532. Soṇanandajātakaṃ (2)
92. ‘‘Devatā nusi gandhabbo, adu [ādu (sī. syā.)] sakko purindado;
Manussabhūto iddhimā, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ’’.
93. ‘‘Nāpi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado;
Manussabhūto iddhimā, evaṃ jānāhi bhāradha’’ [bhārabha (ka.)].
94. ‘‘Katarūpamidaṃ bhoto [bhoto (sī. pī.)], veyyāvaccaṃ anappakaṃ;
Devamhi vassamānamhi, anovassaṃ bhavaṃ akā.
95. ‘‘Tato vātātape ghore, sītacchāyaṃ bhavaṃ akā;
Tato amittamajjhesu [amittamajjhe ca (sī.)], saratāṇaṃ bhavaṃ akā.
96. ‘‘Tato phītāni raṭṭhāni, vasino te bhavaṃ akā;
Tato ekasataṃ khatye, anuyante [anuyutte (pī.)] bhavaṃ akā.
97. ‘‘Patītāssu mayaṃ bhoto, vada taṃ [vara taṃ (sī. syā. pī.)] bhañja [bhañña (sī. pī.), bhuñja (syā. ka.)] micchasi;
Hatthiyānaṃ assarathaṃ, nāriyo ca alaṅkatā;
Nivesanāni rammāni, mayaṃ bhoto dadāmase.
98. ‘‘Atha vaṅge [atha vā saṅge (sī. pī.)] vā magadhe, mayaṃ bhoto dadāmase;
Atha vā assakāvantī [assakāvantiṃ (sī. syā. pī.)], sumanā damma te mayaṃ.
99. ‘‘Upaḍḍhaṃ vāpi rajjassa, mayaṃ bhoto dadāmase;
Sace te attho rajjena, anusāsa yadicchasi’’.
100. ‘‘Na me atthopi rajjena, nagarena dhanena vā;
Athopi janapadena, attho mayhaṃ na vijjati.
101. ‘‘Bhotova raṭṭhe vijite, araññe atthi assamo;
Pitā mayhaṃ janettī ca, ubho sammanti assame.
102. ‘‘Tesāhaṃ [tesvahaṃ (ka.)] pubbācariyesu, puññaṃ na labhāmi kātave;
Bhavantaṃ ajjhāvaraṃ katvā, soṇaṃ [sonaṃ (pī.)] yācemu saṃvaraṃ’’.
103. ‘‘Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ maṃ bhaṇasi brāhmaṇa;
Etañca kho no akkhāhi, kīvanto hontu yācakā’’.
104. ‘‘Parosataṃ jānapadā, mahāsālā ca brāhmaṇā;
Ime ca khattiyā sabbe, abhijātā yasassino;
Bhavañca rājā manojo, alaṃ hessanti yācakā’’.
105. ‘‘Hatthī asse ca yojentu, rathaṃ sannayha sārathi [naṃ rathi (pī.)];
Ābandhanāni gaṇhātha, pādāsussārayaddhaje [pādesussārayaṃ dhaje (sī.), pādāsussārayaṃ dhaje (pī.)];
Assamaṃ taṃ gamissāmi, yattha sammati kosiyo’’.
106. ‘‘Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅginī;
Agamā assamaṃ rammaṃ, yattha sammati kosiyo’’.
107. ‘‘Kassa kādambayo [kassa kādambamayo (ka.)] kājo, vehāsaṃ caturaṅgulaṃ;
Aṃsaṃ asamphusaṃ eti, udahārāya [udahārassa (sī. syā. pī.)] gacchato’’.
108. ‘‘Ahaṃ soṇo mahārāja, tāpaso sahitabbato [sahitaṃ vato (pī.)];
Bharāmi mātāpitaro, rattindivamatandito.
109. ‘‘Vane phalañca mūlañca, āharitvā disampati;
Posemi mātāpitaro, pubbe katamanussaraṃ’’.
110. ‘‘Icchāma assamaṃ gantuṃ, yattha sammati kosiyo;
Maggaṃ no soṇa akkhāhi, yena gacchemu [gacchāma (sī.)] assamaṃ’’.
111. ‘‘Ayaṃ ekapadī rāja, yenetaṃ [yena taṃ (ka.)] meghasannibhaṃ;
Koviḷārehi sañchannaṃ, ettha sammati kosiyo’’.
112. ‘‘Idaṃ vatvāna pakkāmi, taramāno mahāisi;
Vehāse antalikkhasmiṃ, anusāsitvāna khattiye.
113. ‘‘Assamaṃ parimajjitvā, paññapetvāna [paññapetvāna (sī. syā.)] āsanaṃ;
Paṇṇasālaṃ pavisitvā, pitaraṃ paṭibodhayi.
114. ‘‘Ime āyanti rājāno, abhijātā yasassino;
Assamā nikkhamitvāna, nisīda tvaṃ [nisīdāhi (sī.)] mahāise.
115. ‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, taramāno mahāisi;
Assamā nikkhamitvāna, sadvāramhi upāvisi’’.
116. ‘‘Tañca disvāna āyantaṃ, jalantaṃriva tejasā;
Khatyasaṅghaparibyūḷhaṃ, kosiyo etadabravi.
117. ‘‘Kassa bherī mudiṅgā ca [mutiṅgā ca (pī.)], saṅkhā paṇavadindimā [deṇḍimā (sī. pī.)];
Purato paṭipannāni, hāsayantā rathesabhaṃ.
118. ‘‘Kassa kañcanapaṭṭena, puthunā vijjuvaṇṇinā;
Yuvā kalāpasannaddho, ko eti siriyā jalaṃ.
119. ‘‘Ukkāmukhapahaṭṭhaṃva, khadiraṅgārasannibhaṃ;
Mukhañca rucirā bhāti, ko eti siriyā jalaṃ.
120. ‘‘Kassa paggahitaṃ chattaṃ, sasalākaṃ manoramaṃ;
Ādiccaraṃsāvaraṇaṃ, ko eti siriyā jalaṃ.
121. ‘‘Kassa aṅgaṃ pariggayha, vāḷabījanimuttamaṃ;
Caranti varapuññassa [varapaññassa (sī. pī.)], hatthikkhandhena āyato.
122. ‘‘Kassa setāni chattāni, ājānīyā ca vammitā;
Samantā parikirenti [parikiranti (sī. syā. pī.)], ko eti siriyā jalaṃ.
123. ‘‘Kassa ekasataṃ khatyā, anuyantā [anuyuttā (pī.)] yasassino;
Samantānupariyanti, ko eti siriyā jalaṃ.
124. ‘‘Hatthi assaratha patti [hatthī assā rathā pattī (sī.)], senā ca caturaṅginī;
Samantānupariyanti [samantā anupariyāti (pī.)], ko eti siriyā jalaṃ.
125. ‘‘Kassesā mahatī senā, piṭṭhito anuvattati;
Akkhobhaṇī [akkhābhanī (sī.), akkhobhinī (syā.)] apariyantā, sāgarasseva ūmiyo’’.
126. ‘‘Rājābhirājā [rājādhirājā (ka.)] manojo, indova jayataṃ pati;
Nandassajjhāvaraṃ eti, assamaṃ brahmacārinaṃ.
127. ‘‘Tassesā mahatī senā, piṭṭhito anuvattati;
Akkhobhaṇī apariyantā, sāgarasseva ūmiyo’’.
128. ‘‘Anulittā candanena, kāsikuttamadhārino [kāsikavatthadhārino (pī.)];
Sabbe pañjalikā hutvā, isīnaṃ ajjhupāgamuṃ’’.
129. ‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;
Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
130. ‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā [siriṃsapā (sī. syā. pī.)];
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.
131. ‘‘Kusalañceva no rāja, atho rāja anāmayaṃ;
Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.
132. ‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca [ḍaṃsā ca makasā (sī.), ḍaṃsā ca makasā ca (pī.)], appameva sarīsapā [siriṃsapā (sī. syā. pī.)];
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā mayhaṃ [a mhaṃ (sī. pī.)] na vijjati.
133. ‘‘Bahūni vassapūgāni, assame sammataṃ [vasato (sī.)] idha;
Nābhijānāmi uppannaṃ, ābādhaṃ amanoramaṃ.
134. ‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;
Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya.
135. ‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo [kāsamāriyo (sī. syā.)];
Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ.
136. ‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;
Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasi’’.
137. ‘‘Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ;
Nandassāpi nisāmetha, vacanaṃ so [yaṃ (sī.), yaṃ so (pī.)] pavakkhati.
138. ‘‘Ajjhāvaramhā nandassa, bhoto santikamāgatā;
Suṇātu [suṇātu me (sī. syā.)] bhavaṃ vacanaṃ, nandassa parisāya ca’’.
139. ‘‘Parosataṃ jānapadā [janapadā (pī.)], mahāsālā ca brāhmaṇā;
Ime ca khattiyā sabbe, abhijātā yasassino;
Bhavañca rājā manojo, anumaññantu me vaco.
140. ‘‘Ye ca santi [ye vasanti (sī.), ye hi santi (pī.)] samītāro, yakkhāni idha massame;
Araññe bhūtabhabyāni, suṇantu vacanaṃ mama.
141. ‘‘Namo katvāna bhūtānaṃ, isiṃ vakkhāmi subbataṃ;
So tyāhaṃ dakkhiṇā bāhu, tava kosiya sammato.
142. ‘‘Pitaraṃ me janettiñca, bhattukāmassa me sato;
Vīra puññamidaṃ ṭhānaṃ, mā maṃ kosiya vāraya.
143. ‘‘Sabbhi hetaṃ upaññātaṃ, mametaṃ upanissaja;
Uṭṭhānapāricariyāya, dīgharattaṃ tayā kataṃ;
Mātāpitūsu puññāni, mama lokadado bhava.
144. ‘‘Tatheva santi manujā, dhamme dhammapadaṃ vidū;
Maggo saggassa lokassa, yathā jānāsi tvaṃ ise.
145. ‘‘Uṭṭhānapāricariyāya, mātāpitusukhāvahaṃ;
Taṃ maṃ puññā nivāreti, ariyamaggāvaro naro’’.
146. ‘‘Suṇantu bhonto vacanaṃ, bhāturajjhāvarā mama;
Kulavaṃsaṃ mahārāja, porāṇaṃ parihāpayaṃ;
Adhammacārī jeṭṭhesu [yo jeṭṭho (sī.)], nirayaṃ sopapajjati [so upapajjati (sī. syā. pī.)].
147. ‘‘Ye ca dhammassa kusalā, porāṇassa disampati;
Cārittena ca sampannā, na te gacchanti duggatiṃ.
148. ‘‘Mātāpitā ca bhātā ca, bhaginī ñātibandhavā;
Sabbe jeṭṭhassa te bhārā, evaṃ jānāhi bhāradha [bhāratha (syā.)].
149. ‘‘Ādiyitvā garuṃ bhāraṃ, nāviko viya ussahe;
Dhammañca nappamajjāmi, jeṭṭho casmi rathesabha’’.
150. ‘‘Adhigamā [adhigatamhā (sī.), adhigamhā (syā.), adhigatamha (pī.)] tame ñāṇaṃ, jālaṃva jātavedato;
Evameva no bhavaṃ dhammaṃ, kosiyo pavidaṃsayi.
151. ‘‘Yathā udayamādicco, vāsudevo pabhaṅkaro;
Pāṇīnaṃ pavidaṃseti, rūpaṃ kalyāṇapāpakaṃ;
Evameva no bhavaṃ dhammaṃ, kosiyo pavidaṃsayi’’.
152. ‘‘Evaṃ me yācamānassa, añjaliṃ nāvabujjhatha;
Tava paddhacaro [tava paṭṭhacaro (syā.), tava baddhañcaro (pī.), tavupaṭṭhacaro (ka.)] hessaṃ, vuṭṭhito paricārako’’.
153. ‘‘Addhā nanda vijānāsi [pajānāsi (sī.)], saddhammaṃ sabbhi desitaṃ;
Ariyo ariyasamācāro, bāḷhaṃ tvaṃ mama ruccasi.
154. ‘‘Bhavantaṃ vadāmi bhotiñca, suṇātha vacanaṃ mama;
Nāyaṃ bhāro bhāramato [bhāramatto (sī. syā.)], ahu mayhaṃ kudācanaṃ.
155. ‘‘Taṃ maṃ upaṭṭhitaṃ santaṃ, mātāpitusukhāvahaṃ;
Nando ajjhāvaraṃ katvā, upaṭṭhānāya yācati.
156. ‘‘Yo ve icchati kāmena, santānaṃ brahmacārinaṃ;
Nandaṃ vo varatha eko [nandaṃ vadatha eke (pī.)], kaṃ nando upatiṭṭhatu’’.
157. ‘‘Tayā tāta anuññātā, soṇa taṃ nissitā mayaṃ;
Upaghātuṃ [upaghāyituṃ (sī.)] labhe nandaṃ, muddhani brahmacārinaṃ’’.
158. ‘‘Assatthasseva taruṇaṃ, pavāḷaṃ māluteritaṃ;
Cirassaṃ nandaṃ disvāna, hadayaṃ me pavedhati.
159. ‘‘Yadā suttāpi supine [suppante (syā. pī.)], nandaṃ passāmi āgataṃ;
Udaggā sumanā homi, nando no āgato ayaṃ.
160. ‘‘Yadā ca paṭibujjhitvā, nandaṃ passāmi nāgataṃ;
Bhiyyo āvisatī soko, domanassañcanappakaṃ.
161. ‘‘Sāhaṃ ajja cirassampi, nandaṃ passāmi āgataṃ;
Bhattucca [bhattuñca (ka.)] mayhañca piyo, nando no pāvisī gharaṃ.
162. ‘‘Pitupi nando suppiyo, yaṃ nando nappavase [pāvisī (pī.)] gharā [gharaṃ (syā. pī. ka.)];
Labhatū tāta nando taṃ, maṃ nando upatiṭṭhatu’’.