529. Soṇakajātakaṃ (1)

1. ‘‘Tassa sutvā sataṃ dammi, sahassaṃ diṭṭha [daṭṭhu (sī. pī.)] soṇakaṃ;

Ko me soṇakamakkhāti, sahāyaṃ paṃsukīḷitaṃ’’.

2. ‘‘Athabravī māṇavako, daharo pañcacūḷako;

Mayhaṃ sutvā sataṃ dehi, sahassaṃ diṭṭha [daṭṭhu (sī. pī.)] soṇakaṃ;

Ahaṃ te soṇakakkhissaṃ [ahaṃ soṇakamakkhissaṃ (sī. pī.), ahaṃ te soṇakamakkhissaṃ (syā.)], sahāyaṃ paṃsukīḷitaṃ’’.

3. ‘‘Katamasmiṃ [katarasmiṃ (sī. syā. pī.)] so janapade, raṭṭhesu nigamesu ca;

Kattha soṇakamaddakkhi [kattha te soṇako diṭṭho (sī. pī.)], taṃ me akkhāhi pucchito’’.

4. ‘‘Taveva deva vijite, tavevuyyānabhūmiyā;

Ujuvaṃsā mahāsālā, nīlobhāsā manoramā.

5. ‘‘Tiṭṭhanti meghasamānā, rammā aññoññanissitā;

Tesaṃ mūlamhi [mūlasmiṃ (sī. pī.), mūlasmi (syā.)] soṇako, jhāyatī anupādano [anupādino (syā.), anupādāno (pī.)];

Upādānesu lokesu, ḍayhamānesu nibbuto.

6. ‘‘Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅgiyā;

Kārāpetvā samaṃ maggaṃ, agamā yena soṇako.

7. ‘‘Uyyānabhūmiṃ gantvāna, vicaranto brahāvane;

Āsīnaṃ soṇakaṃ dakkhi, ḍayhamānesu nibbutaṃ’’.

8. ‘‘Kapaṇo vatayaṃ bhikkhu, muṇḍo saṅghāṭipāruto;

Amātiko apitiko, rukkhamūlasmi jhāyati’’.

9. ‘‘Imaṃ vākyaṃ nisāmetvā, soṇako etadabravi;

‘Na rāja kapaṇo hoti, dhammaṃ kāyena phassayaṃ [phusayaṃ (ka.)].

10. ‘Yo ca [yodha (sī. syā.)] dhammaṃ niraṃkatvā [nirākatvā (?)], adhammamanuvattati;

Sa rāja kapaṇo hoti, pāpo pāpaparāyano’’’.

11. ‘‘‘Arindamoti me nāmaṃ, kāsirājāti maṃ vidū;

Kacci bhoto sukhasseyyā [sukhā seyyā (pī.), sukhaseyyo (ka.)], idha pattassa soṇaka’’’.

12. ‘‘Sadāpi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;

Na tesaṃ koṭṭhe openti, na kumbhiṃ na khaḷopiyaṃ [na kumbhe na kaḷopiyā (syā. pī.)];

Paraniṭṭhitamesānā, tena yāpenti subbatā.

13. ‘‘Dutiyampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;

Anavajjapiṇḍo [anavajjo piṇḍā (pī.)] bhottabbo, na ca kocūparodhati.

14. ‘‘Tatiyampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;

Nibbuto piṇḍo bhottabbo, na ca kocūparodhati.

15. ‘‘Catutthampi [catutthaṃ (pī.)] bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;

Muttassa raṭṭhe carato, saṅgo yassa na vijjati.

16. ‘‘Pañcamampi [pañcamaṃ (pī.)] bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;

Nagaramhi ḍayhamānamhi, nāssa kiñci aḍayhatha.

17. ‘‘Chaṭṭhampi [chaṭṭhaṃ (pī.)] bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;

Raṭṭhe vilumpamānamhi [viluppamānamhi (ka.)], nāssa kiñci ahīratha [ahāratha (sī. syā.)].

18. ‘‘Sattamampi [sattamaṃ (pī.)] bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;

Corehi rakkhitaṃ maggaṃ, ye caññe paripanthikā;

Pattacīvaramādāya, sotthiṃ gacchati subbato.

19. ‘‘Aṭṭhamampi [aṭṭhamaṃ (pī.)] bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno;

Yaṃ yaṃ disaṃ pakkamati, anapekkhova gacchati’’.

20. ‘‘Bahūpi bhadrā [bahūni samaṇabhadrāni (sī.), bahūpi bhadrakā ete (pī.)] etesaṃ, yo tvaṃ bhikkhu pasaṃsasi;

Ahañca giddho kāmesu, kathaṃ kāhāmi soṇaka.

21. ‘‘Piyā me mānusā kāmā, atho dibyāpi me piyā;

Atha kena nu vaṇṇena, ubho loke labhāmase’’.

22. ‘‘Kāme giddhā [kāmesu giddhā (sī. pī.)] kāmaratā, kāmesu adhimucchitā;

Narā pāpāni katvāna, upapajjanti duggatiṃ.

23. ‘‘Ye ca kāme pahantvāna [pahatvāna (sī. pī.)], nikkhantā akutobhayā;

Ekodibhāvādhigatā, na te gacchanti duggatiṃ.

24. ‘‘Upamaṃ te karissāmi, taṃ suṇohi arindama;

Upamāya midhekacce [pidhekacce (sī. pī.)], atthaṃ jānanti paṇḍitā.

25. ‘‘Gaṅgāya kuṇapaṃ disvā, vuyhamānaṃ mahaṇṇave;

Vāyaso samacintesi, appapañño acetaso.

26. ‘‘‘Yānañca vatidaṃ laddhaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako’;

Tattha rattiṃ tattha divā, tattheva nirato mano.

27. ‘‘Khādaṃ nāgassa maṃsāni, pivaṃ bhāgīrathodakaṃ [bhāgirasodakaṃ (sī. syā. pī. ka.)];

Sampassaṃ vanacetyāni, na palettha [paletvā (ka.)] vihaṅgamo.

28. ‘‘Tañca [taṃva (pī.)] otaraṇī gaṅgā, pamattaṃ kuṇape rataṃ;

Samuddaṃ ajjhagāhāsi [ajjhagāhayi (pī.)], agatī yattha pakkhinaṃ.

29. ‘‘So ca bhakkhaparikkhīṇo, udapatvā [uppatitvā (sī. syā.), udāpatvā (pī.)] vihaṅgamo.

Na pacchato na purato, nuttaraṃ nopi dakkhiṇaṃ.

30. ‘‘Dīpaṃ so najjhagāgañchi [na ajjhagañchi (sī.), na ajjhagacchi (pī.)], agatī yattha pakkhinaṃ;

So ca tattheva pāpattha, yathā dubbalako tathā.

31. ‘‘Tañca sāmuddikā macchā, kumbhīlā makarā susū;

Pasayhakārā khādiṃsu, phandamānaṃ vipakkhakaṃ [vipakkhinaṃ (sī. pī.), vipakkhikaṃ (syā.)].

32. ‘‘Evameva tuvaṃ rāja, ye caññe kāmabhogino;

Giddhā ce na vamissanti, kākapaññāva [kākapaññāya (sī. syā. pī.)] te vidū.

33. ‘‘Esā te upamā rāja, atthasandassanī katā;

Tvañca paññāyase tena, yadi kāhasi vā na vā.

34. ‘‘Ekavācampi dvivācaṃ, bhaṇeyya anukampako;

Tatuttariṃ na bhāseyya, dāsovayyassa [dāso ayyassa (sī.), dāso ayirassa (pī.)] santike’’.

35. ‘‘Idaṃ vatvāna pakkāmi, soṇako amitabuddhimā [soṇako’mitabuddhimā (?)];

Vehāse antalikkhasmiṃ, anusāsitvāna khattiyaṃ’’.

36. ‘‘Ko nume rājakattāro, suddā veyyattamāgatā [sūtā veyyattimāgatā (sī. syā. pī.)];

Rajjaṃ niyyādayissāmi, nāhaṃ rajjena matthiko.

37. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;

Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ’’ [vasamannagā (pī.)].

38. ‘‘Atthi te daharo putto, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano;

Taṃ rajje abhisiñcassu, so no rājā bhavissati’’.

39. ‘‘Khippaṃ kumāramānetha, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;

Taṃ rajje abhisiñcissaṃ, so vo rājā bhavissati’’.

40. ‘‘Tato kumāramānesuṃ, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;

Taṃ disvā ālapī rājā, ekaputtaṃ manoramaṃ.

41. ‘‘Saṭṭhi gāmasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso;

Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.

42. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;

Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ [vasamannagā (pī.)].

43. ‘‘Saṭṭhi nāgasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;

Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.

44. ‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;

Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.

45. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;

Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.

46. ‘‘Saṭṭhi assasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;

Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhino.

47. ‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi [indiyācāpadhāribhi (ka.)];

Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.

48. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;

Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.

49. ‘‘Saṭṭhi rathasahassāni, sannaddhā ussitaddhajā;

Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.

50. ‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;

Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.

51. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;

Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.

52. ‘‘Saṭṭhi dhenusahassāni, rohaññā puṅgavūsabhā;

Tā putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.

53. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;

Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ.

54. ‘‘Soḷasitthisahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;

Vicitravatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā;

Tā putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te.

55. ‘‘Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve;

Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ’’.

56. ‘‘Daharasseva me tāta, mātā matāti me sutaṃ;

Tayā vinā ahaṃ tāta, jīvitumpi na ussahe.

57. ‘‘Yathā āraññakaṃ nāgaṃ, poto anveti pacchato;

Jessantaṃ giriduggesu, samesu visamesu ca.

58. ‘‘Evaṃ taṃ anugacchāmi, puttamādāya [pattamādāya (pī.)] pacchato;

Subharo te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharo’’.

59. ‘‘Yathā sāmuddikaṃ nāvaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ;

Vohāro tattha gaṇheyya, vāṇijā byasanī [byasanaṃ (ka.)] siyā.

60. ‘‘Evamevāyaṃ puttakali [puttaka (syā.)], antarāyakaro mama [mamaṃ (pī.)];

Imaṃ kumāraṃ pāpetha, pāsādaṃ rativaḍḍhanaṃ.

61. ‘‘Tattha kambusahatthāyo, yathā sakkaṃva accharā;

Tā naṃ tattha ramessanti [ramissanti (syā. ka.)], tāhi ceso [meso (pī.)] ramissati.

62. ‘‘Tato kumāraṃ pāpesuṃ, pāsādaṃ rativaḍḍhanaṃ;

Taṃ disvā avacuṃ kaññā, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ.

63. ‘‘Devatā nusi gandhabbo, adu [ādu (sī. pī.)] sakko purindado;

Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ’’.

64. ‘‘Namhi devo na gandhabbo, nāpi [namhi (ka.)] sakko purindado;

Kāsirañño ahaṃ putto, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano;

Mamaṃ [mama (pī.)] bharatha bhaddaṃ vo [bhaddante (ka.)], ahaṃ bhattā bhavāmi vo’’.

65. ‘‘Taṃ tattha avacuṃ kaññā, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;

‘Kuhiṃ rājā anuppatto, ito rājā kuhiṃ gato’’’.

66. ‘‘Paṅkaṃ rājā atikkanto, thale rājā patiṭṭhito;

Akaṇṭakaṃ agahanaṃ, paṭipanno mahāpathaṃ.

67. ‘‘Ahañca paṭipannosmi, maggaṃ duggatigāminaṃ;

Sakaṇṭakaṃ sagahanaṃ, yena gacchanti duggatiṃ’’.

68. ‘‘Tassa te svāgataṃ rāja, sīhasseva giribbajaṃ;

Anusāsa mahārāja, tvaṃ no sabbāsamissaro’’ti.

Soṇakajātakaṃ paṭhamaṃ.