5. Upālivaggo

1. Bhāgineyyupālittheraapadānaṃ

1. ‘‘Khīṇāsavasahassehi, parivuto [pareto (ka. aṭṭha)] lokanāyako;

Vivekamanuyutto so, gacchate paṭisallituṃ.

2. ‘‘Ajinena nivatthohaṃ, tidaṇḍaparidhārako;

Bhikkhusaṅghaparibyūḷhaṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ.

3. ‘‘Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, sire katvāna añjaliṃ;

Sambuddhaṃ abhivādetvā, santhaviṃ lokanāyakaṃ.

4. ‘‘Yathāṇḍajā ca saṃsedā, opapātī jalābujā;

Kākādipakkhino sabbe, antalikkhacarā sadā.

5. ‘‘Ye keci pāṇabhūtatthi, saññino vā asaññino;

Sabbe te tava ñāṇamhi, anto honti samogadhā.

6. ‘‘Gandhā ca pabbateyyā ye, himavantanaguttame;

Sabbe te tava sīlamhi, kalāyapi na yujjare.

7. ‘‘Mohandhakārapakkhando, ayaṃ loko sadevako;

Tava ñāṇamhi jotante, andhakārā vidhaṃsitā.

8. ‘‘Yathā atthaṅgate sūriye, honti sattā tamogatā;

Evaṃ buddhe anuppanne, hoti loko tamogato.

9. ‘‘Yathodayanto ādicco, vinodeti tamaṃ sadā;

Tatheva tvaṃ buddhaseṭṭha, viddhaṃsesi tamaṃ sadā.

10. ‘‘Padhānapahitattosi, buddho loke sadevake;

Tava kammābhiraddhena, tosesi janataṃ bahuṃ.

11. ‘‘Taṃ sabbaṃ anumoditvā, padumuttaro mahāmuni;

Nabhaṃ abbhuggamī dhīro, haṃsarājāva ambare.

12. ‘‘Abbhuggantvāna sambuddho, mahesi padumuttaro;

Antalikkhe ṭhito satthā, imā gāthā abhāsatha.

13. ‘‘Yenidaṃ thavitaṃ ñāṇaṃ, opammehi samāyutaṃ;

Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.

14. ‘‘‘Aṭṭhārasañca khattuṃ so, devarājā bhavissati;

Pathabyā rajjaṃ tisataṃ, vasudhaṃ āvasissati.

15. ‘‘‘Pañcavīsatikkhattuñca, cakkavattī bhavissati;

Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.

16. ‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;

Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.

17. ‘‘‘Tusitā hi cavitvāna, sukkamūlena codito;

Hīnova jātiyā santo, upāli nāma hessati.

18. ‘‘‘So pacchā pabbajitvāna, virājetvāna pāpakaṃ;

Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.

19. ‘‘‘Tuṭṭho ca gotamo buddho, sakyaputto mahāyaso;

Vinayādhigataṃ tassa, etadagge ṭhapessati’.

20. ‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, katakicco anāsavo;

Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.

21. ‘‘Bhagavā cānukampī maṃ, vinayehaṃ visārado;

Sakakammābhiraddho ca, viharāmi anāsavo.

22. ‘‘Saṃvuto pātimokkhamhi, indriyesu ca pañcasu;

Dhāremi vinayaṃ sabbaṃ, kevalaṃ ratanākaraṃ [ratanaggharaṃ (ka.)].

23. ‘‘Mamañca guṇamaññāya, satthā loke anuttaro;

Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapesi maṃ.

24. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;

Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.

Itthaṃ sudaṃ āyasmā upālithero imā gāthāyo abhāsitthāti.

Bhāgineyyupālittherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.

2. Soṇakoḷivisattheraapadānaṃ

25. ‘‘Anomadassissa munino, lokajeṭṭhassa tādino;

Sudhāya lepanaṃ katvā, caṅkamaṃ kārayiṃ ahaṃ.

26. ‘‘Nānāvaṇehi pupphehi, caṅkamaṃ santhariṃ ahaṃ;

Ākāse vitānaṃ katvā, bhojayiṃ buddhamuttamaṃ.

27. ‘‘Añjaliṃ paggahetvāna, abhivādetvāna subbataṃ [pupphakaṃ (ka.)];

Dīghasālaṃ bhagavato, niyyādesimahaṃ tadā.

28. ‘‘Mama saṅkappamaññāya, satthā loke anuttaro;

Paṭiggahesi bhagavā, anukampāya cakkhumā.

29. ‘‘Paṭiggahetvāna sambuddho, dakkhiṇeyyo sadevake;

Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.

30. ‘‘‘Yo so haṭṭhena cittena, dīghasālaṃ adāsi [akāsi (sī.)] me;

Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.

31. ‘‘‘Imassa maccukālamhi, puññakammasamaṅgino;

Sahassayuttassaratho, upaṭṭhissati tāvade.

32. ‘‘‘Tena yānenayaṃ poso, devalokaṃ gamissati;

Anumodissare devā, sampatte kusalabbhave [kusale bhave (sī. syā.)].

33. ‘‘‘Mahārahaṃ byamhaṃ seṭṭhaṃ, ratanamattikalepanaṃ;

Kūṭāgāravarūpetaṃ, byamhaṃ ajjhāvasissati.

34. ‘‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramissati;

Pañcavīsati kappāni, devarājā bhavissati.

35. ‘‘‘Sattasattatikkhattuñca, cakkavattī bhavissati;

Yasodharasanāmā [yasedharā samānā (sī.)] te, sabbepi ekanāmakā.

36. ‘‘‘Dve sampattī anubhotvā, vaḍḍhetvā [cinitvā (syā.)] puññasañcayaṃ;

Aṭṭhavīsatikappamhi, cakkavattī bhavissati.

37. ‘‘‘Tatrāpi byamhaṃ pavaraṃ, vissakammena māpitaṃ;

Dasasaddāvivittaṃ taṃ, puramajjhāvasissati.

38. ‘‘‘Aparimeyye ito kappe, bhūmipālo mahiddhiko;

Okkāko nāma nāmena, rājā raṭṭhe bhavissati.

39. ‘‘‘Soḷasitthisahassānaṃ, sabbāsaṃ pavarā ca sā [pavarāva yā (syā.), pavarā piyā (?)];

Abhijātā khattiyānī, nava putte janessati.

40. ‘‘‘Nava putte janetvāna, khattiyānī marissati;

Taruṇī ca piyā kaññā, mahesittaṃ karissati.

41. ‘‘‘Okkākaṃ tosayitvāna, varaṃ kaññā labhissati;

Varaṃ laddhāna sā kaññā, putte pabbājayissati.

42. ‘‘‘Pabbājitā ca te sabbe, gamissanti naguttamaṃ;

Jātibhedabhayā sabbe, bhaginīhi vasissare [saṃvasissare (sī.)].

43. ‘‘‘Ekā ca kaññā byādhīhi, bhavissati parikkhatā [purakkhatā (syā. ka.)];

Mā no jāti pabhijjīti, nikhaṇissanti khattiyā.

44. ‘‘‘Khattiyo nīharitvāna, tāya saddhiṃ vasissati;

Bhavissati tadā bhedo, okkākakulasambhavo.

45. ‘‘‘Tesaṃ pajā bhavissanti, koḷiyā nāma jātiyā;

Tattha mānusakaṃ bhogaṃ, anubhossatinappakaṃ.

46. ‘‘‘Tamhā kāyā cavitvāna, devalokaṃ gamissati;

Tatrāpi pavaraṃ byamhaṃ, labhissati manoramaṃ.

47. ‘‘‘Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito;

Āgantvāna manussattaṃ, soṇo nāma bhavissati.

48. ‘‘‘Āraddhavīriyo pahitatto, padahaṃ satthu sāsane;

Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.

49. ‘‘‘Anantadassī bhagavā, gotamo sakyapuṅgavo;

Visesaññū mahāvīro, aggaṭṭhāne ṭhapessati’.

50. ‘‘Vuṭṭhamhi deve caturaṅgulamhi, tiṇe anileritaaṅgaṇamhi;

Ṭhatvāna yogassa payuttatādino, tatottariṃ pāramatā na vijjati.

51. ‘‘Uttame damathe danto, cittaṃ me supaṇīhitaṃ;

Bhāro me ohito sabbo, nibbutomhi anāsavo.

52. ‘‘Aṅgīraso mahānāgo, abhijātova kesarī;

Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapesi maṃ.

53. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.

Itthaṃ sudaṃ āyasmā soṇo koḷiviso [koḷiyavesso (sī. syā.), koṭikaṇṇo (ka.)] thero imā gāthāyo abhāsitthāti.

Soṇakoḷivisattherassāpadānaṃ dutiyaṃ.

3. Kāḷigodhāputtabhaddiyattheraapadānaṃ

54. ‘‘Padumuttarasambuddhaṃ, mettacittaṃ mahāmuniṃ;

Upeti janatā sabbā, sabbalokagganāyakaṃ.

55. ‘‘Sattukañca baddhakañca [vatthaṃ senāsanañceva (sī.), sattukañca padakañca (sī. aṭṭha.), sattukañca pavākañca (syā.)], āmisaṃ pānabhojanaṃ;

Dadanti satthuno sabbe, puññakkhette anuttare.

56. ‘‘Ahampi dānaṃ dassāmi, devadevassa tādino;

Buddhaseṭṭhaṃ nimantetvā, saṅghampi ca anuttaraṃ.

57. ‘‘Uyyojitā mayā cete, nimantesuṃ tathāgataṃ;

Kevalaṃ bhikkhusaṅghañca, puññakkhettaṃ anuttaraṃ.

58. ‘‘Satasahassapallaṅkaṃ, sovaṇṇaṃ gonakatthataṃ;

Tūlikāpaṭalikāya, khomakappāsikehi ca;

Mahārahaṃ paññāpayiṃ, āsanaṃ buddhayuttakaṃ.

59. ‘‘Padumuttaro lokavidū, devadevo narāsabho;

Bhikkhusaṅghaparibyūḷho, mama dvāramupāgami.

60. ‘‘Paccuggantvāna sambuddhaṃ, lokanāthaṃ yasassinaṃ;

Pasannacitto sumano, abhināmayiṃ saṅgharaṃ [sakaṃ gharaṃ (sī.)].

61. ‘‘Bhikkhūnaṃ satasahassaṃ, buddhañca lokanāyakaṃ;

Pasannacitto sumano, paramannena tappayiṃ.

62. ‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;

Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.

63. ‘‘‘Yenidaṃ āsanaṃ dinnaṃ, sovaṇṇaṃ gonakatthataṃ;

Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.

64. ‘‘‘Catusattatikkhattuṃ so, devarajjaṃ karissati;

Anubhossati sampattiṃ, accharāhi purakkhato.

65. ‘‘‘Padesarajjaṃ sahassaṃ, vasudhaṃ āvasissati;

Ekapaññāsakkhattuñca, cakkavattī bhavissati.

66. ‘‘‘Sabbāsu bhavayonīsu, uccākulī [uccākule (ka.)] bhavissati;

So ca pacchā pabbajitvā, sukkamūlena codito;

Bhaddiyo nāma nāmena, hessati satthu sāvako.

67. ‘‘‘Vivekamanuyuttomhi, pantasenanivāsahaṃ;

Phalañcādhigataṃ sabbaṃ, cattaklesomhi ajjahaṃ.

68. ‘‘‘Mama sabbaṃ [kammaṃ (?)] abhiññāya, sabbaññū lokanāyako;

Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapesi maṃ’.

69. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.

Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhaddiyo kāḷigodhāya putto thero imā gāthāyo abhāsitthāti.

Bhaddiyassa kāḷigodhāya puttattherassāpadānaṃ tatiyaṃ.

4. Sanniṭṭhāpakattheraapadānaṃ

70. ‘‘Araññe kuṭikaṃ katvā, vasāmi pabbatantare;