19. Catthe

Anekaṃsyādyantaṃ catthe ekatthaṃ vā hoti. Samuccayo anvācayo itarītarayogo samāhāroti casaddassa attho catubbidho.

Tattha samuccayā+nvācayesu samāso na hoti, kriyāsāpekkhatāya nāmānaṃ aññamaññaṃ ayuttatthattā, yathā-cīvaraṃ piṇḍapātañca paccayaṃ sayanāsanaṃ adāsi, dānañca dehi, sīlañcarakkhāhi. Itarītarayoge samāhāre ca aññamaññāpekkhattā samāso.

Ubhayatthapadhāne catthe katha+mekatthībhāvo sambhave+ti ce, vuttañhi –

Sappadhānāpi yattha+tthā, mitho sāpekkhatā iva;

Kriyāsambandhasāmaññā, catthe+katthaṃ ta+duccateti.

Yasmā ekatthībhāvepi satīyasatīyatthe padhānaṃ, tasmā idaṃ vuccate –

Na+ññamaññaṃ visesenti, catthe atthā padāniva;

Satthavutyī ato tesaṃ, padhānatthaṃ+bhiyujjate.

Itarītarayogo ca, samāhārotya+yaṃ dvidhā;

Samāso tu imaṃ aññe, jānante dvandanāmato.

Itarītarayogasmiṃ+vayavatthassa sambhavo;

Samudāyatirobhāvo, paraṃva liṅga+massa ca.

Samudāyabbhavo yasmiṃ+vayavā ca tirohitā;

Samāhārotya+yaṃ cattho, so ca hoti napuṃsake.

Itarītarayogo yathā-sāriputto ca moggallāno ca sāriputtamoggallānā, bho sāriputtamoggallānā iccādi. Avayavapadhānattā bahuvacanameva. Samaṇā ca brāhmaṇā ca samaṇabrāhmaṇā, evaṃ brāhmaṇagahapatikā, khattiyabrāhmaṇā, devamanussā, candimasūriyā.