42. Bhaddālivaggo

1. Bhaddālittheraapadānaṃ

1. ‘‘Sumedho nāma sambuddho, aggo kāruṇiko muni;

Vivekakāmo lokaggo, himavantamupāgami.

2. ‘‘Ajjhogāhetvā himavaṃ, sumedho lokanāyako;

Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.

3. ‘‘Samādhiṃ so samāpanno, sumedho lokanāyako;

Sattarattindivaṃ buddho, nisīdi purisuttamo.

4. ‘‘Khāribhāraṃ [khārikājaṃ (sī.)] gahetvāna, vanamajjhogahiṃ ahaṃ;

Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ.

5. ‘‘Sammajjaniṃ gahetvāna, sammajjitvāna assamaṃ;

Catudaṇḍe ṭhapetvāna, akāsiṃ maṇḍapaṃ tadā.

6. ‘‘Sālapupphaṃ āharitvā, maṇḍapaṃ chādayiṃ ahaṃ;

Pasannacitto sumano, abhivandiṃ tathāgataṃ.

7. ‘‘Yaṃ vadanti sumedhoti, bhūripaññaṃ sumedhasaṃ;

Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.

8. ‘‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgamuṃ;

Asaṃsayaṃ buddhaseṭṭho, dhammaṃ deseti cakkhumā.

9. ‘‘‘Sumedho nāma sambuddho, āhutīnaṃ paṭiggaho;

Devasaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.

10. ‘‘‘Yo me sattāhaṃ maṇḍapaṃ, dhārayī sālachāditaṃ;

Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.

11. ‘‘‘Devabhūto manusso vā, hemavaṇṇo bhavissati;

Pahūtabhogo hutvāna, kāmabhogī bhavissati.

12. ‘‘‘Saṭṭhi nāgasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;

Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.

13. ‘‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;

Sāyaṃ pāto [sāyapāto (pī.)] upaṭṭhānaṃ, āgamissantimaṃ naraṃ;

Tehi nāgehi parivuto, ramissati ayaṃ naro.

14. ‘‘‘Saṭṭhi assasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;

Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhino.

15. ‘‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;

Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

16. ‘‘‘Saṭṭhi rathasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;

Dīpā athopi veyagghā, sannaddhā ussitaddhajā.

17. ‘‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;

Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

18. ‘‘‘Saṭṭhi gāmasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso;

Pahūtadhanadhaññāni, susamiddhāni sabbaso;

Sadā pātubhavissanti, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

19. ‘‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī;

Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

20. ‘‘‘Aṭṭhārase kappasate, devaloke ramissati;

Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī bhavissati.

21. ‘‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjaṃ karissati;

Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.

22. ‘‘‘Tiṃsakappasahassamhi, okkākakulasambhavo;

Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.

23. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;

Sabbāsave pariññāya, viharissatināsavo’.

24. ‘‘Tiṃsakappasahassamhi, addasaṃ lokanāyakaṃ;

Etthantaramupādāya, gavesiṃ amataṃ padaṃ.

25. ‘‘Lābhā mayhaṃ suladdhaṃ me, yamahaññāsi sāsanaṃ;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

26. ‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;

Tava ñāṇaṃ pakittetvā, pattomhi acalaṃ padaṃ.

27. ‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;

Sabbattha sukhito homi, phalaṃ me ñāṇakittane.

28. ‘‘Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ, carimo vattate bhavo;

Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.

29. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;

Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.

30. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

31. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;

Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.

Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhaddālitthero imā gāthāyo abhāsitthāti.

Bhaddālittherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.

2. Ekachattiyattheraapadānaṃ

32. ‘‘Candabhāgānadītīre, assamo sukato mama;

Susuddhapulinākiṇṇo, pannasālā sumāpitā.

33. ‘‘Uttānakūlā nadikā, supatitthā manoramā;

Macchakacchapasampannā [… sañchannā (ka.)], susumāranisevitā.

34. ‘‘Acchā dīpī ca mayūrā, karavīkā ca sāḷikā;

Kūjanti sabbadā ete, sobhayantā mamassamaṃ.

35. ‘‘Kokilā mañjubhāṇī ca, haṃsā ca madhurassarā;

Abhikūjanti te tattha, sobhayantā mamassamaṃ.

36. ‘‘Sīhā byagghā varāhā ca, accha [vaka (sī. pī.), bakā (syā.), vakā (ka.)] kokataracchakā;

Giriduggamhi nādenti, sobhayantā mamassamaṃ.

37. ‘‘Eṇīmigā ca sarabhā, bheraṇḍā sūkarā bahū;

Giriduggamhi nādenti, sobhayantā mamassamaṃ.

38. ‘‘Uddālakā campakā ca, pāṭalī sinduvārakā;

Atimuttā asokā ca, sobhayanti mamassamaṃ [pupphanti mama assame (sī. pī.)].

39. ‘‘Aṅkolā yūthikā ceva, sattalī bimbijālikā;

Kaṇikārā ca pupphanti, sobhayantā mamassamaṃ [kaṇikākaṇikārā ca, pupphanti mama assame (sī. syā. pī.)].

40. ‘‘Nāgā sālā ca saḷalā, puṇḍarīkettha pupphitā;

Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.

41. ‘‘Ajjunā asanā cettha, mahānāmā ca pupphitā;

Sālā ca kaṅgupupphā ca, sobhayanti mamassamaṃ.

42. ‘‘Ambā jambū ca tilakā, nimbā ca sālakalyāṇī;

Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.

43. ‘‘Asokā ca kapiṭṭhā ca, girimālettha [bhaginimālettha (sī. pī.), bhaginimālā ca (syā.)] pupphitā;

Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.

44. ‘‘Kadambā kadalī ceva, isimuggā ca ropitā;

Dhuvaṃ phalāni dhārenti, sobhayantā mamassamaṃ.

45. ‘‘Harītakā āmalakā, ambajambuvibhītakā;

Kolā bhallātakā billā, phalino mama assame.

46. ‘‘Avidūre pokkharaṇī, supatitthā manoramā;

Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca.

47. ‘‘Gabbhaṃ gaṇhanti padumā, aññe pupphanti kesarī;

Opattakaṇṇikā ceva, pupphanti mama assame.

48. ‘‘Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā muñjarohitā;

Acchodakamhi vicaraṃ, sobhayanti mamassamaṃ.

49. ‘‘Nayitā ambagandhī ca, anukūle ca ketakā;

Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.

50. ‘‘Madhu bhisamhā savati, khīrasappi muḷālibhi;

Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.

51. ‘‘Pulinā sobhanā tattha, ākiṇṇā jalasevitā;

Opupphā pupphitā senti, sobhayantā mamassamaṃ.

52. ‘‘Jaṭābhārena bharitā, ajinuttaravāsanā;

Vākacīradharā sabbe, sobhayanti mamassamaṃ.

53. ‘‘Yugamattamapekkhantā, nipakā santavuttino;

Kāmabhoge anapekkhā, vasanti mama assame.

54. ‘‘Parūḷhakacchanakhalomā, paṅkadantā rajassirā;

Rajojalladharā sabbe, vasanti mama assame.

55. ‘‘Abhiññāpāramippattā, antalikkhacarā ca te;

Uggacchantā nabhaṃ ete, sobhayanti mamassamaṃ.

56. ‘‘Tehi sissehi parivuto, vasāmi vipine tadā;

Rattindivaṃ na jānāmi, sadā jhānasamappito.

57. ‘‘Bhagavā tamhi samaye, atthadassī mahāmuni;

Tamandhakāraṃ nāsento, uppajji lokanāyako.

58. ‘‘Atha aññataro sisso, āgacchi mama santikaṃ;

Mante ajjhetukāmo so, chaḷaṅgaṃ nāma lakkhaṇaṃ.

59. ‘‘Buddho loke samuppanno, atthadassī mahāmuni;

Catusaccaṃ pakāsento, deseti amataṃ padaṃ.

60. ‘‘Tuṭṭhahaṭṭho pamudito, dhammantaragatāsayo;

Assamā abhinikkhamma, idaṃ vacanamabraviṃ.

61. ‘‘‘Buddho loke samuppanno, dvattiṃsavaralakkhaṇo;

Etha sabbe gamissāma, sammāsambuddhasantikaṃ’.

62. ‘‘Ovādapaṭikarā te, sadhamme pāramiṃ gatā;

Sādhūti sampaṭicchiṃsu, uttamatthagavesakā.

63. ‘‘Jaṭābhārabharitā te [jaṭābhārena bharitā (ka.)], ajinuttaravāsanā;

Uttamatthaṃ gavesantā, nikkhamiṃsu vanā tadā.

64. ‘‘Bhagavā tamhi samaye, atthadassī mahāyaso;

Catusaccaṃ pakāsento, deseti amataṃ padaṃ.

65. ‘‘Setacchattaṃ gahetvāna, buddhaseṭṭhassa dhārayiṃ;

Ekāhaṃ dhārayitvāna, buddhaseṭṭhaṃ avandahaṃ.

66. ‘‘Atthadassī tu bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;

Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.

67. ‘‘‘Yo me chattaṃ adhāresi, pasanno sehi pāṇibhi;

Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.

68. ‘‘‘Imassa jāyamānassa, devatte atha mānuse;

Dhāressati sadā chattaṃ, chattadānassidaṃ phalaṃ.

69. ‘‘‘Sattasattatikappāni, devaloke ramissati;

Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī bhavissati.

70. ‘‘‘Sattasattatikkhattuñca, devarajjaṃ karissati;

Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.

71. ‘‘‘Aṭṭhārase kappasate, gotamo sakyapuṅgavo;

Tamandhakāraṃ nāsento, uppajjissati cakkhumā.

72. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;