530. Saṃkiccajātakaṃ (2)

69. ‘‘Disvā nisinnaṃ rājānaṃ, brahmadattaṃ rathesabhaṃ;

Athassa paṭivedesi, yassāsi anukampako.

70. ‘‘Saṃkiccāyaṃ anuppatto, isīnaṃ sādhusammato;

Taramānarūpo niyyāhi, khippaṃ passa mahesinaṃ.

71. ‘‘Tato ca rājā taramāno, yuttamāruyha sandanaṃ;

Mittāmaccaparibyūḷho [paribbūḷho (sī. pī.)], agamāsi rathesabho.

72. ‘‘Nikkhippa pañca kakudhāni, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;

Vāḷabījani [vā ḷavījanī (sī. pī.)] muṇhīsaṃ, khaggaṃ chattañcupāhanaṃ;

73. ‘‘Oruyha rājā yānamhā, ṭhapayitvā paṭicchadaṃ;

Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, saṃkiccamupasaṅkami.

74. ‘‘Upasaṅkamitvā so rājā, sammodi isinā saha;

Taṃ kathaṃ vītisāretvā, ekamantaṃ upāvisi.

75. ‘‘Ekamantaṃ nisinnova, atha kālaṃ amaññatha;

Tato pāpāni kammāni, pucchituṃ paṭipajjatha.

76. ‘‘Isiṃ pucchāma [pucchāmi (sī. pī.)] saṃkiccaṃ, isīnaṃ sādhusammataṃ;

Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, isisaṅghapurakkhataṃ [purakkhitaṃ (ka.)].

77. ‘‘Kaṃ gatiṃ pecca gacchanti, narā dhammāticārino;

Aticiṇṇo mayā dhammo, taṃ me akkhāhi pucchito.

78. ‘‘Isī avaca saṃkicco, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;

Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, mahārāja suṇohi me.

79. ‘‘Uppathena vajantassa, yo maggamanusāsati;

Tassa ce vacanaṃ kayirā, nāssa maggeyya kaṇṭako.

80. ‘‘Adhammaṃ paṭipannassa, yo dhammamanusāsati;

Tassa ce vacanaṃ kayirā, na so gaccheyya duggatiṃ.

81. ‘‘Dhammo patho mahārāja, adhammo pana uppatho;

Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatiṃ.

82. ‘‘Adhammacārino rāja, narā visamajīvino;

Yaṃ gatiṃ pecca gacchanti, niraye te suṇohi me.

83. ‘‘Sañjīvo kāḷasutto ca, saṅghāto [saṅkhāṭo (syā. ka.)] dve ca roruvā;

Athāparo mahāvīci, tāpano [tapano (sī. pī.)] ca patāpano.

84. ‘‘Iccete aṭṭha nirayā, akkhātā duratikkamā;

Ākiṇṇā luddakammehi, paccekā soḷasussadā.

85. ‘‘Kadariyatāpanā [kadariyatapanā (sī. pī.)] ghorā, accimanto [accimantā (pī.)] mahabbhayā;

Lomahaṃsanarūpā ca, bhesmā paṭibhayā dukhā.

86. ‘‘Catukkaṇṇā catudvārā, vibhattā bhāgaso mitā;

Ayopākārapariyantā, ayasā paṭikujjitā.

87. ‘‘Tesaṃ ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā;

Samantā yojanasataṃ, phuṭā [pharitvā (a. ni. 3.36; pe. va. 71)] tiṭṭhanti sabbadā.

88. ‘‘Ete patanti niraye, uddhaṃpādā avaṃsirā;

Isīnaṃ ativattāro, saññatānaṃ tapassinaṃ.

89. ‘‘Te bhūnahuno paccanti, macchā bilakatā yathā;

Saṃvacchare asaṅkheyye, narā kibbisakārino.

90. ‘‘Ḍayhamānena gattena, niccaṃ santarabāhiraṃ;

Nirayā nādhigacchanti, dvāraṃ nikkhamanesino.

91. ‘‘Puratthimena dhāvanti, tato dhāvanti pacchato;

Uttarenapi dhāvanti, tato dhāvanti dakkhiṇaṃ;

Yaṃ yañhi dvāraṃ gacchanti, taṃ tadeva pidhīyare [pithiyyati (sī.), pithiyyare (syā.), pithīyare (pī.)].

92. ‘‘Bahūni vassasahassāni, janā nirayagāmino;

Bāhā paggayha kandanti, patvā dukkhaṃ anappakaṃ.

93. ‘‘Āsīvisaṃva kupitaṃ, tejassiṃ duratikkamaṃ;

Na sādhurūpe āsīde, saññatānaṃ tapassinaṃ.

94. ‘‘Atikāyo mahissāso, ajjuno kekakādhipo;

Sahassabāhu ucchinno, isimāsajja gotamaṃ.

95. ‘‘Arajaṃ rajasā vacchaṃ, kisaṃ avakiriya daṇḍakī;

Tālova mūlato [samūlo (ka.)] chinno, sa rājā vibhavaṅgato.

96. ‘‘Upahacca manaṃ majjho [mejjho (ka.)], mātaṅgasmiṃ yasassine;

Sapārisajjo ucchinno, majjhāraññaṃ tadā ahu.

97. ‘‘Kaṇhadīpāyanāsajja, isiṃ andhakaveṇḍayo [veṇhuyo (sī. pī.), piṇhayo (?)];

Aññoññaṃ [aññamaññaṃ (sī. pī.)] musalā [musale (sī. syā. pī.)] hantvā, sampattā yamasādhanaṃ [yamasādanaṃ (pī.)].

98. ‘‘Athāyaṃ isinā satto, antalikkhacaro pure;

Pāvekkhi pathaviṃ [paṭhaviṃ (sī. syā. pī.)] cecco, hīnatto pattapariyāyaṃ.

99. ‘‘Tasmā hi chandāgamanaṃ, nappasaṃsanti paṇḍitā;

Aduṭṭhacitto bhāseyya, giraṃ saccūpasaṃhitaṃ.

100. ‘‘Manasā ce paduṭṭhena, yo naro pekkhate muniṃ;

Vijjācaraṇasampannaṃ, gantā so nirayaṃ adho.

101. ‘‘Ye vuḍḍhe [vaddhe (ka.)] paribhāsanti, pharusūpakkamā janā;

Anapaccā adāyādā, tālavatthu [tālavatthū (syā.), tālāvatthu (pī.)] bhavanti te.

102. ‘‘Yo ca pabbajitaṃ hanti, katakiccaṃ mahesinaṃ;

Sa kāḷasutte niraye, cirarattāya paccati.

103. ‘‘Yo ca rājā adhammaṭṭho, raṭṭhaviddhaṃsano mago [cuto (sī.)];

Tāpayitvā janapadaṃ, tāpane pecca paccati.

104. ‘‘So ca vassasahassāni [vassasahassānaṃ (sī. syā.)], sataṃ dibbāni paccati;

Accisaṅghapareto so, dukkhaṃ vedeti vedanaṃ.

105. ‘‘Tassa aggisikhā kāyā, niccharanti pabhassarā;

Tejobhakkhassa gattāni, lomehi ca [lomaggehi ca (sī. syā. pī.)] nakhehi ca.

106. ‘‘Ḍayhamānena gattena, niccaṃ santarabāhiraṃ;

Dukkhābhitunno nadati, nāgo tuttaṭṭito [tuttaddito (sī.)] yathā.

107. ‘‘Yo lobhā pitaraṃ hanti, dosā vā purisādhamo;

Sa kāḷasutte niraye, cirarattāya paccati.

108. ‘‘Sa tādiso paccati lohakumbhiyaṃ, pakkañca sattīhi hananti nittacaṃ;

Andhaṃ karitvā muttakarīsabhakkhaṃ, khāre nimujjanti tathāvidhaṃ naraṃ.

109. ‘‘Tattaṃ pakkuthitamayoguḷañca [pakkudhitamayoguḷañca (ka.)], dīghe ca phāle cirarattatāpite;

Vikkhambhamādāya vibandha [vibaddha (sī.), vibhajja (syā. pī.)] rajjubhi, vivaṭe mukhe sampavisanti [saṃcavanti (sī. syā. pī.)] rakkhasā.

110. ‘‘Sāmā ca soṇā sabalā ca gijjhā, kākoḷasaṅghā ca dijā ayomukhā;

Saṅgamma khādanti vipphandamānaṃ, jivhaṃ vibhajja vighāsaṃ salohitaṃ.

111. ‘‘Taṃ daḍḍhatālaṃ paribhinnagattaṃ, nippothayantā anuvicaranti rakkhasā;

Ratī hi nesaṃ dukhino panītare, etādisasmiṃ niraye vasanti;

Ye keci loke idha pettighātino.

112. ‘‘Putto ca mātaraṃ hantvā, ito gantvā yamakkhayaṃ;

Bhusamāpajjate dukkhaṃ, attakammaphalūpago.

113. ‘‘Amanussā atibalā, hantāraṃ janayantiyā;

Ayomayehi vāḷehi [phālehi (pī.)], pīḷayanti punappunaṃ.

114. ‘‘Tamassavaṃ [taṃ passavaṃ (sī. syā.), taṃ passutaṃ (pī.)] sakā gattā, ruhiraṃ [rudhiraṃ (sī. syā.)] attasambhavaṃ;

Tambalohavilīnaṃva, tattaṃ pāyenti mattighaṃ [mattiyaṃ (sī.)].

115. ‘‘Jigucchaṃ kuṇapaṃ pūtiṃ, duggandhaṃ gūthakaddamaṃ;

Pubbalohitasaṅkāsaṃ, rahadamogayha [rahadoggayha (ka.)] tiṭṭhati.

116. ‘‘Tamenaṃ kimayo tattha, atikāyā ayomukhā;

Chaviṃ bhetvāna [chetvāna (sī. pī.)] khādanti, saṃgiddhā [pagiddhā (sī. syā. pī.)] maṃsalohite.

117. ‘‘So ca taṃ nirayaṃ patto, nimuggo sataporisaṃ;

Pūtikaṃ kuṇapaṃ vāti, samantā satayojanaṃ.

118. ‘‘Cakkhumāpi hi cakkhūhi, tena gandhena jīyati;

Etādisaṃ brahmadatta, mātugho labhate dukhaṃ.

119. ‘‘Khuradhāramanukkamma, tikkhaṃ durabhisambhavaṃ;

Patanti gabbhapātiyo [gabbhapātiniyo (sī. syā. pī.)], duggaṃ vetaraṇiṃ [vettaraṇiṃ (syā. ka.)] nadiṃ.

120. ‘‘Ayomayā simbaliyo, soḷasaṅgulakaṇṭakā;

Ubhato abhilambanti, duggaṃ vetaraṇiṃ [vettaraṇiṃ (syā. ka.)] nadiṃ.

121. ‘‘Te accimanto tiṭṭhanti, aggikkhandhāva ārakā;

Ādittā jātavedena, uddhaṃ yojanamuggatā.

122. ‘‘Ete vajanti [sajanti (sī. pī.), pajjanti (syā.)] niraye, tatte tikhiṇakaṇṭake;

Nāriyo ca aticārā [aticāriniyo (sī. syā. pī.)], narā ca paradāragū.

123. ‘‘Te patanti adhokkhandhā, vivattā vihatā puthū;

Sayanti vinividdhaṅgā, dīghaṃ jagganti sabbadā [saṃvariṃ (sī. pī.)].

124. ‘‘Tato ratyā vivasāne [vivasane (sī. syā. pī.)], mahatiṃ pabbatūpamaṃ;

Lohakumbhiṃ pavajjanti, tattaṃ aggisamūdakaṃ.

125. ‘‘Evaṃ divā ca ratto ca, dussīlā mohapārutā;

Anubhonti sakaṃ kammaṃ, pubbe dukkaṭamattano.

126. ‘‘Yā ca bhariyā dhanakkītā, sāmikaṃ atimaññati;

Sassuṃ vā sasuraṃ vāpi, jeṭṭhaṃ vāpi nanandaraṃ [nanandanaṃ (syā. ka.)].

127. ‘‘Tassā vaṅkena jivhaggaṃ, nibbahanti sabandhanaṃ;

Sa byāmamattaṃ kiminaṃ, jivhaṃ passati attani [attano (sī. syā.)];

Viññāpetuṃ na sakkoti, tāpane pecca paccati.

128. ‘‘Orabbhikā sūkarikā, macchikā migabandhakā;

Corā goghātakā luddā, avaṇṇe vaṇṇakārakā.

129. ‘‘Sattīhi lohakūṭehi, nettiṃsehi usūhi ca;

Haññamānā khāranadiṃ, papatanti [sampatanti (ka.)] avaṃsirā.

130. ‘‘Sāyaṃ pāto kūṭakārī, ayokūṭehi haññati;

Tato vantaṃ durattānaṃ, paresaṃ bhuñjare [bhuñjate (sī. syā. pī.)] sadā.

131. ‘‘Dhaṅkā bheraṇḍakā [bhedaṇḍakā (ka.)] gijjhā, kākoḷā ca ayomukhā;

Vipphandamānaṃ khādanti, naraṃ kibbisakārakaṃ [kibbisakārinaṃ (pī.)].

132. ‘‘Ye migena migaṃ hanti, pakkhiṃ vā pana pakkhinā;

Asanto rajasā channā, gantā [gatā (ka.)] te nirayussadaṃ [nirayaṃ adho (pī.)].

133. ‘‘Santo ca [santova (syā.)] uddhaṃ gacchanti, suciṇṇenidha kammunā;

Suciṇṇassa phalaṃ passa, saindā [sahindā (sī.)] devā sabrahmakā.

134. ‘‘Taṃ taṃ brūmi mahārāja, dhammaṃ raṭṭhapatī cara;

Tathā [tathā tathā (sī. syā. pī.)] rāja carāhi dhammaṃ, yathā taṃ suciṇṇaṃ nānutappeyya pacchā’’ti.

Saṃkiccajātakaṃ dutiyaṃ.

Saṭṭhinipātaṃ niṭṭhitaṃ.