529. Soṇakajātakaṃ (1)
1. ‘‘Tassa sutvā sataṃ dammi, sahassaṃ diṭṭha [daṭṭhu (sī. pī.)] soṇakaṃ;
Ko me soṇakamakkhāti, sahāyaṃ paṃsukīḷitaṃ’’.
2. ‘‘Athabravī māṇavako, daharo pañcacūḷako;
Mayhaṃ sutvā sataṃ dehi, sahassaṃ diṭṭha [daṭṭhu (sī. pī.)] soṇakaṃ;
Ahaṃ te soṇakakkhissaṃ [ahaṃ soṇakamakkhissaṃ (sī. pī.), ahaṃ te soṇakamakkhissaṃ (syā.)], sahāyaṃ paṃsukīḷitaṃ’’.
3. ‘‘Katamasmiṃ [katarasmiṃ (sī. syā. pī.)] so janapade, raṭṭhesu nigamesu ca;
Kattha soṇakamaddakkhi [kattha te soṇako diṭṭho (sī. pī.)], taṃ me akkhāhi pucchito’’.
4. ‘‘Taveva deva vijite, tavevuyyānabhūmiyā;
Ujuvaṃsā mahāsālā, nīlobhāsā manoramā.
5. ‘‘Tiṭṭhanti meghasamānā, rammā aññoññanissitā;
Tesaṃ mūlamhi [mūlasmiṃ (sī. pī.), mūlasmi (syā.)] soṇako, jhāyatī anupādano [anupādino (syā.), anupādāno (pī.)];
Upādānesu lokesu, ḍayhamānesu nibbuto.
6. ‘‘Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅgiyā;
Kārāpetvā samaṃ maggaṃ, agamā yena soṇako.
7. ‘‘Uyyānabhūmiṃ gantvāna, vicaranto brahāvane;
Āsīnaṃ soṇakaṃ dakkhi, ḍayhamānesu nibbutaṃ’’.
8. ‘‘Kapaṇo vatayaṃ bhikkhu, muṇḍo saṅghāṭipāruto;
Amātiko apitiko, rukkhamūlasmi jhāyati’’.
9. ‘‘Imaṃ vākyaṃ nisāmetvā, soṇako etadabravi;
‘Na rāja kapaṇo hoti, dhammaṃ kāyena phassayaṃ [phusayaṃ (ka.)].
10. ‘Yo ca [yodha (sī. syā.)] dhammaṃ niraṃkatvā [nirākatvā (?)], adhammamanuvattati;
Sa rāja kapaṇo hoti, pāpo pāpaparāyano’’’.
11. ‘‘‘Arindamoti me nāmaṃ, kāsirājāti maṃ vidū;
Kacci bhoto sukhasseyyā [sukhā seyyā (pī.), sukhaseyyo (ka.)], idha pattassa soṇaka’’’.
12. ‘‘Sadāpi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Na tesaṃ koṭṭhe openti, na kumbhiṃ na khaḷopiyaṃ [na kumbhe na kaḷopiyā (syā. pī.)];
Paraniṭṭhitamesānā, tena yāpenti subbatā.
13. ‘‘Dutiyampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Anavajjapiṇḍo [anavajjo piṇḍā (pī.)] bhottabbo, na ca kocūparodhati.
14. ‘‘Tatiyampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Nibbuto piṇḍo bhottabbo, na ca kocūparodhati.
15. ‘‘Catutthampi [catutthaṃ (pī.)] bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Muttassa raṭṭhe carato, saṅgo yassa na vijjati.
16. ‘‘Pañcamampi [pañcamaṃ (pī.)] bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Nagaramhi ḍayhamānamhi, nāssa kiñci aḍayhatha.
17. ‘‘Chaṭṭhampi [chaṭṭhaṃ (pī.)] bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Raṭṭhe vilumpamānamhi [viluppamānamhi (ka.)], nāssa kiñci ahīratha [ahāratha (sī. syā.)].
18. ‘‘Sattamampi [sattamaṃ (pī.)] bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Corehi rakkhitaṃ maggaṃ, ye caññe paripanthikā;
Pattacīvaramādāya, sotthiṃ gacchati subbato.
19. ‘‘Aṭṭhamampi [aṭṭhamaṃ (pī.)] bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;
Yaṃ yaṃ disaṃ pakkamati, anapekkhova gacchati’’.
20. ‘‘Bahūpi bhadrā [bahūni samaṇabhadrāni (sī.), bahūpi bhadrakā ete (pī.)] etesaṃ, yo tvaṃ bhikkhu pasaṃsasi;
Ahañca giddho kāmesu, kathaṃ kāhāmi soṇaka.
21. ‘‘Piyā me mānusā kāmā, atho dibyāpi me piyā;
Atha kena nu vaṇṇena, ubho loke labhāmase’’.
22. ‘‘Kāme giddhā [kāmesu giddhā (sī. pī.)] kāmaratā, kāmesu adhimucchitā;
Narā pāpāni katvāna, upapajjanti duggatiṃ.
23. ‘‘Ye ca kāme pahantvāna [pahatvāna (sī. pī.)], nikkhantā akutobhayā;
Ekodibhāvādhigatā, na te gacchanti duggatiṃ.
24. ‘‘Upamaṃ te karissāmi, taṃ suṇohi arindama;
Upamāya midhekacce [pidhekacce (sī. pī.)], atthaṃ jānanti paṇḍitā.
25. ‘‘Gaṅgāya kuṇapaṃ disvā, vuyhamānaṃ mahaṇṇave;
Vāyaso samacintesi, appapañño acetaso.
26. ‘‘‘Yānañca vatidaṃ laddhaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako’;
Tattha rattiṃ tattha divā, tattheva nirato mano.
27. ‘‘Khādaṃ nāgassa maṃsāni, pivaṃ bhāgīrathodakaṃ [bhāgirasodakaṃ (sī. syā. pī. ka.)];
Sampassaṃ vanacetyāni, na palettha [paletvā (ka.)] vihaṅgamo.
28. ‘‘Tañca [taṃva (pī.)] otaraṇī gaṅgā, pamattaṃ kuṇape rataṃ;
Samuddaṃ ajjhagāhāsi [ajjhagāhayi (pī.)], agatī yattha pakkhinaṃ.
29. ‘‘So ca bhakkhaparikkhīṇo, udapatvā [uppatitvā (sī. syā.), udāpatvā (pī.)] vihaṅgamo.
Na pacchato na purato, nuttaraṃ nopi dakkhiṇaṃ.
30. ‘‘Dīpaṃ so najjhagāgañchi [na ajjhagañchi (sī.), na ajjhagacchi (pī.)], agatī yattha pakkhinaṃ;
So ca tattheva pāpattha, yathā dubbalako tathā.
31. ‘‘Tañca sāmuddikā macchā, kumbhīlā makarā susū;
Pasayhakārā khādiṃsu, phandamānaṃ vipakkhakaṃ [vipakkhinaṃ (sī. pī.), vipakkhikaṃ (syā.)].
32. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, ye caññe kāmabhogino;
Giddhā ce na vamissanti, kākapaññāva [kākapaññāya (sī. syā. pī.)] te vidū.
33. ‘‘Esā te upamā rāja, atthasandassanī katā;
Tvañca paññāyase tena, yadi kāhasi vā na vā.
34. ‘‘Ekavācampi dvivācaṃ, bhaṇeyya anukampako;
Tatuttariṃ na bhāseyya, dāsovayyassa [dāso ayyassa (sī.), dāso ayirassa (pī.)] santike’’.
35. ‘‘Idaṃ vatvāna pakkāmi, soṇako amitabuddhimā [soṇako’mitabuddhimā (?)];
Vehāse antalikkhasmiṃ, anusāsitvāna khattiyaṃ’’.
36. ‘‘Ko nume rājakattāro, suddā veyyattamāgatā [sūtā veyyattimāgatā (sī. syā. pī.)];
Rajjaṃ niyyādayissāmi, nāhaṃ rajjena matthiko.
37. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ’’ [vasamannagā (pī.)].
38. ‘‘Atthi te daharo putto, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano;
Taṃ rajje abhisiñcassu, so no rājā bhavissati’’.
39. ‘‘Khippaṃ kumāramānetha, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;
Taṃ rajje abhisiñcissaṃ, so vo rājā bhavissati’’.
40. ‘‘Tato kumāramānesuṃ, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;
Taṃ disvā ālapī rājā, ekaputtaṃ manoramaṃ.
41. ‘‘Saṭṭhi gāmasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso;
Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
42. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ [vasamannagā (pī.)].
43. ‘‘Saṭṭhi nāgasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;
Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.
44. ‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;
Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
45. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.
46. ‘‘Saṭṭhi assasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;
Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhino.
47. ‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi [indiyācāpadhāribhi (ka.)];
Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
48. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.
49. ‘‘Saṭṭhi rathasahassāni, sannaddhā ussitaddhajā;
Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
50. ‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
51. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.
52. ‘‘Saṭṭhi dhenusahassāni, rohaññā puṅgavūsabhā;
Tā putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
53. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.
54. ‘‘Soḷasitthisahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;
Vicitravatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā;
Tā putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.
55. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ’’.
56. ‘‘Daharasseva me tāta, mātā matāti me sutaṃ;
Tayā vinā ahaṃ tāta, jīvitumpi na ussahe.
57. ‘‘Yathā āraññakaṃ nāgaṃ, poto anveti pacchato;
Jessantaṃ giriduggesu, samesu visamesu ca.
58. ‘‘Evaṃ taṃ anugacchāmi, puttamādāya [pattamādāya (pī.)] pacchato;
Subharo te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharo’’.
59. ‘‘Yathā sāmuddikaṃ nāvaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ;
Vohāro tattha gaṇheyya, vāṇijā byasanī [byasanaṃ (ka.)] siyā.
60. ‘‘Evamevāyaṃ puttakali [puttaka (syā.)], antarāyakaro mama [mamaṃ (pī.)];
Imaṃ kumāraṃ pāpetha, pāsādaṃ rativaḍḍhanaṃ.
61. ‘‘Tattha kambusahatthāyo, yathā sakkaṃva accharā;
Tā naṃ tattha ramessanti [ramissanti (syā. ka.)], tāhi ceso [meso (pī.)] ramissati.
62. ‘‘Tato kumāraṃ pāpesuṃ, pāsādaṃ rativaḍḍhanaṃ;
Taṃ disvā avacuṃ kaññā, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ.
63. ‘‘Devatā nusi gandhabbo, adu [ādu (sī. pī.)] sakko purindado;
Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ’’.
64. ‘‘Namhi devo na gandhabbo, nāpi [namhi (ka.)] sakko purindado;
Kāsirañño ahaṃ putto, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano;
Mamaṃ [mama (pī.)] bharatha bhaddaṃ vo [bhaddante (ka.)], ahaṃ bhattā bhavāmi vo’’.
65. ‘‘Taṃ tattha avacuṃ kaññā, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;
‘Kuhiṃ rājā anuppatto, ito rājā kuhiṃ gato’’’.
66. ‘‘Paṅkaṃ rājā atikkanto, thale rājā patiṭṭhito;
Akaṇṭakaṃ agahanaṃ, paṭipanno mahāpathaṃ.
67. ‘‘Ahañca paṭipannosmi, maggaṃ duggatigāminaṃ;
Sakaṇṭakaṃ sagahanaṃ, yena gacchanti duggatiṃ’’.
68. ‘‘Tassa te svāgataṃ rāja, sīhasseva giribbajaṃ;
Anusāsa mahārāja, tvaṃ no sabbāsamissaro’’ti.
Soṇakajātakaṃ paṭhamaṃ.