Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
Mahāvaṃsapāḷi
Pathamapariccheda
Mahiyaṅgaṇāgamanaṃ
1. Namassitvāna sambuddhaṃ, susuddhaṃ suddhavaṃsajaṃ;
Mahāvaṃsaṃ pavakkhāmi, nānānūnādhikārikaṃ.
2. Porāṇehi kato’peso, ativitthārito kvaci;
Atīva kvaci saṃkhitto, anekapunaruttako.
3. Vajjitaṃ tehi dosehi, sukhaggahaṇadhāraṇaṃ;
Pasādasaṃvegakaraṃ, sutito ca upāgataṃ.
4. Pasādajanake ṭhāne, tathā saṃvegakārake;
Janayanto pasādañca, saṃvegañca suṇātha taṃ.
5. Dīpaṅkarañhi sambuddhaṃ, passitvā no jino purā;
Lokaṃ dukkhā pamocetuṃ, bodhāya paṇidhiṃ akā.
6. Tato tañceva sambuddhaṃ, koṇḍaññaṃ maṅgalaṃ muniṃ;
Sumanaṃ revataṃ buddhaṃ, sobhitañca mahāmuniṃ.
7. Anomadassiṃ sambuddhaṃ, padumaṃ nāradaṃ jinaṃ;
Padumuttarasambuddhaṃ, sumedhañca tathāgataṃ.
8. Sujātaṃ piyadassiñca, atthadassiñca nāyakaṃ;
Dhammadassiñca siddhatthaṃ, tissaṃ phussajinaṃ tathā.
9. Vipassiṃ sikhīsambuddhaṃ, sambuddhaṃ vessabhuṃ vibhuṃ;
Kakusandhañca sambuddhaṃ, koṇāgamanameva ca.
10. Kassapaṃ sugatañca’me, sambuddhe catuvīsati;
Ārādhetvā mahāvīro, tehi bodhāya byākato.
11. Puretvā pāramī sabbā, patvā sambodhimuttamaṃ;
Uttamo gotamo buddho, satte dukkhā pamocayi.
12. Magadhesu ruvelāyaṃ, bodhimūle mahāmuni;
Visākhapuṇṇamāyaṃ so, patto sambodhimuttamaṃ.
13. Sattāhāni tahiṃ satta, so vimuttisukhaṃ paraṃ;
Vindantaṃ madhurattañca, dassayanto vasī vasi.
14. Tato bārāṇasiṃ gantvā, dhammacakkaṃ pagattayi;
Tattha vassa vasanto’va, saṭṭhiṃ arahataṃ akā.
15. Te dhammadesanatthāya, vissajjetvāna bhikkhavo;
Vinetvā ca tato tiṃsa-sahā ye bhaddavaggiye.
16. Sahassajaṭile nātho, vinetuṃ kassapādike;
Hemante uruvelāyaṃ, vasite paripācayaṃ.
17. Uruvelakassapassa, mahāyaññe upaṭṭhite;
Tassa’ttano nāgamane, icchācāraṃ vijāniya.
18. Uttarakuruto bhikkhaṃ, āharitvā rimaddano;
Anotattadahe bhutvā, sāyanhasamaye sayaṃ.
19. Bodhito navame māse, phussapuṇṇamiyaṃ jino;
Laṅkādīpaṃ visodhetuṃ, laṅkādīpamupāgami.
20. Sāsanujjotanaṃ ṭhānaṃ, laṃkā ñātā jinena hi;
Yakkhapuṇṇāya laṅkāya, yakkhā nibbā siyāti ca.
21. Ñātova laṅkāmajjhamhi, gaṅgābhīre manorame;
Tiyojanāya te ramme, ekayojanavitthate.
22. Mahānāgavanuyyāne, yakkhasaṅgāmabhūmiyā;
Laṅkādīpaṭṭhayakkhānaṃ, mahāyakkhasamāgamo.
23. Upāgato taṃ sugato, mahāyakkhasamāgamaṃ;
Samāgamassa majjhamhi, tattha tesaṃ siropari.
24. Mahiyaṅgaṇathūpassa, ṭhāne vehāyasaṃ jino;
Vuṭṭhivātandhakāresi, tesaṃ saṃvejanaṃ akā.
25. Te bhayaṭṭhā’bhayaṃ yakkhā, ayācuṃ abhayaṃ jinaṃ;
Jino abhayado āha, yakkhe te’ti bhayaddīte.
26. Yakkhā bhayaṃ vo dukkhañca, harissāmi idaṃ ahaṃ;
Tumhe nisajjaṭhānaṃ me, samaggā detha no idha.
27. Āhu te sugataṃ yakkhā, dema mārisa te idha;
Sabbepi sakalaṃ dīpaṃ, dehi no abhayaṃ tuvaṃ.
28. Bhayaṃ sītaṃ tamaṃ tesaṃ, hantvā taṃ dinnabhūmiyaṃ;
Cammakkhandhaṃ attharitvā, tatthā’ sīno jino tato.
29. Cammakkhaṇḍaṃ pasāresi, ādittaṃ taṃ samantato;
Ghammābhibhūtā te bhītā, ṭhitā ante samantato.
30. Giridīpaṃ tato nātho, rammaṃ tesaṃ idhā’nayi;
Tesu tattha paviṭṭhesu, yathāṭhāne ṭhapesi ca.
31. Nātho taṃ saṃkhipi dhammaṃ, tadā devā samāgamuṃ;
Tasmiṃ samāgame tesaṃ, satthā dhamma madesayi.
32. Nekesaṃ pāṇakoṭīnaṃ, dhammābhisamayo ahu;
Saraṇesu ca sīlesu, ṭhitā āsuṃ asaṃkhiyā.
33. Sotāpattiphalaṃ patvā, sele sumanakūṭake;
Mahāsumanadevindo, pūjiyaṃ yāci pūjiyaṃ.
34. Siraṃ parāmasitvāna, nīlāmalasiroruho;
Pāṇimatteadā kese, tassa pāṇa hito jino.
35. So taṃ suvaṇṇacaṅkoṭa-varenādāya satthuno;
Nisinnaṭṭhānaracite, nānāratanasañcaye.
36. Sabbato sattaratane, te ṭhapetvā siroruhe;
So indanīlathūpena, pidahesi namassi ca.
37. Parinibbutamhi sambuddhe, citakato ca iddhiyā;
Ādāya jinagīvaṭṭhiṃ, thero sarabhūnāmako.
38. Therassa sāriputtassa, sisso ānīya cetiye;
Tasmiṃyeva ṭhapetvāna, bhikkhūhi parivārito.
39. Chādāpetvā medavaṇṇa-pāsāṇehi mahiddhiko;
Thūpaṃ dvādasahatthuccaṃ, kārāpetvāna pakkami.
40. Devānaṃpiyatissassa, rañño bhātukudhārako;
Uddhacūḷābhayo nāma, disvā cetiya mabbhutaṃ.
41. Taṃ chādayitvā kāresi, tiṃsahatthucca cetiyaṃ;
Maddanto damiḷe rājā, tatraṭṭho dukkhagāmaṇi.
42. Asītihatthaṃ kāresi, tassa kañjukacetiyaṃ;
Mahiyaṅgaṇathūpoya-meso evaṃ patiṭṭhito.
43. Evaṃ dīpamimaṃkatvā, manussārahamissaro;
Uruvelamagā dhīro, uruvīra parakkamoti.
Mahiyaṅgaṇāgamanaṃ niṭṭhitaṃ.
Nāgadīpāgamana
44. Mahākāruṇiko satthā, sabbalokahite rato;
Bodhito pañcame vasse, vasaṃ jetavane jino.
45. Mahodarassa nāgassa, tathā cūḷodarassa ca;
Mātulabhāgineyyānaṃ, maṇipallaṅkahetukaṃ.
46. Disvā sapārisajjānaṃ, saṅgāmaṃ paccupaṭṭhitaṃ;
Sambuddho cittamāsassa, kāḷapakkhe uposathe.
47. Pātoyeva samādāya, pavaraṃ pattacīvaraṃ;
Anukampāya nāgānaṃ, nāgadīpamupāgami.
48. Mahādaro’piso nāgo, tadā rājā ahiddhiko;
Samudde nāgabhavane, dasaddhasatayojane.
49. Kaṇiṭṭhikā tassa kaṇhā, vaḍḍhamānamhi pabbate;
Nāgarājassa dinnā’si, tassa cūḷodaro suto.
50. Tassa mātā mahāmātu, maṇipallaṅkamuttamaṃ;
Datvā kālakatā nāgī, mātulena tathā hi so.
51. Ahosi bhāgineyyassa, saṅgāmo paccupaṭṭhito;
Pabbateyyā’pi nāgā te, ahesuñhi mahiddhikā.
52. Samiddhisumano nāma, devo jetavane ṭhitaṃ;
Rājāyatanamādāya, attano bhavanaṃ subhaṃ.
53. Buddhānumatiyāyeva, chattākāraṃ jinopari;
Dhārayanto upāgañchi, ṭhānaṃ taṃ pubbavuṭṭhakaṃ.
54. Devo hi so nāgadīpe, manusso’nantare bhave;
Ahosi rājāyatana-ṭhitaṭhāne sa addasa.
55. Paccekabuddha bhuñjante, disvā cittaṃ pasādiya;
Pattasodhanasākhāyo, tesaṃ pādāsi tena so.
56. Nibbattitasmiṃ rukkhasmiṃ, jetuyyāne manorame;
Dvārakoṭṭhakapassamhi, pacchā bahi ahosi so.
57. Devātidevo devassa, tassa vuddhiñca passiya;
Idaṃ ṭhāna hitatthañca, taṃ sarukkhaṃ idhānayi.
58. Saṅgāmamajjhe ākāse, nisinno tattha nāyako;
Tamaṃ tamonudo tesaṃ, nāgānaṃ hiṃsanaṃ akā.
59. Assāsento bhayaṭṭe te, ālokaṃ paviddhaṃsayi;
Te disvā sugataṃ tuṭṭhā, pāde vandiṃsu satthuno.
60. Tesaṃ dhammamadesesi, sāmaggikaraṇaṃ jino;
Ubho’pi te patītā taṃ, pallaṅkaṃ munino aduṃ.
61. Satthā bhūmigato tattha, pasīdisvāna āsane;
Tehi dibbannapānehi, nāgarājehi tappito.
62. Te jalaṭṭhe talaṭṭhe ca, bhujage’sītikoṭiyo;
Saraṇesu ca sīlesu, patiṭṭhāpesi nāyako.
63. Mahodarassa nāgassa, mātulo maṇiakkhiko;
Kalyāṇiyaṃ nāgarājā, yuddhaṃ kātuṃ tahiṃ gato.
64. Buddhagāmamhi paṭhame, sutvā saddhammadesanaṃ;
Ṭhito saraṇasīlesu, tatthā’yāci tathāgataṃ.
65. Mahatī anukampāno, katā nātha tayā ayaṃ;
Tavānāgamane sabbe, mayaṃ bhasmī bhavāmahe.
66. Anukampā mahī pite, visuṃ hotu mahodaya;
Punarāgamanenettha, vāsabhūmiṃ mamā mama.
67. Adhivāsayitvā bhagavā, tuṇhibhāve nidhāgamaṃ;
Patiṭṭhāpesi tattheva, rājāyatanacetiyaṃ.
68. Tañcapi rājāyatanaṃ, pallañcaṅka mahārahaṃ;
Appesi nāgarājūnaṃ, lokanātho namassituṃ.
69. Paribhogacetiyaṃ mayhaṃ, nāgarājā namassatha;
Taṃ bhavissati votātā, hitāya ca sukhāya ca.
70. Iccevamādiṃ sugato, nāgānaṃ anusāsanaṃ;
Katvā jetavanaṃ eva, gato lokānukampakoti.
Nāgadīpāgamanaṃ
Kalyāṇāgamanaṃ
71. Tato so tatiye vasse,
Nāgindo maṇiakkhiko;