521. Tesakuṇajātakaṃ (1)

1. ‘‘Vessantaraṃ taṃ pucchāmi, sakuṇa bhaddamatthu te;

Rajjaṃ kāretukāmena, kiṃ su kiccaṃ kataṃ varaṃ’’.

2. ‘‘Cirassaṃ vata maṃ tāto, kaṃso bārāṇasiggaho;

Pamatto appamattaṃ maṃ, pitā puttaṃ acodayi.

3. ‘‘Paṭhameneva vitathaṃ, kodhaṃ hāsaṃ nivāraye;

Tato kiccāni kāreyya, taṃ vataṃ āhu khattiya.

4. ‘‘Yaṃ tvaṃ tāta tapokammaṃ [tape kammaṃ (sī. syā. pī.)], pubbe katamasaṃsayaṃ;

Ratto duṭṭho ca yaṃ kayirā, na taṃ kayirā tato puna [punaṃ (pī.)].

5. ‘‘Khattiyassa pamattassa, raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana;

Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ.

6. ‘‘Sirī tāta alakkhī ca [sirī ca tāta lakkhī ca (syā. pī.)], pucchitā etadabravuṃ;

Uṭṭhāna [uṭṭhāne (syā.)] vīriye pose, ramāhaṃ anusūyake.

7. ‘‘Usūyake duhadaye, purise kammadussake;

Kālakaṇṇī mahārāja, ramati [ramāti (ka.)] cakkabhañjanī.

8. ‘‘So tvaṃ sabbesu suhadayo [so tvaṃ sabbesaṃ suhadayo (syā. pī.), so tvaṃ sabbe suhadayo (ka.)], sabbesaṃ rakkhito bhava;

Alakkhiṃ nuda mahārāja, lakkhyā bhava nivesanaṃ.

9. ‘‘Sa lakkhīdhitisampanno, puriso hi mahaggato;

Amittānaṃ kāsipati, mūlaṃ aggañca chindati.

10. ‘‘Sakkopi hi bhūtapati, uṭṭhāne nappamajjati;

Sa kalyāṇe dhitiṃ katvā, uṭṭhāne kurute mano.

11. ‘‘Gandhabbā pitaro devā, sājīvā [sañjīvā (pī.)] honti tādino;

Uṭṭhāhato [uṭṭhahato (syā. pī.)] appamajjato [mappamajjato (ka.)], anutiṭṭhanti devatā.

12. ‘‘So appamatto akkuddho [akkuṭṭho (pī.)], tāta kiccāni kāraya;

Vāyamassu ca kiccesu, nālaso vindate sukhaṃ.

13. ‘‘Tattheva te vattapadā, esāva [esā ca (pī.)] anusāsanī;

Alaṃ mitte sukhāpetuṃ, amittānaṃ dukhāya [dukkhāya (pī.)] ca’’.

14. ‘‘Sakkhisi tvaṃ [sakkhī tuvaṃ (sī. syā. pī.)] kuṇḍalini, maññasi khattabandhuni [khattiyabandhunī (pī.)];

Rajjaṃ kāretukāmena, kiṃ su kiccaṃ kataṃ varaṃ’’.

15. ‘‘Dveva tāta padakāni, yattha [yesu (pī.)] sabbaṃ patiṭṭhitaṃ;

Aladdhassa ca yo lābho, laddhassa cānurakkhaṇā.

16. ‘‘Amacce tāta jānāhi, dhīre atthassa kovide;

Anakkhā kitave tāta, asoṇḍe avināsake.

17. ‘‘Yo ca taṃ tāta rakkheyya, dhanaṃ yañceva te siyā;

Sūtova rathaṃ saṅgaṇhe, so te kiccāni kāraye.

18. ‘‘Susaṅgahitantajano, sayaṃ vittaṃ avekkhiya;

Nidhiñca iṇadānañca, na kare parapattiyā.

19. ‘‘Sayaṃ āyaṃ vayaṃ [āyavayaṃ (pī.)] jaññā, sayaṃ jaññā katākataṃ;

Niggaṇhe niggahārahaṃ, paggaṇhe paggahārahaṃ.

20. ‘‘Sayaṃ jānapadaṃ atthaṃ, anusāsa rathesabha;

Mā te adhammikā yuttā, dhanaṃ raṭṭhañca nāsayuṃ.

21. ‘‘Mā ca vegena kiccāni, karosi [kāresi (sī. syā. pī.)] kārayesi vā;

Vegasā hi kataṃ kammaṃ, mando pacchānutappati.

22. ‘‘Mā te adhisare muñca, subāḷhamadhikodhitaṃ [kopitaṃ (sī. syā.)];

Kodhasā hi bahū phītā, kulā akulataṃ gatā.

23. ‘‘Mā tāta issaromhīti, anatthāya patārayi;

Itthīnaṃ purisānañca, mā te āsi dukhudrayo.

24. ‘‘Apetalomahaṃsassa, rañño kāmānusārino;

Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ.

25. ‘‘Tattheva te vattapadā, esāva anusāsanī;

Dakkhassudāni puññakaro, asoṇḍo avināsako;

Sīlavāssu [sīlavāssa (ṭīkā)] mahārāja, dussīlo vinipātiko’’ [vinipātako (pī.)].

26. ‘‘Apucchimha kosiyagottaṃ [apucchimhā kosiyagottaṃ (syā.), apucchamhāpi kosikaṃ (pī.)], kuṇḍaliniṃ tatheva ca;

Tvaṃ dāni vadehi jambuka [jambuka tvaṃ dāni vadehi (syā. pī.)], balānaṃ balamuttamaṃ’’.

27. ‘‘Balaṃ pañcavidhaṃ loke, purisasmiṃ mahaggate;

Tattha bāhubalaṃ nāma, carimaṃ vuccate balaṃ.

28. ‘‘Bhogabalañca dīghāvu, dutiyaṃ vuccate balaṃ;

Amaccabalañca dīghāvu, tatiyaṃ vuccate balaṃ.

29. ‘‘Abhijaccabalaṃ ceva, taṃ catutthaṃ asaṃsayaṃ;

Yāni cetāni sabbāni, adhigaṇhāti paṇḍito.

30. ‘‘Taṃ balānaṃ balaṃ seṭṭhaṃ, aggaṃ paññābaṃ balaṃ [varaṃ (sī.)];

Paññābalenupatthaddho, atthaṃ vindati paṇḍito.

31. ‘‘Api ce labhati mando, phītaṃ dharaṇimuttamaṃ;

Akāmassa pasayhaṃ vā, añño taṃ paṭipajjati.

32. ‘‘Abhijātopi ce hoti, rajjaṃ laddhāna khattiyo;

Duppañño hi kāsipati, sabbenapi na jīvati.

33. ‘‘Paññāva sutaṃ vinicchinī [paññā sutavinicchinī (syā. pī.)], paññā kitti silokavaḍḍhanī [vaddhanī (pī.)];

Paññāsahito naro idha, api dukkhe sukhāni vindati.

34. ‘‘Paññañca kho asussūsaṃ, na koci adhigacchati;

Bahussutaṃ anāgamma, dhammaṭṭhaṃ avinibbhujaṃ.

35. ‘‘Yo ca dhammavibhaṅgaññū [yo dhammañca vibhāgaññū (pī.)], kāluṭṭhāyī matandito;

Anuṭṭhahati kālena, kammaphalaṃ tassa ijjhati [kammaphalaṃ tassijjhati, phalaṃ tassa samijjhati (ka.)].

36. ‘‘Anāyatana [nā’nāyatana (pī.)] sīlassa, anāyatana [nā’nāyatana (pī.)] sevino;

Na nibbindiyakārissa, sammadattho vipaccati.

37. ‘‘Ajjhattañca payuttassa, tathāyatanasevino;

Anibbindiyakārissa, sammadattho vipaccati.

38. ‘‘Yogappayogasaṅkhātaṃ, sambhatassānurakkhaṇaṃ;

Tāni tvaṃ tāta sevassu, mā akammāya randhayi;

Akammunā hi dummedho, naḷāgāraṃva sīdati’’.

39. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya;

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

40. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya;

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

41. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya;

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

42. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca;

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

43. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca…pe….

44. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhesu [raṭṭhe (pī.)] janapadesu ca…pe….

45. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇa [samaṇe (syā. ka.)] brāhmaṇesu ca…pe….

46. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya;

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

47. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho [dhammo suciṇṇo sukhamāvahati (ka.)];

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

48. ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, saindā [indo (pī.), sindā (ka.)] devā sabrahmakā;

Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado [pamādo (pī. ka.)].

49. ‘‘Tattheva te [vete (pī.)] vattapadā, esāva [esā ca (pī.)] anusāsanī;

Sappaññasevī kalyāṇī, samattaṃ sāma [sāmaṃ (ka.)] taṃ vidū’’ti.

Tesakuṇajātakaṃ paṭhamaṃ.