537. Mahāsutasomajātakaṃ (5)
371. ‘‘Kasmā tuvaṃ rasaka edisāni, karosi kammāni sudāruṇāni;
Hanāsi itthī purise ca mūḷho, maṃsassa hetu adu [ādu (sī. syā.)] dhanassa kāraṇā’’.
372. ‘‘Naṃ attahetū na dhanassa kāraṇā, na puttadārassa sahāyañātinaṃ;
Bhattā ca me bhagavā bhūmipālo, so khādati maṃsaṃ bhadantedisaṃ’’.
373. ‘‘Sace tuvaṃ bhatturatthe payutto, karosi kammāni sudāruṇāni;
Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, lapeyyāsi me rājino sammukhe taṃ’’.
374. ‘‘Tathā karissāmi ahaṃ bhadante, yathā tuvaṃ [yameva tvaṃ (sī.)] bhāsasi kāḷahatthi;
Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, vakkhāmi te rājino sammukhe taṃ’’.
375. Tato ratyā vivasāne [vivasane (sī. syā. pī.)], sūriyuggamanaṃ pati;
Kāḷo rasakamādāya, rājānaṃ upasaṅkami;
Upasaṅkamma [upasaṅkamitvā (sī. syā. pī.)] rājānaṃ, idaṃ vacanamabravi.
376. ‘‘Saccaṃ kira mahārāja, rasako pesito tayā;
Hanati itthipurise, tuvaṃ maṃsāni khādasi’’.
377. ‘‘Evameva tathā kāḷa, rasako pesito mayā;
Mama atthaṃ karontassa, kimetaṃ paribhāsasi’’.
378. ‘‘Ānando sabbamacchānaṃ, khāditvā rasagiddhimā;
Parikkhīṇāya parisāya, attānaṃ khādiyā mato.
379. ‘‘Evaṃ pamatto rasagārave ratto [rato (sī. syā. pī.)], bālo yadī āyati nāvabujjhati;
Vidhamma putte caji [cajitvā (ka.)] ñātake ca, parivattiya attānaññeva [attānameva (sī. pī.)] khādati.
380. ‘‘Idaṃ te sutvāna vigetu [vihetu (sī. pī.)] chando, mā bhakkhayī [mā bhakkhasī (sī. pī.)] rāja manussamaṃsaṃ;
Mā tvaṃ imaṃ kevalaṃ vārijova, dvipadādhipa [dipadādipa (sī. pī.) evamuparipi] suññamakāsi raṭṭhaṃ’’.
381. ‘‘Sujāto nāma nāmena, oraso tassa atrajo [tassa orasa atrajo (sī.), tassa atraja oraso (pī.)];
Jambupesimaladdhāna, mato so tassa saṅkhaye.
382. ‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;
Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi [hessāmi (sī. syā.), hassāmi (pī.)] jīvitaṃ’’.
383. ‘‘Māṇava abhirūposi, kule jātosi sotthiye;
Na tvaṃ arahasi tāta, abhakkhaṃ bhakkhayetave’’.
384. ‘‘Rasānaṃ aññataraṃ etaṃ, kasmā [yasmā (sī. pī.)] maṃ tvaṃ nivāraye;
Sohaṃ tattha gamissāmi, yattha lacchāmi edisaṃ.
385. ‘‘Sovāhaṃ nippatissāmi, na te vacchāmi santike;
Yassa me dassanena tvaṃ, nābhinandasi brāhmaṇa’’.
386. ‘‘Addhā aññepi dāyāde, putte lacchāma māṇava;
Tvañca jamma vinassassu, yattha pattaṃ na taṃ suṇe’’.
387. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;
Pabbājessanti taṃ raṭṭhā, soṇḍaṃ māṇavakaṃ yathā’’.
388. ‘‘Sujāto nāma nāmena, bhāvitattāna sāvako;
Accharaṃ kāmayantova, na so bhuñji na so pivi.
389. ‘‘Kusaggenudakamādāya [kusagge udakamādāya (sī. pī.)], samudde udakaṃ mine;
Evaṃ mānusakā kāmā, dibbakāmāna santike.
390. ‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;
Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.
391. ‘‘Yathāpi te dhataraṭṭhā, haṃsā vehāyasaṅgamā;
Abhuttaparibhogena [avuttiparibhogena (sī. pī.), ayuttaparibhogena (syā.)], sabbe abbhatthataṃ gatā.
392. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;
Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā pabbājayanti taṃ’’.
393. ‘‘Tiṭṭhāhīti mayā vutto, so tvaṃ gacchasi pammukho [pāmukho (ka.)];
Aṭṭhito tvaṃ ṭhitomhīti, lapasi brahmacārini;
Idaṃ te samaṇāyuttaṃ, asiñca me maññasi kaṅkapattaṃ’’ [kaṅkhapattaṃ (syā. ka.)].
394. ‘‘Ṭhitohamasmī sadhammesu rāja, na nāmagottaṃ parivattayāmi;
Corañca loke aṭhitaṃ vadanti, āpāyikaṃ nerayikaṃ ito cutaṃ.
395. ‘‘Sace tvaṃ saddahasi [sacepi sahasi (sī. pī.)] rāja, sutaṃ gaṇhāhi khattiya [khattiyaṃ (syā.)];
Tena yaññaṃ yajitvāna, evaṃ saggaṃ gamissasi’’.
396. ‘‘Kismiṃ nu raṭṭhe tava jātibhūmi [jātabhūmi (sī.)], atha kena atthena idhānupatto;
Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kimicchasī demi tayajja patthitaṃ’’.
397. ‘‘Gāthā catasso dharaṇīmahissara, sugambhiratthā varasāgarūpamā;
Taveva atthāya idhāgatosmi, suṇohi gāthā paramatthasaṃhitā’’.
398. ‘‘Na ve rudanti matimanto sapaññā, bahussutā ye bahuṭṭhānacintino;
Dīpañhi etaṃ paramaṃ narānaṃ, yaṃ paṇḍitā sokanudā bhavanti.
399. ‘‘Attānaṃ ñātī udāhu [uda (sī. pī.)] puttadāraṃ, dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ;
Kimeva tvaṃ [kimo nu tvaṃ (sī. pī.)] sutasomānutappe, korabyaseṭṭha vacanaṃ suṇoma tetaṃ’.
400. ‘‘Nevāhamattānamanutthunāmi, na puttadāraṃ na dhanaṃ na raṭṭhaṃ;
Satañca dhammo carito purāṇo, taṃ saṅkaraṃ [saṅgaraṃ (sī. syā. pī.) evamuparipi] brāhmaṇassānutappe.
401. ‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
402. ‘‘Nevāhametaṃ abhisaddahāmi, sukhī naro maccumukhā pamutto;
Amittahatthaṃ punarāvajeyya, korabyaseṭṭha na hi maṃ upesi.
403. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
Madhuraṃ piyaṃ jīvitaṃ laddha rāja, kuto tuvaṃ ehisi me sakāsaṃ’’.
404. ‘‘Mataṃ vareyya parisuddhasīlo, na jīvitaṃ [na hi jīvitaṃ (sī.)] garahito pāpadhammo;
Na hi taṃ naraṃ tāyati [tāyate (sī. syā. pī. ka.)] duggatīhi, yassāpi hetu alikaṃ bhaṇeyya.
405. ‘‘Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca sūriyo ca chamā pateyyuṃ;
Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ.
406. [ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati] ‘‘Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susse, saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā;
Siluccayo meru samūlamuppate, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ’’ [ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati].
407. ‘‘Asiñca sattiñca parāmasāmi, sapathampi te samma ahaṃ karomi;
Tayā pamutto anaṇo bhavitvā, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
408. ‘‘Yo te kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajassu’’.
409. ‘‘Yo me kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
410. ‘‘Mutto ca so porisādassa hatthā, gantvāna taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca;
Suṇoma [suṇomi (sī. syā.)] gāthāyo satārahāyo, yā me sutā assu hitāya brahme’’.
411. ‘‘Sakideva sutasoma, sabbhi hoti [hotu (pī.)] samāgamo;
Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo.
412. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.
413. ‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;
Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.
414. ‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre;
Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo [dhammaṃ (sī. pī.)] asatañca rāja’’.
415. ‘‘Sahassiyā [sahassiyo (sī. pī.)] imā gāthā, nahimā [na imā, (sī. pī.) nayimā (syā.)] gāthā satārahā;
Cattāri tvaṃ sahassāni, khippaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa’’.
416. ‘‘Āsītiyā nāvutiyā [asītiyā navutiyā (pī.)] ca gāthā, satārahā cāpi bhaveyya [bhaveyyu (sī. syā. pī.)] gāthā;
Paccattameva sutasoma jānahi, sahassiyā nāma kā atthi [sahassiyo nāma idhatthi (sī.)] gāthā’’.
417. ‘‘Icchāmi vohaṃ sutavuddhimattano, santoti maṃ [santo mamaṃ (syā.), santo ca maṃ (sī. pī. ka.)] sappurisā bhajeyyuṃ;
Ahaṃ savantīhi mahodadhīva, na hi tāta tappāmi subhāsitena.
418. ‘‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappatī sāgarova [sāgaro vā (sī. pī.)] nadīhi;
Evampi te paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitena.
419. ‘‘Sakassa dāsassa yadā suṇomi, gāthaṃ ahaṃ atthavatiṃ [gāthā ahaṃ atthavatī (sī. pī.)] janinda;
Tameva sakkacca nisāmayāmi, na hi tāta dhammesu mamatthi titti’’.
420. ‘‘Idaṃ te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ, sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ;
Kiṃ kāmahetu paribhāsasimaṃ [bhāsase maṃ (sī. syā. pī.)], gacchāmahaṃ porisādassa ñatte’’ [porisādassa kante (sī. pī.), porisādassupante (ka.)].
421. ‘‘Attānurakkhāya bhavanti hete, hatthārohā rathikā pattikā ca;
Assāruhā [assārohā (syā. pī.)] ye ca dhanuggahāse, senaṃ payuñjāma hanāma sattuṃ’’.
422. ‘‘Sudukkaraṃ porisādo akāsi, jīvaṃ gahetvāna avassajī maṃ;
Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto, dubbhe ahaṃ tassa kathaṃ janinda’’.
423. ‘‘Vanditvā so pitaraṃ mātarañca, anusāsetvā negamañca balañca;
Saccavādī saccānurakkhamāno, agamāsi so yattha porisādo’’.
424. ‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāgatosmi;
Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.
425. ‘‘Na hāyate khāditaṃ [khādituṃ (sī. syā. pī.)] mayhaṃ pacchā, citakā ayaṃ tāva sadhūmikāva [sadhūmakā ca (syā.)];
Niddhūmake pacitaṃ sādhupakkaṃ, suṇoma [suṇomi (sī.), suṇāma (pī.)] gāthāyo satārahāyo’’.
426. ‘‘Adhammiko tvaṃ porisādakāsi [porisādamakāsi (ka.)], raṭṭhā ca bhaṭṭho udarassa hetu;
Dhammañcimā abhivadanti gāthā, dhammo ca adhammo ca kuhiṃ sameti.
427. ‘‘Adhammikassa luddassa, niccaṃ lohitapāṇino;
Natthi saccaṃ kuto dhammo, kiṃ sutena karissasi’’.
428. ‘‘Yo maṃsahetu migavaṃ careyya, yo vā hane purisamattahetu;
Ubhopi te pecca samā bhavanti, kasmā no [kasmā nu (ka.)] adhammikaṃ brūsi maṃ tvaṃ’’.
429. ‘‘Pañca pañcanakhā bhakkhā, khattiyena pajānatā;
Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā adhammiko tuvaṃ’’.
430. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
Amittahatthaṃ punarāgatosi, na khattadhamme kusalosi rāja’’.
431. ‘‘Ye khattadhamme kusalā bhavanti, pāyena te nerayikā bhavanti;
Tasmā ahaṃ khattadhammaṃ pahāya, saccānurakkhī punarāgatosmi;
Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.
432. ‘‘Pāsādavāsā pathavīgavassā, kāmitthiyo kāsikacandanañca;
Sabbaṃ tahiṃ labhasi [labbhati (pī.)] sāmitāya, saccena kiṃ passasi ānisaṃsaṃ’’.
433. ‘‘Ye kecime atthi rasā pathabyā, saccaṃ tesaṃ sādhutaraṃ rasānaṃ;
Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca, taranti jātimaraṇassa pāraṃ’’.
434. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
Amittahatthaṃ punarāgatosi, na hi nūna te maraṇabhayaṃ janinda;
Alīnacitto asi [ca’si (sī. syā. pī.)] saccavādī’’.
435. ‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
436. ‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada [khāda (sī. syā. pī.)] maṃ porisāda.
437. ‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
438. ‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.
439. ‘‘Ñātīsu mittesu katā me kārā [katūpakāro (syā. ka.)], dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
440. ‘‘Ñātīsuṃ mittesu katā me kārā, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.
441. ‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
442. ‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda’’.