujjhanteva vattantā, iccevamanupassato.

1697. Nijjharova giraggamhi, vārivoṇatapokkhare;

Padīpo viya jhāyanto, āraggeriva sāsapo.

1698. Ātape viya ussāvo, parissāve jalaṃ viya;

Madditaṃ pheṇapiṇḍaṃva, loṇapiṇḍamivodake.

1699. Udake daṇḍarājīva, vijjutāva valāhake;

Jalaṃ tattakapāleva, salile viya bubbuḷaṃ.

1700. Vātabbhāhatatūlaṃva, tīraṃ pattāva vīciyo;

Phalaṃ bandhanamuttaṃva, tiṇānīva hutāvahe.

1701. Jāyantāpi ca jiyyantā, miyyantā ca nirantaraṃ;

Nirodhāyābhidhāvantā, bhaṅgābhimukhapātino.

1702. Vigacchantāva dissanti, khīyantantaradhāyino;

Viddhaṃsayantā saṅkhārā, patantā ca vināsino.

1703. Bhaṅgañāṇaṃ tamakkhātaṃ, yena ñāṇena passato;

Aniccantānudhāvanti, tividhāpi vipassanā.

1704. Udayabbayabhaṅgesu, pākaṭā hi aniccatā;

Bhayādīnavanibbede, dukkhatānattatā tato.

1705. Itthaṃ bhaṅgamadhiṭṭhāya, passantassa tilakkhaṇaṃ;

Saṅkhārā sabhayā hutvā, samupaṭṭhanti yogino.

1706. Vāḷamigānubaddhāva, nimmujjantā viyaṇṇave;

Amanussagahitāva, parikkhittāva verihi.

1707. Kaṇhasappasamālīḷhā, caṇḍahatthisamuṭṭhitā;

Papātāvāṭapakkhantā, patantāva hutāvahe.

1708. Vajjhappattā mahācorā, chijjantā viya sīsato;

Sūlamāropiyantāva, pabbatenotthaṭā viya.

1709. Jātisaṅkaṭapakkhantā, jarābyādhinipīḷitā;

Maraṇāsanisammaddā, mahābyasanabhāgino.

1710. Maccunabbhāhatā niccaṃ, dukkhabhārasamotthaṭā;

Sokopāyāsanissandā, paridevaparāyaṇā.