530. Saṃkiccajātakaṃ (2)
69. ‘‘Disvā nisinnaṃ rājānaṃ, brahmadattaṃ rathesabhaṃ;
Athassa paṭivedesi, yassāsi anukampako.
70. ‘‘Saṃkiccāyaṃ anuppatto, isīnaṃ sādhusammato;
Taramānarūpo niyyāhi, khippaṃ passa mahesinaṃ.
71. ‘‘Tato ca rājā taramāno, yuttamāruyha sandanaṃ;
Mittāmaccaparibyūḷho [paribbūḷho (sī. pī.)], agamāsi rathesabho.
72. ‘‘Nikkhippa pañca kakudhāni, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;
Vāḷabījani [vā ḷavījanī (sī. pī.)] muṇhīsaṃ, khaggaṃ chattañcupāhanaṃ;
73. ‘‘Oruyha rājā yānamhā, ṭhapayitvā paṭicchadaṃ;
Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, saṃkiccamupasaṅkami.
74. ‘‘Upasaṅkamitvā so rājā, sammodi isinā saha;
Taṃ kathaṃ vītisāretvā, ekamantaṃ upāvisi.
75. ‘‘Ekamantaṃ nisinnova, atha kālaṃ amaññatha;
Tato pāpāni kammāni, pucchituṃ paṭipajjatha.
76. ‘‘Isiṃ pucchāma [pucchāmi (sī. pī.)] saṃkiccaṃ, isīnaṃ sādhusammataṃ;
Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, isisaṅghapurakkhataṃ [purakkhitaṃ (ka.)].
77. ‘‘Kaṃ gatiṃ pecca gacchanti, narā dhammāticārino;
Aticiṇṇo mayā dhammo, taṃ me akkhāhi pucchito.
78. ‘‘Isī avaca saṃkicco, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;
Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, mahārāja suṇohi me.
79. ‘‘Uppathena vajantassa, yo maggamanusāsati;
Tassa ce vacanaṃ kayirā, nāssa maggeyya kaṇṭako.
80. ‘‘Adhammaṃ paṭipannassa, yo dhammamanusāsati;
Tassa ce vacanaṃ kayirā, na so gaccheyya duggatiṃ.
81. ‘‘Dhammo patho mahārāja, adhammo pana uppatho;
Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatiṃ.
82. ‘‘Adhammacārino rāja, narā visamajīvino;
Yaṃ gatiṃ pecca gacchanti, niraye te suṇohi me.
83. ‘‘Sañjīvo kāḷasutto ca, saṅghāto [saṅkhāṭo (syā. ka.)] dve ca roruvā;
Athāparo mahāvīci, tāpano [tapano (sī. pī.)] ca patāpano.
84. ‘‘Iccete aṭṭha nirayā, akkhātā duratikkamā;
Ākiṇṇā luddakammehi, paccekā soḷasussadā.
85. ‘‘Kadariyatāpanā [kadariyatapanā (sī. pī.)] ghorā, accimanto [accimantā (pī.)] mahabbhayā;
Lomahaṃsanarūpā ca, bhesmā paṭibhayā dukhā.
86. ‘‘Catukkaṇṇā catudvārā, vibhattā bhāgaso mitā;
Ayopākārapariyantā, ayasā paṭikujjitā.
87. ‘‘Tesaṃ ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā;
Samantā yojanasataṃ, phuṭā [pharitvā (a. ni. 3.36; pe. va. 71)] tiṭṭhanti sabbadā.
88. ‘‘Ete patanti niraye, uddhaṃpādā avaṃsirā;
Isīnaṃ ativattāro, saññatānaṃ tapassinaṃ.
89. ‘‘Te bhūnahuno paccanti, macchā bilakatā yathā;
Saṃvacchare asaṅkheyye, narā kibbisakārino.
90. ‘‘Ḍayhamānena gattena, niccaṃ santarabāhiraṃ;
Nirayā nādhigacchanti, dvāraṃ nikkhamanesino.
91. ‘‘Puratthimena dhāvanti, tato dhāvanti pacchato;
Uttarenapi dhāvanti, tato dhāvanti dakkhiṇaṃ;
Yaṃ yañhi dvāraṃ gacchanti, taṃ tadeva pidhīyare [pithiyyati (sī.), pithiyyare (syā.), pithīyare (pī.)].
92. ‘‘Bahūni vassasahassāni, janā nirayagāmino;
Bāhā paggayha kandanti, patvā dukkhaṃ anappakaṃ.
93. ‘‘Āsīvisaṃva kupitaṃ, tejassiṃ duratikkamaṃ;
Na sādhurūpe āsīde, saññatānaṃ tapassinaṃ.
94. ‘‘Atikāyo mahissāso, ajjuno kekakādhipo;
Sahassabāhu ucchinno, isimāsajja gotamaṃ.
95. ‘‘Arajaṃ rajasā vacchaṃ, kisaṃ avakiriya daṇḍakī;
Tālova mūlato [samūlo (ka.)] chinno, sa rājā vibhavaṅgato.
96. ‘‘Upahacca manaṃ majjho [mejjho (ka.)], mātaṅgasmiṃ yasassine;
Sapārisajjo ucchinno, majjhāraññaṃ tadā ahu.
97. ‘‘Kaṇhadīpāyanāsajja, isiṃ andhakaveṇḍayo [veṇhuyo (sī. pī.), piṇhayo (?)];
Aññoññaṃ [aññamaññaṃ (sī. pī.)] musalā [musale (sī. syā. pī.)] hantvā, sampattā yamasādhanaṃ [yamasādanaṃ (pī.)].
98. ‘‘Athāyaṃ isinā satto, antalikkhacaro pure;
Pāvekkhi pathaviṃ [paṭhaviṃ (sī. syā. pī.)] cecco, hīnatto pattapariyāyaṃ.
99. ‘‘Tasmā hi chandāgamanaṃ, nappasaṃsanti paṇḍitā;
Aduṭṭhacitto bhāseyya, giraṃ saccūpasaṃhitaṃ.
100. ‘‘Manasā ce paduṭṭhena, yo naro pekkhate muniṃ;
Vijjācaraṇasampannaṃ, gantā so nirayaṃ adho.
101. ‘‘Ye vuḍḍhe [vaddhe (ka.)] paribhāsanti, pharusūpakkamā janā;
Anapaccā adāyādā, tālavatthu [tālavatthū (syā.), tālāvatthu (pī.)] bhavanti te.
102. ‘‘Yo ca pabbajitaṃ hanti, katakiccaṃ mahesinaṃ;
Sa kāḷasutte niraye, cirarattāya paccati.
103. ‘‘Yo ca rājā adhammaṭṭho, raṭṭhaviddhaṃsano mago [cuto (sī.)];
Tāpayitvā janapadaṃ, tāpane pecca paccati.
104. ‘‘So ca vassasahassāni [vassasahassānaṃ (sī. syā.)], sataṃ dibbāni paccati;
Accisaṅghapareto so, dukkhaṃ vedeti vedanaṃ.
105. ‘‘Tassa aggisikhā kāyā, niccharanti pabhassarā;
Tejobhakkhassa gattāni, lomehi ca [lomaggehi ca (sī. syā. pī.)] nakhehi ca.
106. ‘‘Ḍayhamānena gattena, niccaṃ santarabāhiraṃ;
Dukkhābhitunno nadati, nāgo tuttaṭṭito [tuttaddito (sī.)] yathā.
107. ‘‘Yo lobhā pitaraṃ hanti, dosā vā purisādhamo;
Sa kāḷasutte niraye, cirarattāya paccati.
108. ‘‘Sa tādiso paccati lohakumbhiyaṃ, pakkañca sattīhi hananti nittacaṃ;
Andhaṃ karitvā muttakarīsabhakkhaṃ, khāre nimujjanti tathāvidhaṃ naraṃ.
109. ‘‘Tattaṃ pakkuthitamayoguḷañca [pakkudhitamayoguḷañca (ka.)], dīghe ca phāle cirarattatāpite;
Vikkhambhamādāya vibandha [vibaddha (sī.), vibhajja (syā. pī.)] rajjubhi, vivaṭe mukhe sampavisanti [saṃcavanti (sī. syā. pī.)] rakkhasā.
110. ‘‘Sāmā ca soṇā sabalā ca gijjhā, kākoḷasaṅghā ca dijā ayomukhā;
Saṅgamma khādanti vipphandamānaṃ, jivhaṃ vibhajja vighāsaṃ salohitaṃ.
111. ‘‘Taṃ daḍḍhatālaṃ paribhinnagattaṃ, nippothayantā anuvicaranti rakkhasā;
Ratī hi nesaṃ dukhino panītare, etādisasmiṃ niraye vasanti;
Ye keci loke idha pettighātino.
112. ‘‘Putto ca mātaraṃ hantvā, ito gantvā yamakkhayaṃ;
Bhusamāpajjate dukkhaṃ, attakammaphalūpago.
113. ‘‘Amanussā atibalā, hantāraṃ janayantiyā;
Ayomayehi vāḷehi [phālehi (pī.)], pīḷayanti punappunaṃ.
114. ‘‘Tamassavaṃ [taṃ passavaṃ (sī. syā.), taṃ passutaṃ (pī.)] sakā gattā, ruhiraṃ [rudhiraṃ (sī. syā.)] attasambhavaṃ;
Tambalohavilīnaṃva, tattaṃ pāyenti mattighaṃ [mattiyaṃ (sī.)].
115. ‘‘Jigucchaṃ kuṇapaṃ pūtiṃ, duggandhaṃ gūthakaddamaṃ;
Pubbalohitasaṅkāsaṃ, rahadamogayha [rahadoggayha (ka.)] tiṭṭhati.
116. ‘‘Tamenaṃ kimayo tattha, atikāyā ayomukhā;
Chaviṃ bhetvāna [chetvāna (sī. pī.)] khādanti, saṃgiddhā [pagiddhā (sī. syā. pī.)] maṃsalohite.
117. ‘‘So ca taṃ nirayaṃ patto, nimuggo sataporisaṃ;
Pūtikaṃ kuṇapaṃ vāti, samantā satayojanaṃ.
118. ‘‘Cakkhumāpi hi cakkhūhi, tena gandhena jīyati;
Etādisaṃ brahmadatta, mātugho labhate dukhaṃ.
119. ‘‘Khuradhāramanukkamma, tikkhaṃ durabhisambhavaṃ;
Patanti gabbhapātiyo [gabbhapātiniyo (sī. syā. pī.)], duggaṃ vetaraṇiṃ [vettaraṇiṃ (syā. ka.)] nadiṃ.
120. ‘‘Ayomayā simbaliyo, soḷasaṅgulakaṇṭakā;
Ubhato abhilambanti, duggaṃ vetaraṇiṃ [vettaraṇiṃ (syā. ka.)] nadiṃ.
121. ‘‘Te accimanto tiṭṭhanti, aggikkhandhāva ārakā;
Ādittā jātavedena, uddhaṃ yojanamuggatā.
122. ‘‘Ete vajanti [sajanti (sī. pī.), pajjanti (syā.)] niraye, tatte tikhiṇakaṇṭake;
Nāriyo ca aticārā [aticāriniyo (sī. syā. pī.)], narā ca paradāragū.
123. ‘‘Te patanti adhokkhandhā, vivattā vihatā puthū;
Sayanti vinividdhaṅgā, dīghaṃ jagganti sabbadā [saṃvariṃ (sī. pī.)].
124. ‘‘Tato ratyā vivasāne [vivasane (sī. syā. pī.)], mahatiṃ pabbatūpamaṃ;
Lohakumbhiṃ pavajjanti, tattaṃ aggisamūdakaṃ.
125. ‘‘Evaṃ divā ca ratto ca, dussīlā mohapārutā;
Anubhonti sakaṃ kammaṃ, pubbe dukkaṭamattano.
126. ‘‘Yā ca bhariyā dhanakkītā, sāmikaṃ atimaññati;
Sassuṃ vā sasuraṃ vāpi, jeṭṭhaṃ vāpi nanandaraṃ [nanandanaṃ (syā. ka.)].
127. ‘‘Tassā vaṅkena jivhaggaṃ, nibbahanti sabandhanaṃ;
Sa byāmamattaṃ kiminaṃ, jivhaṃ passati attani [attano (sī. syā.)];
Viññāpetuṃ na sakkoti, tāpane pecca paccati.
128. ‘‘Orabbhikā sūkarikā, macchikā migabandhakā;
Corā goghātakā luddā, avaṇṇe vaṇṇakārakā.
129. ‘‘Sattīhi lohakūṭehi, nettiṃsehi usūhi ca;
Haññamānā khāranadiṃ, papatanti [sampatanti (ka.)] avaṃsirā.
130. ‘‘Sāyaṃ pāto kūṭakārī, ayokūṭehi haññati;
Tato vantaṃ durattānaṃ, paresaṃ bhuñjare [bhuñjate (sī. syā. pī.)] sadā.
131. ‘‘Dhaṅkā bheraṇḍakā [bhedaṇḍakā (ka.)] gijjhā, kākoḷā ca ayomukhā;
Vipphandamānaṃ khādanti, naraṃ kibbisakārakaṃ [kibbisakārinaṃ (pī.)].
132. ‘‘Ye migena migaṃ hanti, pakkhiṃ vā pana pakkhinā;
Asanto rajasā channā, gantā [gatā (ka.)] te nirayussadaṃ [nirayaṃ adho (pī.)].
133. ‘‘Santo ca [santova (syā.)] uddhaṃ gacchanti, suciṇṇenidha kammunā;
Suciṇṇassa phalaṃ passa, saindā [sahindā (sī.)] devā sabrahmakā.
134. ‘‘Taṃ taṃ brūmi mahārāja, dhammaṃ raṭṭhapatī cara;
Tathā [tathā tathā (sī. syā. pī.)] rāja carāhi dhammaṃ, yathā taṃ suciṇṇaṃ nānutappeyya pacchā’’ti.
Saṃkiccajātakaṃ dutiyaṃ.
Saṭṭhinipātaṃ niṭṭhitaṃ.