16. Soḷasamo paricchedo
Abhiññāniddeso
1043. Ito paraṃ karissāmi, paññāsuddhikaraṃ paraṃ;
Pañcannampi abhiññānaṃ, mukhamattanidassanaṃ.
1044. Rūpārūpasamāpattī,
Nibbattetvā panaṭṭhapi;
Lokikāpi abhiññāyo,
Bhāvetabbā vibhāvinā.
1045. Catutthajjhānamattepi, suciṇṇavasinā satā;
Anuyogamabhiññāsu, kātuṃ vattati yogino.
1046. Abhiññā nāma bhikkhūnaṃ, sābhiññānaṃ anuttaro;
Alaṅkāro hi tāṇanti, satthanti ca pavuccati.
1047. Nibbattitāsvabhiññāsu, yogāvacarabhikkhunā;
Samādhibhāvanā hissa, tadā niṭṭhaṅgatā siyā.
1048. Dibbāni cakkhusotāni, iddhicittavijānanaṃ;
Pubbenivāsañāṇanti, pañcābhiññā imā siyuṃ.
1049. Kasiṇānulomatādīhi, catuddasanayehi ca;
Dametabbamabhiññāyo, pattukāmena mānasaṃ.
1050. Dante samāhite suddhe, pariyodāte anaṅgaṇe;
Nupaklese mudubhūte, kammanīye ṭhitācale.
1051. Iti aṭṭhaṅgasampanne, citte iddhividhāya ca;
Abhinīharati ce cittaṃ, sijjhatiddhivikubbanaṃ.
1052. Abhiññāpādakajjhānaṃ, samāpajja tato pana;
Vuṭṭhāya hi sataṃ vāpi, sahassaṃ vā yadicchati.
1053. ‘‘Sataṃ homi sataṃ homī’’-ccevaṃ katvāna mānasaṃ;
Abhiññāpādakajjhānaṃ, samāpajja tato pana.
1054. Vuṭṭhāya punadhiṭṭhāti,
Sahādhiṭṭhānacetasā;
Sataṃ hoti hi so yogī,
Sahassādīsvayaṃ nayo.
1055. Pādakajjhānacittaṃ tu, nimittārammaṇaṃ siyā;
Parikammamanānettha, satārammaṇikāni tu.
1056. Tadādhiṭṭhānacittampi, satārammaṇameva taṃ;
Pubbe vuttappanācittaṃ, viya gotrabhunantaraṃ.
1057. Tamekaṃ jāyate tattha, catutthajjhānikaṃ mano;
Parikammavisesova, sesaṃ pubbasamaṃ idha.
Iddhividhañāṇaṃ.
1058. Dibbasotamidaṃ tattha, bhāvetabbaṃ kathaṃ siyā;
Abhiññāpādakajjhānaṃ, samāpajja tato puna.
1059. Vuṭṭhāya parikammena, kāmāvacaracetasā;
Saddo āvajjitabbova, mahanto sukhumopi ca.
1060. Tassevaṃ pana saddassa, nimittaṃ manasi kubbato;
Dibbasotamidānissa, uppajjissati taṃ iti.
1061. Saddesvaññataraṃ saddaṃ, katvā ārammaṇaṃ tato;
Uppajjitvā niruddhe tu, manodvārāvajjane puna.
1062. Javanāni hi jāyante, tassa cattāri pañca vā;
Purimānettha cittesu, tīṇi cattāri vā pana.
1063. Parikammopacārānu-lomagotrabhunāmakā;
Catutthaṃ pañcamaṃ vāpi, appanācittamīritaṃ.
1064. Sahajātaṃ tu yaṃ ñāṇaṃ, appanāmānasena hi;
Taṃ ñāṇaṃ dibbasotanti, vadanti sutakovidā.
1065. Thāmajātaṃ karontena, taṃ ñāṇaṃ tena yoginā;
‘‘Etthantaragataṃ saddaṃ, suṇāmī’’ti ca cetasā.
1066. Aṅgulaṃ dvaṅgulaṃ bhiyyo,
Vidatthi ratanaṃ tathā;
Gāmo deso tato yāva,
Cakkavāḷā tato paraṃ.
1067. Iccevaṃ tu paricchijja, vaḍḍhetabbaṃ yathākkamaṃ;
Eso adhigatābhiñño, pādakārammaṇena tu.
1068. Phuṭṭhokāsagate sadde, sabbe pana suṇāti so;
Suṇanto pāṭiyekkampi, sallakkhetuṃ pahoti so.
Dibbasotañāṇaṃ.
1069. Kathaṃ panuppādetabbaṃ, cetopariyamānasaṃ;
Dibbacakkhuvaseneva, idaṃ ñāṇaṃ panijjhati.
1070. Ālokaṃ pana vaḍḍhetvā, tasmā dibbena cakkhunā;
Hadayaṃ pana nissāya, vattamānaṃ tu lohitaṃ.
1071. Disvā parassa viññeyyaṃ,
Hoti cittaṃ tu bhikkhunā;
Somanassayute citte,
Lohitaṃ lohitaṃ siyā.
1072. Domanassayute citte, vattamāne tu kāḷakaṃ;
Upekkhāsahite citte, tilatelūpamaṃ siyā.
1073. Tasmā parassa sattassa, disvā hadayalohitaṃ;
Cetopariyañāṇaṃ taṃ, kātabbaṃ thāmataṃ gataṃ.
1074. Evaṃ thāmagate tasmiṃ, yathānukkamato pana;
Cittameva vijānāti, vinā lohitadassanaṃ.
1075. Kāmāvacaracittañca, rūpārūpesu mānasaṃ;
Sabbameva vijānāti, sarāgādippabhedakaṃ.
Cetopariyañāṇaṃ.
1076. Pubbenivāsañāṇena, kattabbā tadanussati;
Taṃ sampādetukāmena, ādikammikabhikkhunā;
Jhānāni pana cattāri, samāpajjānupubbato.
1077. Abhiññāpādakajjhānā, vuṭṭhāya hi tato puna;
Bhikkhunā vajjitabbāva, nisajjā sabbapacchimā.
1078. Tato pabhuti sabbampi, paṭilomakkamā pana;
Sabbamāvajjitabbaṃ taṃ, divase rattiyaṃ kataṃ.
1079. Paṭilomakkameneva, dutiye tatiyepi ca;
Divase pakkhamāsesu, tathā saṃvaccharesupi.
1080. Yāva asmiṃ bhave sandhi, tāva tena ca bhikkhunā;
Katamāvajjitabbaṃ taṃ, purimasmiṃ bhavepi ca.
1081. Cutikkhaṇepi nibbattaṃ, nāmarūpañca sādhukaṃ;
Evamāvajjite tasmiṃ, nāmarūpe yadā pana.
1082. Tadevārammaṇaṃ katvā, nāmarūpaṃ cutikkhaṇe;
Manodvāre manakkāro, uppajjati tadā pana.
1083. Āvajjane niruddhasmiṃ, tadevārammaṇaṃ pana;
Katvā javanacittāni, honti cattāri pañca vā;
Pubbe vuttanayeneva, sesaṃ ñeyyaṃ vibhāvinā.
1084. Parikammādināmāni, purimāni bhavanti tu;
Pacchimaṃ appanācittaṃ, rūpāvacarikaṃ bhave.
1085. Tena cittena yaṃ ñāṇaṃ, saṃyuttaṃ tena yā pana;
Saṃyuttā sati sā pubbe-nivāsānussatīritā.
Pubbenivāsānussatiñāṇaṃ.
1086. Rūpaṃ passitukāmena, bhikkhunā dibbacakkhunā;
Kasiṇārammaṇaṃ jhānaṃ, abhiññāpādakaṃ pana.
1087. Abhinīhārakkhamaṃ katvā, tejokasiṇameva vā;
Odātakasiṇaṃ vāpi, ālokakasiṇampi vā.
1088. Imesu katapuññehi, kasiṇesu ca tīsupi;
Ālokakasiṇaṃ ettha, seṭṭhanti paridīpitaṃ.
1089. Tasmā tamitaraṃ vāpi, uppādetvā yathākkamaṃ;
Upacārabhūmiyaṃyeva, ṭhatvā taṃ pana paṇḍito.
1090. Vaḍḍhetvāna ṭhapetabbaṃ, na uppādeyya appanaṃ;
Uppādeti sace hoti, pādakajjhānanissitaṃ.
1091. Jhānassa vaḍḍhitassanto-gataṃ rūpaṃ tu yoginā;
Passitabbaṃ bhave rūpaṃ, passato pana tassa taṃ.
1092. Parikammassa vāro hi, atikkamati tāvade;
Ālokopi tato tassa, khippamantaradhāyati.
1093. Tasmiṃ antarahite rūpa-gatampi ca na dissati;
Tenātha pādakajjhānaṃ, pavisitvā tato puna.
1094. Vuṭṭhāya pana āloko, pharitabbova bhikkhunā;
Evaṃ anukkameneva, āloko thāmavā siyā.
1095. ‘‘Āloko ettha hotū’’ti,
Yattakaṃ ṭhānameva so;
Paricchindati tattheva,
Āloko pana tiṭṭhati.
1096. Divasampi nisīditvā, passato hoti dassanaṃ;
Tiṇukkāya gato maggaṃ, purisettha nidassanaṃ.
1097. Uppādanakkamopissa, tatrāyaṃ dibbacakkhuno;
Vuttappakārarūpaṃ taṃ, katvā ārammaṇaṃ pana.
1098. Manodvāre manakkāre, jāte yāni tadeva ca;
Rūpaṃ ārammaṇaṃ katvā, jāyanti javanāni hi.
1099. Kāmāvacaracittāni, tāni cattāri pañca vā;
Heṭṭhā vuttanayeneva, sesaṃ ñeyyaṃ vibhāvinā.
1100. Atthasādhakacittaṃ taṃ, catutthajjhānikaṃ mataṃ;
Taṃcittasaṃyutaṃ ñāṇaṃ, dibbacakkhunti vuccati.
1101. Anāgataṃsañāṇassa, yathākammupagassa ca;
Parikammaṃ visuṃ natthi, ijjhanti dibbacakkhunā.
1102. Cutūpapātañāṇampi, dibbacakkhunti vā pana;
Atthato ekamevedaṃ, byañjane pana nānatā.
Dibbacakkhuñāṇaṃ.
1103. Yodha suṇāti karoti ca citte,
Ganthamimaṃ paramaṃ pana bhikkhu;
So abhidhammamahaṇṇavapāraṃ,
Yāti anena tarena taritvā.
Iti abhidhammāvatāre abhiññāniddeso nāma
Soḷasamo paricchedo.