Ekūnasaṭṭhima pariccheda

Caturājacariya niddeso

1. Tadārañño nujāmittā, tassa puttā tayo’pi ca;

Mahāmaccā cayatayo, tathā yatanavāsino.

2. Tabbete ādipādassa, rohaṇe vasato sato;

Anārocāpayitvāna, bhūpālamatasāsanaṃ.

3. Sambhūyamantayitvāna, samānacchandataṃ gatā;

Adaṃsu yuvarājassa, laṅkārajjābhisecanaṃ.

4. Oparajje nivesesuṃ, mānabharaṇanāmakaṃ;

Kumāraṃ pubbacāritta-maggaṃ laṅghittha te’khilā.

5. Tayo’tha bhātaro sabbe, te māṇabharaṇādayo;

Jayabāhumahīpāla-sahitā sahasā tadā.

6. Muttāmaṇippabhūtikaṃ, ratanaṃ sārasammataṃ;

Sabbaṃ hatthagataṃ katvā, vāhanañca gajādikaṃ.

7. Sakalaṃ balamādāya, pulatthinagarā tadā;

Khippaṃ taṃ vikkamabhujaṃ, gaṇhisāmā’ti nikkhamuṃ.

8. Sutvā pavattiṃ sakalaṃ, imaṃ vikkamabāhuso;

Tā tassantimasakkāraṃ, vidhātuṃ handano labhiṃ.

9. Idāni khippaṃ gantvāna, pulatthinagaraṃ tahiṃ,

Tā tassāḷāhanaṭṭhāna dassane neva so ahaṃ.

10. Sokabhāraṃ vinodessaṃ, mama ceto gataṃ iti;

Katadaḷha vavatthāno, viniggamma tato purā.

11. Pulatthipuramāgacchaṃ, ādipādo’ti sāsaso;

Sattaṭṭhasatasaṅkhena, balena parivārito.

12. Antarālapatheyeva, guttahālakamaṇḍale;

Gāme pana samukkavhe, disvā senaṅgamāgataṃ.

13. Mahantaṃ yuddhasannaddhaṃ, ekavīro bhayātiko;

Yujjhitvā te palāpesi, khaṇeneva disodisaṃ.

14. Tayo te bhātaro tattha, sampattāva jayā tato;

Abhimānuddhatā khippaṃ, annayha balavāhanaṃ.

15. Ādipādakajambūti, vissutamhi padesake;

Saṅgāmesuṃ parājesi, bhiyyo yujjhittha so tayo.

16. Tatiyaṃ kaṭagāmasmiṃ, kāḷavāpyaṃ catutthakaṃ;

Pañcamaṃ uddhaṭadvāre, chaṭṭhaṃso paṅkavelake.

17. Tehi yuddhaṃ karitvāna, gahītavijayo sadā;

Pulatthipuramāgañci, sahāmacca parijjano.

18. Sacintitakkameneva, passitvāḷāhanaṃ pitu;

Vidūritamahāseko, laddhassāso purevasaṃ.

19. Dukkhe sahāya bhūtāna-mattano so yathārahaṃ;

Amaccānamadā sabba-bhoge ṭhānantare hi so.

20. Bhaṭānañcāpi sabbesaṃ, sahāyātānamattano;

Anurūpamadā vuttiṃ, saraṃ dukkhasahāyataṃ.

21. Māṇābharaṇabhūpopi, saddhiṃ sesehi bhātūhi;

Karitvā rohaṇaṃ passaṃ, rohaṇañca sahatthagaṃ.

22. Tato kittisirīmeghe, sadvādasasahassakaṃ;

Raṭṭhaṃ datvāna vasituṃ, tahiṃyeva samādisi.

23. Āṇatto bhātarākitti-sirīmegho janādhipo;

Gantvā vasi puretattha, mahānāgahulavhaye.

24. Sirīvallabhanāmassa, kumārassāpi cādisi;

Desamaṭṭhasahassavhaṃ, datvāna vasituṃ tahiṃ.

25. Tatheva sopi gantvāna, uddhanadvāranāmakaṃ;

Gāmaṃ katvā rājadāniṃ, vasanto anusāsitaṃ.

26. Sayañca sahasenāya, gantvā dakkhiṇapassakaṃ;

Vīrabāhūti paññāto, puṅkhagāmaṃ samāvasi.

27. Mātā ca tiṇṇaṃ bhātūnaṃ, jayabāhu ca bhūmipo;

Nivasiṃsu tadā kitti-sirimeghassa santike.

28. Tato saṃvacchare’tīte, te māṇabharaṇādayo;

Tenattani kataṃ yuddhe, sabbaṃ vikkamabāhunā.

29. Durārohaṃ mahantaṃ taṃ, parājayatarābhavaṃ;

Anussarantabahuso, abhimānasamunnatā.

30. Muddhābhisittarājūna-mekākīrājaraṭṭhakaṃ;

Vināyamabhisekena, kathaṃ nāmānubhossati.

31. Iti issā parattañca, yātā saṅgayhasāvake;

Bhiyyo sambhūyasaṅgāma-karaṇatthāya nikkhamuṃ.

32. Sutvā tamatthaṃ dūtehi, so vikkamabhujopi ca;

Agā tesaṃva visayaṃ, mahāsenāpurakkhato.

33. Dese dakkhiṇake bodhi-senapabbatagāmake;

Yujjhitvā te parājesi, tayo vikkamabāhuso.

34. Ripavo dāni me sabbe, ummūlessāmahaṃ iti;

Palāyante nubandhittha, padānupadikaṃ’va te.

35. Te ca duggaṃ palāyiṃsu, pañcayojanaraṭṭhake;

Khippaṃ pāvekkhi kalyāṇiṃ, so’pi te gahaṇatthiko.

36. Vīro ariyadesiyo, vīradevoti pākaṭo;

Paḷandīpissaro eko, bhūsaṃ sahasiko tadā.

37. Saddhiṃ sūrehi yodhehi, mahātitthamhi otari;

Kātuṃ hatthagahaṃ sakkā, laṃkādīpanti cintiya.

38. So vikkamabhujo sutvā, pavattiṃ bhūbhujo tadā;

Yāvatā nātra laṃkāyaṃ, laddhogāho bhavissati.

39. Tāva ummūlanīyoti, kalyāṇimhā viniggato;

Mahātitthamhi mannāra-nāmakaṃ gāmakaṃ gato.

40. Katvāna vīradevo’pi, saṅgāmaṃ tena rājinā;

Anīkaṅgādayo rāja-putte dve bhātaropi ca.

41. Senādhināyakañceva, kittināmappakāsitaṃ;

Ghātetvā sahasā vīra-sammate ca bahūjane.

42. Gāhetvā jīvaggāhaṃso, rakkhakañca camūpatiṃ;

Sabalaṃ taṃ parājetvā, anubandhi padāpadaṃ.

43. Palāyamāno so bhīto, āgantvāna nijaṃ puraṃ;

Hatthasāraṃ samādāya, koṭṭhasāraṃ gato lahuṃ.

44. Pacchato pacchato vīra-devo tamanubandhiya;

Āgantvāna purevāsaṃ, katipāhaṃ vidhāyaso.

45. Gaṇhituṃ vikkamabhujaṃ, tattheva turitaṃ agā;

Pesayitvā sakaṃ sopi, mahantaṃ sakalaṃ balaṃ.

46. Yujjhāpetvāna ghātetvā, gāme antaraviṭṭhike;

Mahākaddamaduggamhi, vīradevaṃ mahabbalo.

47. Abhisekaṃ vināyeva, pulatthi nagare vasaṃ;

Akāsi rājaraṭṭhassa, pasāsanavidhiṃ vibhū.

48. Apanīyaraṇe chandaṃ, bhātaropi tayo tato;

Āvasiṃsu yathāpubbaṃ, gantvā raṭṭhaṃ sakaṃ sakaṃ.

49. Caturopi mahīpālā, yatamānā ciraṃ tahiṃ;

Ekacchattaṅkitaṃ kātuṃ, neva sakkhiṃsu sabbaso.

50. Anisammakāribhāvena, kulīne parihāpayuṃ;

Ṭhapesuñca mahantatte, hīne sābhimate jane.

51. Vaḍḍhitaṃnekadhā sammā, raññā vijayabāhunā;

Sāsanañca tathālokaṃ, hāpayiṃsu subuddhino.

52. Kulīnānaṃ manussāna-mabhāvepi ca tādise;

Dose vittaṃ tadāyattaṃ, pasayhāvahariṃsu ca.

53. Pīḷetuṃ sakalaṃ loka-muddharantādhikaṃ baliṃ;

Ucchūva ucchuyantete, khīṇako sādhanesino.

54. Uddharitvāna buddhādi-santake bhogagāmake;

So vikkamabhujo rājā, sevakesu samappayī.

55. Pulatthinagare neka-vihāre dhātumaṇḍite;

Sova desantarīyānaṃ, bhaṭānaṃ vasituṃ adā.

56. Saddhehi pattadhātussa, dāṭhādhātuvarassa ca;

Pūjanatthāya dinnāni, maṇimuttādikāni ca.

57. Candanāgarukappuraṃ, suvaṇṇādimayā bahū;

Paṭimāyo ca acchijja, yathākāmaṃ vayaṃ nayī.

58. Sāsanassa ca lokassa, kriyamānamupaddavaṃ;

Passantā bahuso tasmiṃ, tadā nibbannamānasā.

59. Aṭṭhamūlavihāresu, yatayo garusammatā;

Paṃsukūlikabhikkhū ca, koṭṭhāsadvayanissitā.

60. Evaṃ titthiyatulyānaṃ, sāsanopaddavaṃ bahuṃ;

Karontānaṃ sakā sambhā-payātaṃ pavaraṃ iti.

61. Dāṭhādhātuvaraṃ patta-dhātumādāya rohaṇaṃ;

Gantvā vāsamakappesuṃ, phāsuṭhāne tahiṃ tahiṃ.

62. Tatheva phāsuṭhānesu, vippakiṇṇā tahiṃ tahiṃ;

Te kulīnā nilīnā’va, hutvā vāsamakappayuṃ.

63. Pakkhadvayamahīpāla-gayhāsīmā suṭhāpitā;

Sāmantā aññamaññehi, karonto bahuso raṇaṃ.

64. Susamiddhesu nekesu, gāmesu nigamesu ca;

Aggiṃ dentā taḷāke ca, chindantā jalapūrite.

65. Nāsentā sabbathā sabba-mātikāvaraṇāni ca;

Chindantā nāḷikerādi, so pakāre ca bhūruhe.

66. Yathā porāṇakaggāma-ṭhānantipi na ñāyate;

Vināsesuṃ tathā raṭṭhaṃ, aññamaññavirodhino.

67. Te ca bhūmi patīgāma-vilopaṃ patthamosanaṃ;

Kārentā nijacārehi, ācaruṃ lokupaddavaṃ.

68. Kulīnānaṃ manussānaṃ, dāsakammakarāpi ca;

Sasāmino’ti vattantā, nissaṅkā vītabhītikā.

69. Hutvā yudhīyā rājūnaṃ, abbhantarapavattino;

Balavantatarā jātā, laddhaṭhānantarā tadā.

70. Janā samantakūṭādi-nekadugganivāsino;

Adentā bhūmipālānaṃ, pubbapaṭṭhapitaṃ karaṃ.

71. Rājāṇamagaṇentā te, gatā dāmarikattanaṃ;

Sakaṃ sakaṃ’va visaya-māvasiṃsu samuddhatā.

72. Anatthe nicitā nāma, parivattanti sabbatā;

Iti vattabba taṃyeva, yātaṃ laṅkātalaṃ tadā.

73. Evaṃ gāmakabhojakā viya bhusaṃtejo vihīnā sadā;

Accantaṃ byasanāti sattahadayā rājābhimānujjhitā.

74. Niccaṃ attaparatthasiddhividhurāsaṅgā vihīnāsayā;

Sabbe te vihariṃsu bhūmipatayo cārittamaggātigā.