12. Dvādasamo paricchedo
Dasāvatthāvibhāgo
1642. Iccaṭṭhārasadhā bhinnā, paṭipakkhappahānato;
Lakkhaṇākārabhedena, tividhāpi ca bhāvanā.
1643. Kalāpato sammasanaṃ, udayabbayadassanaṃ;
Bhaṅge ñāṇaṃ bhaye ñāṇaṃ, ñāṇamādīnavepi ca.
1644. Tatheva nibbidāñāṇaṃ, ñāṇaṃ muccitukamyatā;
Paṭisaṅkhā ca saṅkhāru-pekkhāñāṇānulomakaṃ.
1645. Iccāvatthāpabhedena, dasadhāpi vibhāvitā;
Sabhāgatthavisesena, tidhā saṅgahitā puna.
1646. Yathābhūtaṃ nāma ñāṇattayaṃ sammasanādikaṃ;
Bhayādiñāṇaṃ tividhaṃ, nibbidāti pavuccati.
1647. Tathā muccitukāmādi, virāgova catubbidhaṃ;
Lakkhaṇattayanijjhānavasena puna vuṭṭhitā.
1648. Suññatañcānimittañca, tathāppaṇihitanti ca;
Sādheti maggasaṅkhātaṃ, vimokkhattayamuttamaṃ.
1649. Iti bhāvetukāmassa, vibhāveti yathākkamaṃ;
Dasāvatthāvibhāgena, samādāya yathā kathaṃ.
1650. Visuddho paṭhamaṃ tāva, sādhu sīlavisuddhiyā;
Upacārappanāyañca, ṭhatvā cittavisuddhiyaṃ.
1651. Sappaccayaṃ pariggayha, nāmarūpaṃ sabhāvato;
Diṭṭhikaṅkhāvitaraṇaṃ, patvā suddhiṃ tato paraṃ.
1652. Atītānāgate khandhe, paccuppanne ca sāsave;
Kalāpato sammasitvā, sammaseyya tilakkhaṇaṃ.
1653. Ādānanikkhepanato,
Vayovuddhatthagāmito;
Āhāratopi ututo,
Kammato cāpi cittato.
1654. Dhammatārūpato cāpi, rūpasattakato naye;
Kalāpato yamakato, khaṇikā paṭipāṭito.
1655. Diṭṭhimugghāṭayanto ca, mānamugghāṭayaṃ tathā;
Nikantipariyādāno, nāmasattakato naye.
1656. Niccā ce na nirujjheyyuṃ, na bādheyyuṃ sukhā yadi;
Vase vatteyyumattā ce, tadabhāvā na tādisā.
1657. Sambhavanti hi saṅkhārā, sati paccayasambhave;
Tato paccayanipphannā, avassaṃ bhedagāmino.
1658. Tadaniccā khayaṭṭhena, dukkhā nāma bhayaṭṭhato;
Anattāsārakaṭṭhena, saṅkhārāti vibhāvayaṃ.
1659. Kālena sammase rūpaṃ, nāmaṃ kālena sammase;
Ajjhattañca bahiddhā ca, samāsabyāsato tato.
1660. Yathopaṭṭhitabhedena, sammasanto samūhato;
Kalāpato sammasanamiti bhāveti paṇḍito.
1661. Tassevaṃ sammasantassa, kammaññaṃ hoti mānasaṃ;
Sūpaṭṭhanti ca saṅkhārā, vodāyati ca bhāvanā.
1662. Tato paraṃ vipassanto, pariggaṇhāti paṇḍito;
Paccuppannasabhāvānaṃ, khandhānamudayabbayaṃ.
1663. Taṇhāsammohakammehi,
Khandhapañcakasabhāvo;
Rūpamāhārato hoti,
Phassato vedanādayo.
1664. Viññāṇaṃ nāmarūpamhā, sambhotīti ca passato;
Tassa paccayato hoti, khandhesudayadassanaṃ.
1665. Taṇhādīnaṃ nirodhā ca,
Nirodho hoti passato;
Tathā vīsatidhā hoti,
Tattheva vayadassanaṃ.
1666. Nibbattivipariṇāmalakkhaṇaṃ pana passato;
Khaṇato dasadhā nesamudayabbayadassanaṃ.
1667. Itthaṃ paññāsadhā bhedo,
Khandhānamudayabbayo;
Āyatanādibhedopi,
Yojetabbo yathārahaṃ.
1668. Tadevamanupassanto, khandhāyatanadhātuyo;
Aniccā dukkhānattāti, bhāveti bahudhā budho.
1669. Bhāvanāpasutassevaṃ, passato bodhipakkhiyā;
Pātubhūtā pavattanti, visesena visāradā.
1670. Salakkhaṇaparicchinne, tilakkhaṇavavatthite;
Chando sāsavasaṅkhāre, sāradaṃ pariyesati.
1671. Tattha pubbaṅgamaṃ hutvā, saṃpakkhandati mānasaṃ;
Saṅkappobhiniropeti, āharanto punappunaṃ.
1672. Yathāvatthusabhāvena, tato saddhādhimuccati;
Sati sūpaṭṭhitā hoti, pariggayha sabhāvato.
1673. Paññā sampaṭivijjhantī, samāhacca vipassati;
Paggahetvāna vāyāmo, paṭipādeti bhāvanaṃ.
1674. Tato pītimano hoti, nipphāditamanoratho;
Pāmojjabahulo hutvā, passaddhadaratho pana.
1675. Vikkhepuddhaccanittiṇṇo, samādhiyati niccalo;
Upekkhā bhāvanāvīthiṃ, adhiṭṭhāti tato paraṃ.
1676. Āruḷhayoggācariyo, ājānīyaratho viya;
Vātābhāve padīpova, pasannekamukhaṭṭhitā.
1677. Sukhumā nipuṇākārā, khuradhārāgatā viya;
Gaṇhantī bhāvanāgabbhaṃ, pavaḍḍhati vipassanā.
1678. Sampattapaṭivedhassa,
Tassevaṃ taṃ vipassato;
Jāyateko upakleso,
Dasopaklesavatthukā.
1679. Obhāso pīti passaddhi, adhimokkho ca paggaho;
Sukhaṃ ñāṇamupaṭṭhānamupekkhā ca nikanti ca.
1680. Jātesvetesu yaṃ kiñci, uḷāraṃ jātavimhayo;
Disvā vipassanāmaggā, vokkamitvā tato paraṃ.
1681. Tamahaṃkāravikkhitto, assādento mamāyati;
Hotādhimāniko vātha, maññanto tamanuttaraṃ.
1682. Siyā cevamupakliṭṭhā, patitā vātha bhāvanā;
Tatthevaṃ paṭisaṅkhāya, paṭivijjhati paṇḍito.
1683. Na taṇhādiṭṭhimānehi, pariyogāhahetuto;
Lakkhaṇālambaṇattā ca, lokiyāyaṃ vipassanā.
1684. Diṭṭhimānanikantī ca, kummaggā paripanthakā;
Maggo visuddhiyā nāma, visuddhā ca vipassanā.
1685. Sārathīva rathaṃ bhantamiti saṅkhāya sādhukaṃ;
Paviṭṭhamaggaṃ vikkhittaṃ, sampādeti yathā pure.
1686. Itthaṃ magge amagge ca, yāthāvapaṭivedhakaṃ;
Maggāmaggavisuddhīti, ñāṇadassanamīritaṃ.
1687. Cetopavattanākāramiti sallakkhayaṃ budho;
Sādhukaṃ paṭivijjhanto, sukhumaṃ nipuṇaṃ tato.
1688. Paripanthe vimocetvā, bodhetvā bodhipakkhiye;
Bhāvanaṃ paṭipādento, punadevodayabbayaṃ.
1689. Samadhiṭṭhāya medhāvī, vipassati tilakkhaṇaṃ;
Udayabbayañāṇanti, tamīrenti tato paraṃ.
1690. Saṅkhārānaṃ vibhūtattā, sākārānaṃ visesato;
Tilakkhaṇānaṃ diṭṭhattā, saṅkhāresu sabhāvato.
1691. Paripanthā vimuttassa, maggāmaggavisuddhiyā;
Yathāvīthippavattassa, paṭipattivisuddhiyā.
1692. Indriyānaṃ sutikkhattā, paripakkā vipassanā;
Udayamhā vimuccitvā, bhaṅge ṭhāti yathā kathaṃ.
1693. Uppādo paccayāyatto, dhammānamiti nicchite;
Nirodhānugatā jāti, siddhāvassaṃ niyāmato.
1694. Tatodayāva paṭṭhāya, atthāya sūriyo viya;
Vināsāya pavattantā, vayantevāti pekkhati.
1695. Udayābhogamohāya, vayanticceva sabbathā;
Bhedassabhāvamārabbha, dhammesu sati tiṭṭhati.
1696. Atītā ca niruddhāva, nirujjhissantināgatā;
Nirujjhanteva vattantā, iccevamanupassato.
1697. Nijjharova giraggamhi, vārivoṇatapokkhare;
Padīpo viya jhāyanto, āraggeriva sāsapo.
1698. Ātape viya ussāvo, parissāve jalaṃ viya;
Madditaṃ pheṇapiṇḍaṃva, loṇapiṇḍamivodake.
1699. Udake daṇḍarājīva, vijjutāva valāhake;
Jalaṃ tattakapāleva, salile viya bubbuḷaṃ.
1700. Vātabbhāhatatūlaṃva, tīraṃ pattāva vīciyo;
Phalaṃ bandhanamuttaṃva, tiṇānīva hutāvahe.
1701. Jāyantāpi ca jiyyantā, miyyantā ca nirantaraṃ;
Nirodhāyābhidhāvantā, bhaṅgābhimukhapātino.
1702. Vigacchantāva dissanti, khīyantantaradhāyino;
Viddhaṃsayantā saṅkhārā, patantā ca vināsino.
1703. Bhaṅgañāṇaṃ tamakkhātaṃ, yena ñāṇena passato;
Aniccantānudhāvanti, tividhāpi vipassanā.
1704. Udayabbayabhaṅgesu, pākaṭā hi aniccatā;
Bhayādīnavanibbede, dukkhatānattatā tato.
1705. Itthaṃ bhaṅgamadhiṭṭhāya, passantassa tilakkhaṇaṃ;
Saṅkhārā sabhayā hutvā, samupaṭṭhanti yogino.
1706. Vāḷamigānubaddhāva, nimmujjantā viyaṇṇave;
Amanussagahitāva, parikkhittāva verihi.
1707. Kaṇhasappasamālīḷhā, caṇḍahatthisamuṭṭhitā;
Papātāvāṭapakkhantā, patantāva hutāvahe.
1708. Vajjhappattā mahācorā, chijjantā viya sīsato;
Sūlamāropiyantāva, pabbatenotthaṭā viya.
1709. Jātisaṅkaṭapakkhantā, jarābyādhinipīḷitā;
Maraṇāsanisammaddā, mahābyasanabhāgino.
1710. Maccunabbhāhatā niccaṃ, dukkhabhārasamotthaṭā;
Sokopāyāsanissandā, paridevaparāyaṇā.