537. Mahāsutasomajātakaṃ (5)

371. ‘‘Kasmā tuvaṃ rasaka edisāni, karosi kammāni sudāruṇāni;

Hanāsi itthī purise ca mūḷho, maṃsassa hetu adu [ādu (sī. syā.)] dhanassa kāraṇā’’.

372. ‘‘Naṃ attahetū na dhanassa kāraṇā, na puttadārassa sahāyañātinaṃ;

Bhattā ca me bhagavā bhūmipālo, so khādati maṃsaṃ bhadantedisaṃ’’.

373. ‘‘Sace tuvaṃ bhatturatthe payutto, karosi kammāni sudāruṇāni;

Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, lapeyyāsi me rājino sammukhe taṃ’’.

374. ‘‘Tathā karissāmi ahaṃ bhadante, yathā tuvaṃ [yameva tvaṃ (sī.)] bhāsasi kāḷahatthi;

Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, vakkhāmi te rājino sammukhe taṃ’’.

375. Tato ratyā vivasāne [vivasane (sī. syā. pī.)], sūriyuggamanaṃ pati;

Kāḷo rasakamādāya, rājānaṃ upasaṅkami;

Upasaṅkamma [upasaṅkamitvā (sī. syā. pī.)] rājānaṃ, idaṃ vacanamabravi.

376. ‘‘Saccaṃ kira mahārāja, rasako pesito tayā;

Hanati itthipurise, tuvaṃ maṃsāni khādasi’’.

377. ‘‘Evameva tathā kāḷa, rasako pesito mayā;

Mama atthaṃ karontassa, kimetaṃ paribhāsasi’’.

378. ‘‘Ānando sabbamacchānaṃ, khāditvā rasagiddhimā;

Parikkhīṇāya parisāya, attānaṃ khādiyā mato.

379. ‘‘Evaṃ pamatto rasagārave ratto [rato (sī. syā. pī.)], bālo yadī āyati nāvabujjhati;

Vidhamma putte caji [cajitvā (ka.)] ñātake ca, parivattiya attānaññeva [attānameva (sī. pī.)] khādati.

380. ‘‘Idaṃ te sutvāna vigetu [vihetu (sī. pī.)] chando, mā bhakkhayī [mā bhakkhasī (sī. pī.)] rāja manussamaṃsaṃ;

Mā tvaṃ imaṃ kevalaṃ vārijova, dvipadādhipa [dipadādipa (sī. pī.) evamuparipi] suññamakāsi raṭṭhaṃ’’.

381. ‘‘Sujāto nāma nāmena, oraso tassa atrajo [tassa orasa atrajo (sī.), tassa atraja oraso (pī.)];

Jambupesimaladdhāna, mato so tassa saṅkhaye.

382. ‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;

Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi [hessāmi (sī. syā.), hassāmi (pī.)] jīvitaṃ’’.

383. ‘‘Māṇava abhirūposi, kule jātosi sotthiye;

Na tvaṃ arahasi tāta, abhakkhaṃ bhakkhayetave’’.

384. ‘‘Rasānaṃ aññataraṃ etaṃ, kasmā [yasmā (sī. pī.)] maṃ tvaṃ nivāraye;

Sohaṃ tattha gamissāmi, yattha lacchāmi edisaṃ.

385. ‘‘Sovāhaṃ nippatissāmi, na te vacchāmi santike;

Yassa me dassanena tvaṃ, nābhinandasi brāhmaṇa’’.

386. ‘‘Addhā aññepi dāyāde, putte lacchāma māṇava;

Tvañca jamma vinassassu, yattha pattaṃ na taṃ suṇe’’.

387. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;

Pabbājessanti taṃ raṭṭhā, soṇḍaṃ māṇavakaṃ yathā’’.

388. ‘‘Sujāto nāma nāmena, bhāvitattāna sāvako;

Accharaṃ kāmayantova, na so bhuñji na so pivi.

389. ‘‘Kusaggenudakamādāya [kusagge udakamādāya (sī. pī.)], samudde udakaṃ mine;

Evaṃ mānusakā kāmā, dibbakāmāna santike.

390. ‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;

Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.

391. ‘‘Yathāpi te dhataraṭṭhā, haṃsā vehāyasaṅgamā;

Abhuttaparibhogena [avuttiparibhogena (sī. pī.), ayuttaparibhogena (syā.)], sabbe abbhatthataṃ gatā.

392. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;

Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā pabbājayanti taṃ’’.

393. ‘‘Tiṭṭhāhīti mayā vutto, so tvaṃ gacchasi pammukho [pāmukho (ka.)];

Aṭṭhito tvaṃ ṭhitomhīti, lapasi brahmacārini;

Idaṃ te samaṇāyuttaṃ, asiñca me maññasi kaṅkapattaṃ’’ [kaṅkhapattaṃ (syā. ka.)].

394. ‘‘Ṭhitohamasmī sadhammesu rāja, na nāmagottaṃ parivattayāmi;

Corañca loke aṭhitaṃ vadanti, āpāyikaṃ nerayikaṃ ito cutaṃ.

395. ‘‘Sace tvaṃ saddahasi [sacepi sahasi (sī. pī.)] rāja, sutaṃ gaṇhāhi khattiya [khattiyaṃ (syā.)];

Tena yaññaṃ yajitvāna, evaṃ saggaṃ gamissasi’’.

396. ‘‘Kismiṃ nu raṭṭhe tava jātibhūmi [jātabhūmi (sī.)], atha kena atthena idhānupatto;

Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kimicchasī demi tayajja patthitaṃ’’.

397. ‘‘Gāthā catasso dharaṇīmahissara, sugambhiratthā varasāgarūpamā;

Taveva atthāya idhāgatosmi, suṇohi gāthā paramatthasaṃhitā’’.

398. ‘‘Na ve rudanti matimanto sapaññā, bahussutā ye bahuṭṭhānacintino;

Dīpañhi etaṃ paramaṃ narānaṃ, yaṃ paṇḍitā sokanudā bhavanti.

399. ‘‘Attānaṃ ñātī udāhu [uda (sī. pī.)] puttadāraṃ, dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ;

Kimeva tvaṃ [kimo nu tvaṃ (sī. pī.)] sutasomānutappe, korabyaseṭṭha vacanaṃ suṇoma tetaṃ’.

400. ‘‘Nevāhamattānamanutthunāmi, na puttadāraṃ na dhanaṃ na raṭṭhaṃ;

Satañca dhammo carito purāṇo, taṃ saṅkaraṃ [saṅgaraṃ (sī. syā. pī.) evamuparipi] brāhmaṇassānutappe.

401. ‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;

Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.

402. ‘‘Nevāhametaṃ abhisaddahāmi, sukhī naro maccumukhā pamutto;

Amittahatthaṃ punarāvajeyya, korabyaseṭṭha na hi maṃ upesi.

403. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;

Madhuraṃ piyaṃ jīvitaṃ laddha rāja, kuto tuvaṃ ehisi me sakāsaṃ’’.

404. ‘‘Mataṃ vareyya parisuddhasīlo, na jīvitaṃ [na hi jīvitaṃ (sī.)] garahito pāpadhammo;

Na hi taṃ naraṃ tāyati [tāyate (sī. syā. pī. ka.)] duggatīhi, yassāpi hetu alikaṃ bhaṇeyya.

405. ‘‘Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca sūriyo ca chamā pateyyuṃ;

Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ.

406. [ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati] ‘‘Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susse, saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā;

Siluccayo meru samūlamuppate, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ’’ [ayaṃ gāthā sī. pī. potthakesu na dissati].

407. ‘‘Asiñca sattiñca parāmasāmi, sapathampi te samma ahaṃ karomi;

Tayā pamutto anaṇo bhavitvā, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.

408. ‘‘Yo te kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;

Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajassu’’.

409. ‘‘Yo me kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;

Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.

410. ‘‘Mutto ca so porisādassa hatthā, gantvāna taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca;

Suṇoma [suṇomi (sī. syā.)] gāthāyo satārahāyo, yā me sutā assu hitāya brahme’’.

411. ‘‘Sakideva sutasoma, sabbhi hoti [hotu (pī.)] samāgamo;

Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo.

412. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.

413. ‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;

Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.

414. ‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre;

Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo [dhammaṃ (sī. pī.)] asatañca rāja’’.

415. ‘‘Sahassiyā [sahassiyo (sī. pī.)] imā gāthā, nahimā [na imā, (sī. pī.) nayimā (syā.)] gāthā satārahā;

Cattāri tvaṃ sahassāni, khippaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa’’.

416. ‘‘Āsītiyā nāvutiyā [asītiyā navutiyā (pī.)] ca gāthā, satārahā cāpi bhaveyya [bhaveyyu (sī. syā. pī.)] gāthā;

Paccattameva sutasoma jānahi, sahassiyā nāma kā atthi [sahassiyo nāma idhatthi (sī.)] gāthā’’.

417. ‘‘Icchāmi vohaṃ sutavuddhimattano, santoti maṃ [santo mamaṃ (syā.), santo ca maṃ (sī. pī. ka.)] sappurisā bhajeyyuṃ;

Ahaṃ savantīhi mahodadhīva, na hi tāta tappāmi subhāsitena.

418. ‘‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappatī sāgarova [sāgaro vā (sī. pī.)] nadīhi;

Evampi te paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitena.

419. ‘‘Sakassa dāsassa yadā suṇomi, gāthaṃ ahaṃ atthavatiṃ [gāthā ahaṃ atthavatī (sī. pī.)] janinda;

Tameva sakkacca nisāmayāmi, na hi tāta dhammesu mamatthi titti’’.

420. ‘‘Idaṃ te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ, sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ;

Kiṃ kāmahetu paribhāsasimaṃ [bhāsase maṃ (sī. syā. pī.)], gacchāmahaṃ porisādassa ñatte’’ [porisādassa kante (sī. pī.), porisādassupante (ka.)].

421. ‘‘Attānurakkhāya bhavanti hete, hatthārohā rathikā pattikā ca;

Assāruhā [assārohā (syā. pī.)] ye ca dhanuggahāse, senaṃ payuñjāma hanāma sattuṃ’’.

422. ‘‘Sudukkaraṃ porisādo akāsi, jīvaṃ gahetvāna avassajī maṃ;

Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto, dubbhe ahaṃ tassa kathaṃ janinda’’.

423. ‘‘Vanditvā so pitaraṃ mātarañca, anusāsetvā negamañca balañca;

Saccavādī saccānurakkhamāno, agamāsi so yattha porisādo’’.

424. ‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;

Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāgatosmi;

Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.

425. ‘‘Na hāyate khāditaṃ [khādituṃ (sī. syā. pī.)] mayhaṃ pacchā, citakā ayaṃ tāva sadhūmikāva [sadhūmakā ca (syā.)];

Niddhūmake pacitaṃ sādhupakkaṃ, suṇoma [suṇomi (sī.), suṇāma (pī.)] gāthāyo satārahāyo’’.

426. ‘‘Adhammiko tvaṃ porisādakāsi [porisādamakāsi (ka.)], raṭṭhā ca bhaṭṭho udarassa hetu;

Dhammañcimā abhivadanti gāthā, dhammo ca adhammo ca kuhiṃ sameti.

427. ‘‘Adhammikassa luddassa, niccaṃ lohitapāṇino;

Natthi saccaṃ kuto dhammo, kiṃ sutena karissasi’’.

428. ‘‘Yo maṃsahetu migavaṃ careyya, yo vā hane purisamattahetu;

Ubhopi te pecca samā bhavanti, kasmā no [kasmā nu (ka.)] adhammikaṃ brūsi maṃ tvaṃ’’.

429. ‘‘Pañca pañcanakhā bhakkhā, khattiyena pajānatā;

Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā adhammiko tuvaṃ’’.

430. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;

Amittahatthaṃ punarāgatosi, na khattadhamme kusalosi rāja’’.

431. ‘‘Ye khattadhamme kusalā bhavanti, pāyena te nerayikā bhavanti;

Tasmā ahaṃ khattadhammaṃ pahāya, saccānurakkhī punarāgatosmi;

Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.

432. ‘‘Pāsādavāsā pathavīgavassā, kāmitthiyo kāsikacandanañca;

Sabbaṃ tahiṃ labhasi [labbhati (pī.)] sāmitāya, saccena kiṃ passasi ānisaṃsaṃ’’.

433. ‘‘Ye kecime atthi rasā pathabyā, saccaṃ tesaṃ sādhutaraṃ rasānaṃ;

Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca, taranti jātimaraṇassa pāraṃ’’.

434. ‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;

Amittahatthaṃ punarāgatosi, na hi nūna te maraṇabhayaṃ janinda;

Alīnacitto asi [ca’si (sī. syā. pī.)] saccavādī’’.

435. ‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;

Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.

436. ‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;

Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada [khāda (sī. syā. pī.)] maṃ porisāda.

437. ‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;

Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.

438. ‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;

Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.

439. ‘‘Ñātīsu mittesu katā me kārā [katūpakāro (syā. ka.)], dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;

Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.

440. ‘‘Ñātīsuṃ mittesu katā me kārā, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;

Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.

441. ‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;

Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.

442. ‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;

Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda’’.